
Sukta 1.127
Parucchēpa or related Agni hymn seer-tradition (traditional attribution for RV 1.127 varies across indices)
Agni (Jātavedas)
Triṣṭubh (probable)
આ સૂક્તમાં અગ્નિ જાતવેદસની સ્તુતિ કરવામાં આવે છે—તે ઊર્ધ્વગામી હોતૃ છે, જે પોતાની જ્વાળાઓ દ્વારા અર્પણોને વહન કરે છે અને યજ્ઞનો યોગ્ય માર્ગ પ્રગટ કરે છે. અગ્નિને યજ્ઞનું શ્રાવ્ય, ધ્વજસમાન ચિહ્ન તરીકે આહ્વાન કરવામાં આવે છે, જે દેવોને એકત્ર કરે છે, કઠિનતામાં માનવીય પ્રયત્નને સ્થિર રાખે છે, અને ગાયક ઋષિઓને નજીકની દૃષ્ટિ, સમૃદ્ધિ તથા વીર્યમય શૌર્ય-ઊર્જા પ્રદાન કરે છે.
Mantra 1
अग्निं होतारं मन्ये दास्वन्तं वसुं सूनुं सहसो जातवेदसं विप्रं न जातवेदसम् । य ऊर्ध्वया स्वध्वरो देवो देवाच्या कृपा । घृतस्य विभ्राष्टिमनु वष्टि शोचिषाजुह्वानस्य सर्पिषः ॥
હું અગ્નિને હોતાર માનું છું—દાનશીલ, વસુરૂપ, સહસનો પુત્ર, જાતવેદસ, વિપ્ર—હા, જાતવેદસ. જે દેવ સ્વધ્વરથી ઊર્ધ્વગામી યજ્ઞ કરે છે, દેવોના દેવત્વભર્યા કૃપા (કૃપા) વડે; ઘૃતની ઝળહળતી તેજધારાને અનુસરી, શોચિષા—જ્વાલાથી—આહુતિ આપનારના સર્પિસ્ (ઘી)ને તે વરે છે.
Mantra 2
यजिष्ठं त्वा यजमाना हुवेम ज्येष्ठमङ्गिरसां विप्र मन्मभिर्विप्रेभिः शुक्र मन्मभिः । परिज्मानमिव द्यां होतारं चर्षणीनाम् । शोचिष्केशं वृषणं यमिमा विशः प्रावन्तु जूतये विशः ॥
યજિષ્ઠ, તને અમે યજમાનોએ હુવીએ છીએ—અંગિરસોમાં જ્યેષ્ઠ, હે વિપ્ર—મનમ્-પ્રેરિત સ્તુતિઓથી, ઉજ્જ્વલ મનમ્-પ્રેરિત સ્તુતિઓથી. પરિજ્માન જેવો આકાશને પરિભ્રમતો, તું ચર્ષણીઓનો હોતાર છે; શોચિષ્કેશ, વृषણ—બળવાન: આ વિશઃ (સમુદાયો) તેને જૂતયે—ઝડપે આગળ ધપાવવા—પોષે.
Mantra 3
स हि पुरू चिदोजसा विरुक्मता दीद्यानो भवति द्रुहंतरः परशुर्न द्रुहंतरः । वीळु चिद्यस्य समृतौ श्रुवद्वनेव यत्स्थिरम् । निःषहमाणो यमते नायते धन्वासहा नायते ॥
સ હિ પુરૂ ચિદ્ ઓજસા, વિરુક્મતા દીદ્યાનો, દ્રુહંતરઃ—પરશુની જેમ—અતિ ભયંકર પ્રહારક બને છે. વનવૃક્ષ સમું સ્થિર જે કંઈ હોય તે પણ તેની અથડામણમાં ઢળી પડે છે; નિઃસહમાણો દબાવી આગળ વધે છે, પાછો હટતો નથી—ધન્વાસહા, વિશાળ વિસ્તારોને જીતતો, પાછો હટતો નથી.
