Sarga 38

Verse 1

सतुकृत्वासुवेलस्यमतिमारोहणंप्रति ।लक्ष्मणानुगतोरामःसुग्रीवमिदमब्रवीत् ।।।।विभीषणंचधर्मज्ञमनुरक्तंनिशाचरम् ।मन्त्रज्ञंचविधिज्ञंचश्लक्क्ष्णयापरयागिरा ।।।।

સુવેલ પર ચઢવાનો નિશ્ચય કરીને, લક્ષ્મણ સાથે રહેલા શ્રીરામે સુગ્રીવને તથા ધર્મજ્ઞ, અનુરક્ત, જન્મથી નિશાચર છતાં મંત્ર અને વિધિમાં નિપુણ એવા વિભીષણને પણ, અતિ મૃદુ અને માનભરી પરિષ્કૃત વાણીથી આ રીતે કહ્યું.

Verse 2

सतुकृत्वासुवेलस्यमतिमारोहणंप्रति ।लक्ष्मणानुगतोरामःसुग्रीवमिदमब्रवीत् ।।6.38.1।।विभीषणंचधर्मज्ञमनुरक्तंनिशाचरम् ।मन्त्रज्ञंचविधिज्ञंचश्लक्क्ष्णयापरयागिरा ।।6.38.2।।

અને ધર્મજ્ઞ, અનુરક્ત નિશાચર, મંત્રજ્ઞ તથા વિધિજ્ઞ એવા વિભીષણને શ્રીરામે અતિ મૃદુ અને ઉત્તમ વાણીથી સંબોધ્યા.

Verse 3

सुवेलंसाधुशैलेन्द्रमिमंधातुशतैश्चितम् ।अध्यारोहामहेसर्वेवत्स्यामोऽत्रनिशामिमाम् ।।।।

ધાતુઓના સૈંકડો વૈભવથી શોભિત એવા આ ઉત્તમ શૈલેન્દ્ર સુવેલ પર આપણે સૌ ચઢીએ; અને આ રાત્રિ અહીં જ નિવાસ કરીએ.

Verse 4

लङ्कांचालोकयिष्यामोनिलयंतस्यरक्षसः ।येनमेमरणान्तायहृताभार्यादुरात्मना ।।।।येनधर्मोनविज्ञातोनतद्वृत्तंनकुलंतथा ।राक्षस्यानीचयाबुद् ध्यायेनतद्गर्हितंकृतम् ।।।।

અને આપણે લંકા પણ નિહાળશું—તે રાક્ષસનું નિવાસસ્થાન; જેના દ્વારા, દુષ્ટાત્માએ, મને મરણાંત કરવા સમાન મારી પત્ની હરી લીધી. જેને ધર્મનો બોધ ન હતો, ન યોગ્ય આચાર, ન વંશની મર્યાદા; નીચ રાક્ષસી બુદ્ધિથી જેણે તે નિંદનીય કર્મ કર્યું.

Verse 5

लङ्कांचालोकयिष्यामोनिलयंतस्यरक्षसः ।येनमेमरणान्तायहृताभार्यादुरात्मना ।।6.38.4।।येनधर्मोनविज्ञातोनतद्वृत्तंनकुलंतथा ।राक्षस्यानीचयाबुद् ध्यायेनतद्गर्हितंकृतम् ।।6.38.5।।

અમે લંકા પણ નિહાળશું—તે રાક્ષસનું નિવાસસ્થાન; તે દુષ્ટમનાએ મને મરણાંત કરવા સમાન મારી પત્ની હરી લીધી. તેને ન ધર્મની સમજ હતી, ન યોગ્ય આચાર, ન વંશની પ્રતિષ્ઠા; નીચ રાક્ષસી બુદ્ધિથી તેણે તે કલંકિત કર્મ કર્યું.

Verse 6

तस्मिन्मेवर्ततेरोषःकीर्तितेराक्षसाधमे ।यस्यापराधाननीचस्यवधंद्रक्ष्यामिरक्षसाम् ।।।।

તે નિકૃષ્ટ રાક્ષસાધમનું નામ લેવાતાં જ મારા હૃદયમાં રોષ પ્રગટે છે; એ નીચના અપરાધોના કારણે હું રાક્ષસોના સંહારને નજરે જોઈશ.

