Sarga 5
सेनानिवेशः रामविलापश्च (Encampment on the Northern Shore; Rama’s Lament and Sandhyā)
युद्धकाण्ड
સર્ગના આરંભમાં નીલ પરંપરા મુજબ સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે વાનર-સેનાનું શિસ્તબદ્ધ શિબિર સ્થાપે છે. મૈંદ અને દ્વિવિદ સર્વ દિશાઓમાં પેટ્રોલિંગ કરીને શિબિરની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરે છે. સેના સ્થિર થયા પછી શ્રીરામ લક્ષ્મણને સીતાવિયોગનું દીર્ઘ વિલાપ કહે છે. તેઓ કહે છે કે સામાન્ય શોક સમય સાથે ઓસરતો હોય છે, પરંતુ સીતાના દર્શન ન થવાથી તેમનું દુઃખ દિવસે દિવસે વધે છે; સીતાનું યુવન વીતતું જાય છે તેની ચિંતા અને રાક્ષસોમાં તેની અસહાય સ્થિતિનો ભય તેમને વ્યાકુળ કરે છે. તેઓ ઉપમાઓથી ભાવ વ્યક્ત કરે છે—સીતા જીવિત છે એવી વાર્તા જ તેમનો પ્રાણાધાર છે, જેમ સૂકું ખેતર બાજુના સિંચિત ખેતરની ભેજથી થોડું ટકી રહે; અને સીતા રાક્ષસોમાંથી એવી પ્રગટ થશે જેમ શરદઋતુના વાદળોમાંથી ચંદ્રકલા દેખાય. વિલાપ સાથે તેમનો ધર્મબોધ અને સંકલ્પ પણ દૃઢ બને છે—રાવણને પરાજિત કરીને સીતાને પાછી લાવવી જ છે. દિવસ અંતે લક્ષ્મણ તેમને સાંત્વના આપે છે; શ્રીરામ શોકગ્રસ્ત હોવા છતાં સંયમ રાખીને સંધ્યા-ઉપાસના કરે છે અને સીતાસ્મરણમાં રહે છે.
Shlokas
Verse 1
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।।।
પછી નીલે વિધિપૂર્વક વ્યવસ્થા કરી, રક્ષાદળોને ગોઠવી, સમુદ્રના ઉત્તર કાંઠે સેનાનું સુવ્યવસ્થિત નિવાસસ્થાન સ્થાપ્યું.
Verse 2
मैन्दश्चद्विविदश्चोभौतत्रवानरपुङ्गवौ ।विचेरतुश्चतांसेनांरक्षार्थंसर्वतोदिशम् ।।।।
ત્યાં વાનરપુંગવ માઇન્દ અને દ્વિવિદ—એ બન્ને—તે સેનાની રક્ષા માટે સર્વ દિશાઓમાં ફરતા રહ્યા.
Verse 3
निविष्टायांतुसेनायांतीरेनदनदीपतेः ।पार्श्वस्थंलक्ष्मणंदृष्टवारामोवचनमब्रवीत् ।।।।
સેનાએ નદીઓના અધિપતિ એવા સમુદ્રના કાંઠે સ્થાન લીધું ત્યારે, બાજુમાં ઊભેલા લક્ષ્મણને જોઈ શ્રીરામે વચન કહ્યું.
Verse 4
शोकश्चकिलकालेनगच्छताह्यपगच्छति ।ममचापश्यतःकान्तामहन्यहनिवर्धते ।।।।
કહે છે કે સમય પસાર થતાં શોક ઓસરતો જાય છે; પરંતુ મારી તો પ્રિયતમાને ન જોઈ શકવાને કારણે, તે દુઃખ દિવસેદિવસ વધતું જ જાય છે.
Verse 5
नमेदुःखंप्रियादूरेनमेदुःखंहृतेतिवा ।एतदेवानुशोचामिवयोऽस्याह्यतिवर्तते ।।।।
મને દુઃખ નથી કે પ્રિયા દૂર છે, ન તો માત્ર એટલું કે તે હરણ થઈ ગઈ છે; હું તો આ જ માટે શોક કરું છું કે તેની યુવાની ખરેખર વીતતી જાય છે.