Mantra 4
दृळ्हा चिदस्मा अनु दुर्यथा विदे तेजिष्ठाभिररणिभिर्दाष्ट्यवसेऽग्नये दाष्ट्यवसे । प्र यः पुरूणि गाहते तक्षद्वनेव शोचिषा । स्थिरा चिदन्ना नि रिणात्योजसा नि स्थिराणि चिदोजसा ॥
દૃઢા ચિદ્ અસ્મા અનુ દુર્યથા વિદે; તેજિષ્ઠાભિર્ અરણિભિઃ અવસે અગ્નયે દાષ્ટિ—અવસે દાષ્ટિ. પ્ર યઃ પુરૂણિ ગાહતે, તક્ષદ્ વનેવ શોચિષા; ઓજસા સ્થિરા ચિદ્ અન્ના નિ રિણાતિ, ઓજસા સ્થિરાણિ ચિદ્ નિ રિણાતિ.
Mantra 5
तमस्य पृक्षमुपरासु धीमहि नक्तं यः सुदर्शतरो दिवातरादप्रायुषे दिवातरात् । आदस्यायुर्ग्रभणवद्वीळु शर्म न सूनवे । भक्तमभक्तमवो व्यन्तो अजरा अग्नयो व्यन्तो अजराः ॥
તમસ્ય પૃક્ષમ્ ઉપરાસુ ધીમહિ—યઃ નક્તં સુદર્શનતરો દિવાતરાત્, અપ્રાયુષે દિવાતરાત્. આદ્ અસ્ય આયુઃ ગ્રભણવદ્ વીળુ શર્મ ન સૂનવે; ભક્તમ્ અભક્તમ્ અવો વ્યંતો અજરા અગ્નયો—વ્યંતો અજરાઃ.
Mantra 6
स हि शर्धो न मारुतं तुविष्वणिरप्नस्वतीषूर्वरास्विष्टनिरार्तनास्विष्टनिः । आदद्धव्यान्याददिर्यज्ञस्य केतुरर्हणा । अध स्मास्य हर्षतो हृषीवतो विश्वे जुषन्त पन्थां नरः शुभे न पन्थाम् ॥
તે ખરેખર મરુત-ગણ સમાન છે—ઘોર ગર્જનાવાળો; કર્મોના ફળદાયી ક્ષેત્રોમાં તે ઇચ્છિત નેતા છે, સંકટોમાં પણ તે ઇચ્છિત નેતા છે. તે હવ્યોને ગ્રહણ કરે છે; તે ગ્રાહી છે—યજ્ઞનો કેતુ (ધ્વજ-ચિહ્ન), અર્હણા (વંદનીય) છે. પછી, જ્યારે તે હર્ષિત થાય છે અને હર્ષબળથી ભરપૂર થાય છે, ત્યારે સર્વ નરો કલ્યાણ માટેના માર્ગને—શુભ માર્ગને—આનંદથી સ્વીકારે છે.
Mantra 7
द्विता यदीं कीस्तासो अभिद्यवो नमस्यन्त उपवोचन्त भृगवो मथ्नन्तो दाशा भृगवः । अग्निरीशे वसूनां शुचिर्यो धर्णिरेषाम् । प्रियाँ अपिधीँर्वनिषीष्ट मेधिर आ वनिषीष्ट मेधिरः ॥
ફરી ફરી, જ્યારે ઊંચી દૃષ્ટિ ધરાવતા સ્તોતાઓ નમસ્કાર કરે છે અને વાણી ઉચ્ચારે છે, ત્યારે ભૃગુઓ મથન કરતાં દાનરૂપ અર્પણ કરે છે. અગ્નિ વસુઓ (ધનો) પર અધિપતિ છે; તે શુચિ (પવિત્ર) એ ધનોનો ધારક અને આધાર છે. મેધિર (વિદ્વાન) અમારે માટે પ્રિય, ગુપ્ત નિધિઓને જીતે; મેધિર અમારે માટે તેમને પ્રાપ્ત કરાવે.
Mantra 8
विश्वासां त्वा विशां पतिं हवामहे सर्वासां समानं दम्पतिं भुजे सत्यगिर्वाहसं भुजे । अतिथिं मानुषाणां पितुर्न यस्यासया । अमी च विश्वे अमृतास आ वयो हव्या देवेष्वा वयः ॥
અમે તને સર્વ જનસમુદાયોનો પતિ તરીકે આવાહન કરીએ છીએ—સર્વનો સમાન દંપતિ (ગૃહાધિપતિ) તરીકે—તારી પોષક ઉપસ્થિતિનો ભોગ કરવા, સત્યગિર્વાહસ (સત્ય વાણીનો વાહક) નો ભોગ કરવા. તું મનુષ્યોનો અતિથિ છે—પિતાની જેમ, પોતાની નજીકતા અને અમારી સાથે બેસવાથી. અને તે સર્વ અમૃત દેવો હવ્યોને દેવોમાં લઈ જાય; તેઓ હવ્યોને દેવોમાં પહોંચાડે.