Verse 7

एकोहिकुरुतेपापंकालपाशवशंगतः ।नीचेनात्मापचारेणकुलंतेनविनश्यति ।।।।

એકલો માણસ પાપ કરે છે અને કાળના પાશમાં બંધાઈ જાય છે; એ નીચના આત્મ-અપચારથી તેના કારણે આખું કુલ પણ વિનાશ પામે છે.

Verse 8

एवंसम्मन्त्रयन्नेवसक्रोधोरावणंप्रति ।रामःसुवेलमासाद्यचित्रसानुमुपारुहत् ।।।।

આ રીતે વિચાર-વિમર્શ કરતાં, રાવણ પ્રત્યે ક્રોધથી ભરાયેલા શ્રીરામ સુવેલ પર્વત પાસે પહોંચીને તેની મનોહર ઢાળ પર ચઢ્યા.

Verse 9

पृष्ठतोलक्ष्मणश्चैवमन्वगच्छत्समाहितः ।सशरंचापमुद्यम्यसुमहद्विक्रमेरतः ।।।।अन्वारोहत्सुग्रीवस्सामात्यस्सविभीषणः ।

પાછળથી સ્થિરચિત્ત લક્ષ્મણ પણ નજીકથી અનુસર્યા; બાણસહિત ધનુષ ઉંચકીને મહાન પરાક્રમ માટે તત્પર હતા. ત્યારબાદ સુગ્રીવ પણ પોતાના અમાત્યો અને વિભીષણ સહિત પાછળથી ચઢ્યા.

Verse 10

हनुमानङ्गदोनीलोमैन्दोद्विविदएवच ।।।।गजोगवाक्षोगवयश्शरभोगन्धमादनः ।पनसःकुमुदश्चैवहरोरम्भश्चयूथपः ।।।।जाम्बवांश्चसुषेणश्चऋषभश्चमहामतिः ।दुर्मुखश्चमहातेजास्तथाशतवलिःकपिः ।।।।एतेचान्येचबहवोवानराशशीघ्रगामिनः ।तेवायुवेगप्रवणास्तंगिरिगिरिचारिणः ।।।।अध्यारोहन्तशतशस्सुवेलंयत्रराघवः ।

હનુમાન, અંગદ, નીલ, મૈન્દ અને દ્વિવિદ; ગજ, ગવાક્ષ, ગવય, શરભ, ગંધમાદન; પનસ, કુમુદ, હર અને રંભ—યૂથપતિઓ; જામ્બવાન, સુષેણ, મહામતિ ઋષભ; મહાતેજસ્વી દુર્મુખ અને શતવલિ કપિ—આ અને આવા અનેક શીઘ્રગામી વાનરો, પવનવેગે દોડવા ટેવાયેલા અને પર્વત-પર્વત ફરનારા, સૈંકડો થઈને સુવેલ પર ચઢ્યા, જ્યાં રાઘવ હતા.

Verse 11

हनुमानङ्गदोनीलोमैन्दोद्विविदएवच ।।6.38.10।।गजोगवाक्षोगवयश्शरभोगन्धमादनः ।पनसःकुमुदश्चैवहरोरम्भश्चयूथपः ।।6.38.11।।जाम्बवांश्चसुषेणश्चऋषभश्चमहामतिः ।दुर्मुखश्चमहातेजास्तथाशतवलिःकपिः ।।6.38.12।।एतेचान्येचबहवोवानराशशीघ्रगामिनः ।तेवायुवेगप्रवणास्तंगिरिगिरिचारिणः ।।6.38.13।।अध्यारोहन्तशतशस्सुवेलंयत्रराघवः ।

ગજ, ગવાક્ષ, ગવય, શરભ, ગંધમાદન; પનસ, કુમુદ, હર અને રંભ—આ સૌ પણ વાનર-યૂથપતિઓ હતા.

Verse 12

हनुमानङ्गदोनीलोमैन्दोद्विविदएवच ।।6.38.10।।गजोगवाक्षोगवयश्शरभोगन्धमादनः ।पनसःकुमुदश्चैवहरोरम्भश्चयूथपः ।।6.38.11।।जाम्बवांश्चसुषेणश्चऋषभश्चमहामतिः ।दुर्मुखश्चमहातेजास्तथाशतवलिःकपिः ।।6.38.12।।एतेचान्येचबहवोवानराशशीघ्रगामिनः ।तेवायुवेगप्रवणास्तंगिरिगिरिचारिणः ।।6.38.13।।अध्यारोहन्तशतशस्सुवेलंयत्रराघवः ।

જામ્બવાન અને સુષેણ, તથા મહામતિ ઋષભ; મહાતેજસ્વી દુર્મુખ અને તેમ જ શતવલિ કપિ—આ પણ મુખ્યોમાં હતા.

