Sukta 4
Sukta 1.4
Madhucchandas Vaiśvāmitra
Agni (invoked as the integral, well-formed power of the sacrifice and inner will)
Gāyatrī
આ ગાયત્રી સ્તુતિ યજ્ઞને અસરકારક બનાવતી દિવ્ય શક્તિને આહ્વાને છે—અગ્નિને અર્પણ અને અભિલાષાની સુઘડ, અખંડ શક્તિ તરીકે—જેને રક્ષણ અને વૃદ્ધિ માટે દિવસે દિવસે બોલાવવામાં આવે છે. તે સાથે સોમ દબાવનારના શક્તિશાળી સહાયક અને સ્થિર શાંતિરૂપ ઇન્દ્ર તરફ પણ વળે છે, સારા યશ, સમૃદ્ધિ અને અવરોધો પાર સુરક્ષિત ગતિ માટે પ્રાર્થના કરે છે. આમ, સ્તુતિ પ્રારંભિક વૈદિક યજ્ઞને આંતરિક-બાહ્ય કર્મ તરીકે ગોઠવે છે: ઇચ્છાશક્તિનું પ્રજ્વલન (અગ્નિ) અને વિજયી રક્ષણની પ્રાપ્તિ (ઇન્દ્ર).
Mantras
Mantra 1
सुरूपकृत्नुमूतये सुदुघामिव गोदुहे । जुहूमसि द्यविद्यवि ॥
અમારા પોષણ અને રક્ષણ માટે અમે અગ્નિને આહ્વાન કરીએ છીએ—સુરૂપ, અકૃત્નુ (અખંડ) શક્તિને—જેમ પ્રકાશના દોહણ માટે સમૃદ્ધ દૂધ આપતી ગાયને દોહવા બોલાવે; દિવસે દિવસે અમે જુહૂથી હવન કરીએ છીએ.
Mantra 2
उप नः सवना गहि सोमस्य सोमपाः पिब । गोदा इद्रेवतो मदः ॥
અમારા સવનો પાસે આવો; નજીક આવો. હે સોમપા, સોમ પિયો. કારણ કે ગોદા (કિરણો/પ્રકાશ-ધેનુઓ આપનાર) એવો મદ જ રેવત (સમૃદ્ધ) આનંદરસ છે.
Mantra 3
अथा ते अन्तमानां विद्याम सुमतीनाम् । मा नो अति ख्य आ गहि ॥
પછી અમે તારી અંતતમ સુમતિઓ—અંતરના કૃપાભર્યા પ્રેરણાઓ—ને જાણી શકીએ; તારા દર્શનમાં અમને વટાવી ન જા—અમારી પાસે અહીં આવ.
Mantra 4
परेहि विग्रमस्तृतमिन्द्रं पृच्छा विपश्चितम् । यस्ते सखिभ्य आ वरम् ॥
આગળ વધો, પરે જાઓ; અડગ પરાક્રમી પગલાંવાળા, તેજસ્વી વિપશ્ચિત ઇન્દ્રને શોધી પૂછો. જે તારા સખાઓને શ્રેષ્ઠ વરદાન આપે છે.
Mantra 5
उत ब्रुवन्तु नो निदो निरन्यतश्चिदारत । दधाना इन्द्र इद्दुवः ॥
અને અમારા વિરુદ્ધ બોલતી અવરોધક વાણીઓ સર્વ દિશાઓમાંથી પણ દૂર હંકારાઈ જાય; અમે તો ઇન્દ્રમાં જ સંપૂર્ણ સેવા-અર્પણ સ્થાપીએ, જેથી તેની શક્તિ અમારી સાથે સ્થિર રહે.
Mantra 6
उत नः सुभगाँ अरिर्वोचेयुर्दस्म कृष्टयः । स्यामेदिन्द्रस्य शर्मणि ॥
અને, હે દસ્મ (અદ્ભુતકર્તા), પ્રજાઓ અમને તેજસ્વી સુભાગ્યના ધારકો તરીકે બોલે; અને અમે નિશ્ચયે ઇન્દ્રના શર્મણિ—રક્ષક શાંતિમાં—નિવાસ કરીએ.
Mantra 7
एमाशुमाशवे भर यज्ञश्रियं नृमादनम् । पतयन्मन्दयत्सखम् ॥
આ ઝડપી માટે અહીં ઝડપી આનંદ લાવો—યજ્ઞની શ્રી, જે મનુષ્યને હર્ષિત કરે છે; અને (લાવો) તે ઉડતી શક્તિ, જે પોતાના સખા સાથે આનંદિત થાય, જેથી આંતરિક અર્પણ તેજસ્વી અને વિજયી બને.
Mantra 8
अस्य पीत्वा शतक्रतो घनो वृत्राणामभवः । प्रावो वाजेषु वाजिनम् ॥
આ (સોમ-આનંદ) પીધા પછી, હે શતક્રતુ, તું અવરોધકોનો ઘાતક બન્યો; અને વાજના ક્ષેત્રોમાં—તે વિજયી શક્તિ-તીવ્રતાઓમાં—તું વાજિનને, સમૃદ્ધિધારકને, આગળ ધપાવ્યો.
Mantra 9
तं त्वा वाजेषु वाजिनं वाजयामः शतक्रतो । धनानामिन्द्र सातये ॥
હે શતક્રતુ ઇન્દ્ર, અમારા સર્વ પ્રયત્નોમાં સમૃદ્ધિ-વાહક એવા તને અમે વિજયી કરીએ છીએ—જેથી ધનો, આંતરિક નિધિઓ, જીતાઈ આવે.
Mantra 10
यो रायोऽवनिर्महान्त्सुपारः सुन्वतः सखा । तस्मा इन्द्राय गायत ॥
ઇન્દ્રને ગાવો—જે રાયોની મહાન રક્ષા અને આધાર છે, પાર ઉતારનાર નિશ્ચિત નાવિક છે, અને સોમ દબાવનાર (સુન્વત)નો સખા છે. તે ઇન્દ્ર માટે ગાન કરો.
Frequently Asked Questions
It asks for protection and increase by invoking Agni as the steady, well-formed power that makes the sacrifice work, and it seeks Indra’s sheltering peace and help for success and safe progress.
The hymn praises Agni as an integrated, consistent force—both the ritual fire and the inner will—that does not fail in carrying the offering and sustaining the effort day after day.
Early Mandala 1 hymns often move fluidly between closely linked divine powers in the ritual. Here, Agni establishes the rite, and Indra is praised as the protector and helper who grants peace (śarman) and abundance to the Soma-presser.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.