Mantra 9
त्वमग्ने सहसा सहन्तमः शुष्मिन्तमो जायसे देवतातये रयिर्न देवतातये । शुष्मिन्तमो हि ते मदो द्युम्निन्तम उत क्रतुः । अध स्मा ते परि चरन्त्यजर श्रुष्टीवानो नाजर ॥
હે અગ્નિ, તું સહસાથી સર્વથી વધુ વિજયી છે; દેવત્વ-પ્રાપ્તિ માટે તું અતિશય તેજસ્વી બની જન્મે છે—જેમ તે દેવત્વ માટે રયિ (સમૃદ્ધિ) હોય તેમ. કારણ કે તારો મદ (ઉલ્લાસ) સર્વથી વધુ શૂષ્મવંત છે, તારો દ્યુમ્ન (પ્રકાશ-યશ) સર્વથી વધુ દીપ્ત છે, અને તારો ક્રતુ (સંકલ્પ/કર્મશક્તિ) સર્વથી વધુ પ્રભાવી છે. તેથી, હે અજર (અવૃદ્ધ), તારી આસપાસ શ્રુષ્ટિવાન (આજ્ઞાપાલક) લોકો અજરની જેમ પરિભ્રમણ કરે છે.
Mantra 10
प्र वो महे सहसा सहस्वत उषर्बुधे पशुषे नाग्नये स्तोमो बभूत्वग्नये । प्रति यदीं हविष्मान्विश्वासु क्षासु जोगुवे । अग्रे रेभो न जरत ऋषूणां जूर्णिर्होत ऋषूणाम् ॥
તમારા માટે—મહાન, સહસાથી સહસ્વત, ઉષર્બુધ (ઉષા-જાગૃત કરનાર), પશુષે (પશુ-વૃદ્ધિ દેનાર) અગ્નિ માટે—સ્તુતિગીત પ્રગટ થાઓ, અગ્નિ માટે. જ્યારે હવિષ્માન (હવિ અર્પણ કરનાર) સર્વ લોકોમાં તેને પોકારે છે, ત્યારે તે પ્રતિઉત્તર આપે છે. અગ્રે, રેભ (ગાયક) સમાન, તે જરાત (વૃદ્ધ) થતો નથી—ઋષિઓનો જೂರ್ಣિ (વેગવાન) હોતૃ, ઋષિઓનો જೂರ್ಣિ હોતૃ.
Mantra 11
स नो नेदिष्ठं ददृशान आ भराग्ने देवेभिः सचनाः सुचेतुना महो रायः सुचेतुना । महि शविष्ठ नस्कृधि संचक्षे भुजे अस्यै । महि स्तोतृभ्यो मघवन्त्सुवीर्यं मथीरुग्रो न शवसा ॥
હે અગ્નિ, તું જે દૃશ્યમાન છે, અમને સર્વથી નજીકનું દર્શન લાવી આપ; સુચેતુના (પ્રકાશમાન બુદ્ધિથી) દેવો સાથે સંયુક્ત થઈ આવ, અને સુચેતુના મહાન રાય (સમૃદ્ધિ) લઈને આવ. હે અતિશય બળવાન, આ કાર્યમાં અમારા સંચક્ષે (સહ-દર્શન) અને ભુજે (ભોગ/ઉપયોગ) માટે તેને મહાન કર. હે મઘવન, સ્તોતૃઓ માટે મહાન સુવીર્ય (વીર્ય-શક્તિ) આપ—ઉગ્ર સમાન, બળથી મથન કરનાર.
Agni, especially as Jātavedas—the fire who ‘knows all births’ and serves as the Hotṛ (invoking priest) carrying offerings to the gods.
That Agni lead the sacrifice rightly and bring tangible blessings: near spiritual clarity (vision), abundance/wealth, and strong heroic energy (suvīrya) for the singers and community.
Ghee is the classic fire-offering; Agni’s flame is said to follow its shining flow and lift the rite upward—symbolizing both the physical oblation rising and the inner aspiration moving toward the divine.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.