Verse 13

हनुमानङ्गदोनीलोमैन्दोद्विविदएवच ।।6.38.10।।गजोगवाक्षोगवयश्शरभोगन्धमादनः ।पनसःकुमुदश्चैवहरोरम्भश्चयूथपः ।।6.38.11।।जाम्बवांश्चसुषेणश्चऋषभश्चमहामतिः ।दुर्मुखश्चमहातेजास्तथाशतवलिःकपिः ।।6.38.12।।एतेचान्येचबहवोवानराशशीघ्रगामिनः ।तेवायुवेगप्रवणास्तंगिरिगिरिचारिणः ।।6.38.13।।अध्यारोहन्तशतशस्सुवेलंयत्रराघवः ।

આ અને આવા અનેક શીઘ્રગામી વાનરો, પવનવેગને અનુસરનારા અને પર્વતથી પર્વત ભ્રમણ કરનારા, એકસાથે આગળ વધ્યા.

Verse 14

तेत्वदीर्घेणकालेनगिरिमारुह्यसर्वतः ।।।।ददृशुशशिखरेतस्यविषक्तामिवखेपुरीम् ।

પછી થોડા જ સમયમાં તેઓ સર્વ દિશાઓથી પર્વત પર ચઢી ગયા અને તેના શિખર પર આકાશને ચોંટેલી હોય એવી નગરીને જોયી.

Verse 15

तांशुभांप्रवरद्वारांप्राकारपरिशोभिताम् ।।।।लङ्कांराक्षससम्पूर्णांददृशुर्हरियूथपाः ।

તેઓ વાનરયૂથપતિઓએ શુભ, ઉત્તમ દ્વારવાળી, પ્રાકારોથી શોભિત અને સર્વત્ર રાક્ષસોથી ભરેલી લંકાને જોયી.

Verse 16

प्राकारवरसंस्थैश्चतथानीलैश्चराक्षसैः ।।।।ददृशुस्तेहरिश्रेष्ठाःप्राकारमपरंकृतम् ।

તેઓ વાનરશ્રેષ્ઠોએ ઉત્તમ પ્રાકાર પર સ્થિત તથા કાળા રાક્ષસોને જોઈ, જાણે રક્ષણ માટે બીજો જ પ્રાકાર રચાયો હોય તેમ અનુભવ્યું.

Verse 17

तेदृष्टवावानराःसर्वेराक्षसान् युद्धकाङ् क्षिणः ।।।।मुमुचुर्विविधान्नादांतत्ररामस्यपश्यतः ।

રાક્ષસોને જોઈ યુદ્ધકામનાવાળા બધા વાનરોએ ત્યાં, રામના જોતા જોતા, વિવિધ પ્રકારના યુદ્ધનાદો છોડ્યા.

Verse 18

ततोऽस्तमगमत्पूर्यःसन्ध्ययाप्रतिरञ्जितः ।।।।पूर्णचन्द्रप्रदीप्ताचक्षपासमभिवर्तते ।

પછી સંધ્યાના લાલિમાથી રંજિત સૂર્ય અસ્ત ગયો; અને પૂર્ણચંદ્રના પ્રકાશથી દીપ્ત રાત આગળ વધવા લાગી.

Verse 19

ततस्सरामोहरिवाहिनीपतिर्विभीषणेनप्रतिनन्द्यसत्कृतः ।सलक्ष्मणोयूथपयूथसम्वृतस्सुवेलपृष्ठेन्यवसद्यथासुखम् ।।।।

ત્યારે વાનરસેનાના અધિપતિ શ્રીરામને વિભીષણે સત્કારપૂર્વક આવકાર્યા; લક્ષ્મણ સહિત અને યુથપતિઓના સમૂહોથી ઘેરાયેલા શ્રીરામ સુવેલ પર્વતના પીઠ પર યથાસુખ નિવાસ કરી વિશ્રામે બેઠા.