Verse 6
वाहिवातयतःकान्तातांस्पृष्टवामामपिस्पृश ।त्वयिमेगात्रसंस्पर्शश्चन्द्रेदृष्टिसमागमः ।।।।
હે પવનદેવ! જ્યાં મારી પ્રિયા છે ત્યાં જા; તેને સ્પર્શ કરીને મને પણ સ્પર્શ કર—તારા દ્વારા મને તેના દેહનો સ્પર્શ અનુભવાશે, અને ચંદ્ર દ્વારા તેની દૃષ્ટિ સાથે મારો મિલન થશે.
Verse 7
तन्मेदहतिगात्राणिविषंपीतमिवाशये ।हानाथेतिप्रियासामांह्रियमाणायदब्रवीत् ।।।।
એ વિચાર મારા અંગોને એમ દહે છે જાણે મેં અંદરથી વિષ પીધું હોય; કારણ કે મારી પ્રિયા અપહૃત થતી વેળાએ ‘હા નાથ!’ કહીને મને પોકારી હતી.
Verse 8
तद्वियोगेन्धनवतातच्चिन्ताविपुलार्चिषा ।रात्रिंदिवंशरीरंमेदह्यतेमदनाग्निना ।।।।
વિયોગને ઇંધણ બનાવી અને ચિંતાના વિશાળ જ્વાલાઓથી પ્રજ્વલિત, મદનાગ્નિ રાતદિવસ મારા શરીરને દહે છે.
Verse 9
अवगाह्यर्णवंस्वप्स्येसौमित्रेभवताविना ।कथञ्चित्प्रज्वलन्कामस्समांसुप्तंजलेदहेत् ।।।।
હે સૌમિત્રે! તારા વિના હું સમુદ્રમાં અવગાહન કરી સૂઈ રહીશ; કદાચ ત્યારે પ્રજ્વલિત કામદેવ જળમાં સૂતા મને દહે નહીં.
Verse 10
बह्वेतत्कामयानस्यशक्यमेतेनजीवितुम् ।यदहंसाचवामोरूरेकांधरणिमाश्रितौ ।।।।
કામના-વિહ્વળ મનુષ્ય માટે જીવન એટલા માટે જ સહ્ય છે કે—સુન્દર જાંઘવાળી તે સીતા અને હું, બંને હજુ એક જ ધરતીનો આશ્રય લઈને જીવીએ છીએ.
Verse 11
केदारस्येवकेदारस्सोदकस्यनिरूदकः ।उपस्नेहेनजीवामिजीवन्तींयच्छृणोमिताम् ।।।।
જેમ પાણીવાળા ખેતરની નજીકથી સૂકું ખેતર ભીનું થઈ જાય, તેમ હું માત્ર એ સ્નેહ-સમીપતાથી જીવું છું—તે જીવંત છે એમ સાંભળીને.
Verse 12
कदानुखलुसुश्रोणींशतपत्त्रायतेक्षणाम् ।विजित्यशत्रून्द्रक्ष्यामिसीतास्फीतामिवश्रियम् ।।।।
શત્રુઓને જીત્યા પછી ક્યારે હું કમર-સુશોભિત, કમળપાંખડી જેવી આંખોવાળી સીતા ને—પૂર્ણ સમૃદ્ધિ સમી—દર્શન કરીશ?
Verse 13
कदानुचारुबिम्बोष्ठंतस्याःपद्ममिवाननम् ।ईषदुन्नम्यपास्यामिरसायनमिवातुरः ।।।।
ક્યારે હું તેની કમળ સમી મુખમંડળને થોડું ઊંચું કરી, તેના સુંદર બિંબફળ સમા હોઠોનું રસ પાન કરીશ—જેમ રોગી રસાયન પીવે?
Verse 14
तस्यात्तुसंहितौपीनौस्तनौतालफलोपमौ ।कदानुखलुसोत्कम्पौश्लिष्यन्त्यामांभजिष्यत: ।।।।
તેના ઘનિષ્ઠ, ભરાવદાર, તાલફળ સમા સ્તનો—એકબીજાને અડીને—અને કંપતી ઉત્કંઠાભરી આલિંગનથી ક્યારે તે મને ચાંપશે?
Verse 15
सानूनमसितापाङ्गीरक्षोमध्यगतासती ।मन्नाथानाथहीनेवत्रातारंनाधिगच्छति ।।।।
નિશ્ચયે તે અસિતાપાંગી, પતિવ્રતા સીતા રાક્ષસોના મધ્યે પડી છે; હું તેનો નાથ હોવા છતાં, નાથવિહોણી જેવી બની રક્ષકને પામતી નથી.
Verse 16
कथंजनकरजस्यदुहिताममचप्रिया ।राक्षसीमध्यगाशेतेस्नुषादशरथस्यच ।।।।
જનકરાજની દુહિતા અને મારી પ્રિયા, દશરથની સ્નુષા—એ કેવી રીતે રાક્ષસીઓના મધ્યે શયન કરે છે?
Verse 17
कदाऽविक्षोभ्यरक्षांसिसाविधूयोत्पतिष्यति ।विधूयजलदान्नीलान् शशिरेखाशरत्स्विव ।।।।
ક્યારે તે અડગ રાક્ષસોને ઝાટકી ને ઊડી નીકળશે—જેમ શરદઋતુમાં કાળા જલદોને વિખેરી શશિરેખા પ્રગટે છે?
Verse 18
स्वभावतनुकानूनंशोकेनानशनेनच ।भूयस्तनुतरासीतादेशकालविपर्ययात् ।।।।
સ્વભાવથી જ સુકુમાર સીતા, શોક અને ઉપવાસથી, તેમજ દેશ-કાળના વિપરીત ફેરથી, નિશ્ચયે વધુ જ ક્ષીણ બની ગઈ હશે.
Verse 19
कदानुराक्षसेन्द्रस्यनिधायोरसिसायकान् ।सीतांप्रत्याहरिष्यामिशोकमुत्सृज्यमानसम् ।।।।
ક્યારે તો રાક્ષસેન્દ્રના ઉર પર મારા સાયક બેસાડી, સીતાને પાછી લાવી, મનનો શોક ત્યજી દઈશ?
Verse 20
कदानुखलुमांसाध्वीसीतासुरसुतोपमा ।सोत्कण्ठाकण्ठमालम्ब्यमोक्ष्यत्यानन्दजंजलम् ।।।।
ક્યારે તો સાધ્વી, દેવકન્યા સમી સીતા, ઉત્કંઠાથી મારા કણ્ઠને આલિંગી, આનંદજન્ય અશ્રુ વહાવશે?
Verse 21
कदाशोकमिमंघोरंमैथिलीविप्रयोगजम् ।सहसाविप्रमोक्ष्यामिवासश्शुक्लेतरंयथा ।।।।
ક્યારે તો માથિલીવિપ્રયોગજન્ય આ ઘોર શોકને હું સહસા ત્યજી દઈશ—જેમ કોઈ મેલાં વસ્ત્રને ફેંકી દે?
Verse 22
एवंविलपतस्तस्यतत्ररामस्यधीमतः ।दिनक्षयान्मन्दवपुर्भास्करोऽस्तमुपागतः ।।।।
આ રીતે ત્યાં ધીમાન રામ વિલાપ કરતા હતા; દિવસ ક્ષીણ થયો, અને મંદ તેજવાળો ભાસ્કર અસ્તને પામ્યો.
Verse 23
आश्वासितोलक्ष्मणेनरामस्सन्ध्यामुपासत ।स्मरन्कमलपत्राक्षींसीतांशोकाकुलीकृतः ।।।।
લક્ષ્મણે આશ્વાસન આપતાં રામે સંધ્યોપાસના કરી; પરંતુ કમલપત્રાક્ષી સીતાનું સ્મરણ કરતાં તેઓ શોકથી વ્યાકુલ રહ્યા.
Verse 24
ક્યારે હું તેની ચારુ બિમ્બફળસમાન ઓષ્ઠોવાળું, કમળસમાન મુખ થોડું ઊંચું કરી નિહાળીશ અને રોગી જેમ રસાયન પીવે તેમ તેનું અમૃતરસ પાન કરીશ?
Verse 25
ક્યારે હું તેલથી દિગ્ધ અને ગીધના પાંખવાળા, તીક્ષ્ણ વિશિખોથી રાક્ષસરાજ રાવણના વિશાળ વક્ષસ્થળને ભેદી નાખીશ?
Verse 26
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
પછી નીલે વિધિપૂર્વક પોતાની રક્ષા-વ્યવસ્થા ગોઠવી, સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે સેનાનું યોગ્ય રીતે નિવાસસ્થાન સ્થાપ્યું.
Verse 27
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
પછી નીલે વિધિપૂર્વક પોતાની રક્ષા-વ્યવસ્થા ગોઠવી, સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે સેનાનું યોગ્ય રીતે નિવાસસ્થાન સ્થાપ્યું.
Verse 28
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
પછી નીલે યોગ્ય વિધિથી રક્ષકો ગોઠવી અને સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે સેનાનું શિબિર સુસ્થાપિત કર્યું.
Verse 29
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
ત્યારે નીલે વિધિપૂર્વક રક્ષાવ્યવસ્થા ગોઠવી, સાગરના ઉત્તર કાંઠે સેનાને સુવ્યવસ્થિત રીતે નિવાસ કરાવ્યો.
Verse 30
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
પછી નીલે વિધિપૂર્વક રક્ષકો ગોઠવી, સમુદ્રના ઉત્તર કાંઠે સેનાને સારી રીતે સ્થાપિત કરી.
Verse 31
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
આ રીતે વિધિપૂર્વક ક્રમ ગોઠવી અને રક્ષણવ્યવસ્થા કરી, નીલે સમુદ્રના ઉત્તર કાંઠે સેનાને વસાવી.
Verse 32
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
નીલે યોગ્ય આચાર મુજબ આગળ વધી, પહેરા ગોઠવી, સમુદ્રના ઉત્તર કાંઠે સેનાને દૃઢપણે સ્થિર કરી.
Verse 33
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
ત્યારે નીલ વાનરે વિધિપૂર્વક પોતાની રક્ષાવ્યવસ્થા ગોઠવી; સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે સેના સુવ્યવસ્થિત રીતે સુસ્થિરપણે નિવાસિત થઈ.
Verse 34
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
નીલે શાસ્ત્રોક્ત રીતિ પ્રમાણે રક્ષકોને સ્થાને ગોઠવી, સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે સેનાને દૃઢપણે સ્થાપિત કરી.
Verse 35
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
નીલના માર્ગદર્શન હેઠળ સેના વિધિવત્ ગોઠવાઈ, પોતાની રક્ષા-વ્યવસ્થા સ્થિર થઈ; અને સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે યોગ્ય રીતે છાવણી પાડી.
Verse 36
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
નીલના અધિનાયનમાં સેના વિધિવત્ વ્યવસ્થિત થઈ, પોતાની રક્ષા ગોઠવાઈ; અને સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે સુયોગ્ય રીતે નિવાસિત થઈ.
Verse 37
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
નીલના સંચાલનથી સેના વિધિવત્ ગોઠવાઈ, સ્વરક્ષકો સ્થાને સ્થિર થયા; અને સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે સુશોભિત રીતે છાવણી પાડી.
Verse 38
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
નીલના માર્ગદર્શન હેઠળ વિધિવત્ પોતાની રક્ષા-વ્યવસ્થા સાથે સેનાનું સુવ્યવસ્થિત આયોજન થયું; અને સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે તે સેનાએ શુભ રીતે પડાવ નાખ્યો.
Verse 39
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
નીલના માર્ગદર્શન હેઠળ વિધિવત્ પોતાની રક્ષા-વ્યવસ્થા સાથે સેનાનું સુવ્યવસ્થિત આયોજન થયું; અને સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે તે સેનાએ શુભ રીતે પડાવ નાખ્યો.
Verse 40
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
નીલના માર્ગદર્શન હેઠળ વિધિવત્ પોતાની રક્ષા-વ્યવસ્થા સાથે સેનાનું સુવ્યવસ્થિત આયોજન થયું; અને સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે તે સેનાએ શુભ રીતે પડાવ નાખ્યો.
Verse 41
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
નીલના માર્ગદર્શન હેઠળ વિધિવત્ પોતાની રક્ષા-વ્યવસ્થા સાથે સેનાનું સુવ્યવસ્થિત આયોજન થયું; અને સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે તે સેનાએ શુભ રીતે પડાવ નાખ્યો.
Verse 42
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
ત્યારે નીલના માર્ગદર્શન હેઠળ વિધિપૂર્વક પોતાની રક્ષાદળો ગોઠવી, સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે તે સેના સુવ્યવસ્થિત રીતે નિવાસે ઉતારી દેવાઈ.
Verse 43
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
નીલના આદેશ મુજબ વિધિપૂર્વક પોતાની રક્ષાવ્યવસ્થા ગોઠવાઈ, અને સમુદ્રના ઉત્તર તટે તે સેના યોગ્ય રીતે શિબિરબદ્ધ થઈ.
Verse 44
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
વિધિ અનુસાર નીલે પોતાની રક્ષાદળો સાથે સેના ગોઠવી, સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે તેને સફળતાપૂર્વક શિબિરરૂપે સ્થાપિત કરી.
Verse 45
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
નીલે યોગ્ય વિધિ પાળીને પોતાની રક્ષા ગોઠવી, સમુદ્રના ઉત્તર તટે સેના સુવ્યવસ્થિત રીતે ઉતારી શિબિર સ્થાપ્યું.
Verse 46
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
વિધિપૂર્વક નીલે સ્વરક્ષાની વ્યવસ્થા કરીને સેના ગોઠવી, સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે તેને સુસંગત રીતે શિબિરબદ્ધ કરી.
Verse 47
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
નીલે વિધિપૂર્વક પોતાની રક્ષાદળોને ગોઠવી, સેનાને સુવ્યવસ્થિત કરી; અને સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે તે સેનાનું શુભ રીતે શિબિર સ્થાપિત કર્યું.
Verse 48
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
નીલે વિધિપૂર્વક પોતાની રક્ષાદળોને ગોઠવી, સેનાને સુવ્યવસ્થિત કરી; અને સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે તે સેનાનું શુભ રીતે શિબિર સ્થાપિત કર્યું.
Verse 49
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
નીલે વિધિપૂર્વક પોતાની રક્ષાદળોને ગોઠવી, સેનાને સુવ્યવસ્થિત કરી; અને સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે તે સેનાનું શુભ રીતે શિબિર સ્થાપિત કર્યું.
Verse 50
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
નીલે વિધિપૂર્વક પોતાની રક્ષાદળોને ગોઠવી, સેનાને સુવ્યવસ્થિત કરી; અને સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે તે સેનાનું શુભ રીતે શિબિર સ્થાપિત કર્યું.
Verse 51
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
ત્યારે નીલે વિધિપૂર્વક પોતાની રક્ષાદળોને ગોઠવી, સેનાને સુવ્યવસ્થિત કરી, સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે શુભ રીતે છાવણી સ્થાપી.
Verse 52
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
ત્યારે નીલે વિધિપૂર્વક પોતાની રક્ષાદળોને ગોઠવી, સેનાને સુવ્યવસ્થિત કરી, સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે શુભ રીતે છાવણી સ્થાપી.
Verse 53
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
પછી નીલે વિધિપૂર્વક પોતાની રક્ષાદળોને ગોઠવી સેનાને સુવ્યવસ્થિત કરી, સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે સફળતાપૂર્વક છાવણી સ્થાપી.
Verse 54
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
પછી નીલે વિધિપૂર્વક પોતાની રક્ષાદળોને ગોઠવી સેનાને સુવ્યવસ્થિત કરી, સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે સફળતાપૂર્વક છાવણી સ્થાપી.
Verse 55
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
પછી નીલે વિધિપૂર્વક પોતાની રક્ષાદળોને ગોઠવી સેનાને સુવ્યવસ્થિત કરી, સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે સફળતાપૂર્વક છાવણી સ્થાપી.
Verse 56
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
ત્યારે નીલે વિધિપૂર્વક પોતાની રક્ષાદળ સાથે સેનાને સુવ્યવસ્થિત કરી; સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે સેનાનો શિબિર શુભ રીતે સ્થાપિત થયો.
Verse 57
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
ત્યારે નીલે વિધિપૂર્વક પોતાની રક્ષાદળ સાથે સેનાને સુવ્યવસ્થિત કરી; સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે સેનાનો શિબિર શુભ રીતે સ્થાપિત થયો.
Verse 58
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
ત્યારે નીલે વિધિપૂર્વક પોતાની રક્ષાદળ સાથે સેનાને સુવ્યવસ્થિત કરી; સમુદ્રના ઉત્તર કિનારે સેનાનો શિબિર શુભ રીતે સ્થાપિત થયો.
Frequently Asked Questions
The chapter juxtaposes two duties: immediate military readiness (encampment, patrols, safeguarding the host) and Rāma’s personal obligation as husband and protector, expressed as anxiety over Sītā’s safety and the urgency to act before further harm or time’s loss.
Grief is acknowledged without surrendering to disorder: Rāma’s lament becomes a disciplined articulation of responsibility, and the turn to sandhyā worship models how ritual and self-governance can stabilize the mind while preserving resolve for righteous action.
The northern shore of the ocean (sāgarasyottara-tīra) functions as a strategic liminal space before Laṅkā; culturally, the text foregrounds traditional camp protocol and the practice of sandhyā-upāsanā as a marker of dharmic routine even during wartime.