Sarga 34

Verse 1

अथतांजातन्तापांतेनवाक्येनमोहिताम् ।सरमाह्लादयामासमहींघौरीमिवाम्भसा ।।।।

પછી તે વચનોથી મોહિત અને સંતાપગ્રસ્ત થયેલી સીતાને સરમાએ આનંદિત કરી; જેમ વરસાદનું જળ સૂકી ધરતીને તાજગી આપે છે.

Verse 2

ततस्तस्याहितंसख्याश्चिकीर्षन्तीसखीवचः ।उवाचकालेकालज्ञास्मितपूर्वाभिभाषिणी ।।।।

પછી સીતાના હિતની ઇચ્છા રાખતી તેની સખી સરમા, સમયને જાણનારી, પહેલાં મૃદુ સ્મિત કરીને ઉપદેશરૂપ વચન બોલી.

Verse 3

उत्सहेयमहंगत्वात्वद्वाक्यमसितेक्षणे: ।निवेद्यकुशलंरामेप्रतिच्छन्नानिवर्तितुम् ।।।।

હે અસિતેક્ષણિ સીતા, હું રામ પાસે જઈ તારો સંદેશ અને તારી કુશળતા નિવેદન કરી, રાવણને અજાણ રાખીને ફરી છુપાઈને પાછી ફરવા સમર્થ છું.

Verse 4

नहिमेक्रममाणायानिरालम्बेविहायसि ।समर्थोगतिमन्वेतुंपवनोगरुडोऽपिवा ।।।।

કારણ કે હું નિરાધાર આકાશમાં ગતિ કરતી હોઉં ત્યારે, પવનદેવ કે ગરુડ પણ મારી ગતિને અનુસરવા સમર્થ નથી.

Verse 5

एवंब्रुवाणांतांसीतासरमांपुनरब्रवीत् ।मधुरंश्लक्क्षणयावाचापूर्वशोकाभिपन्नया ।।।।

સરમા આમ બોલતી હતી ત્યારે, પૂર્વે શોકથી વ્યાકુળ થયેલી સીતા ફરી તેને મૃદુ અને મધુર, કોમળ વાણીથી બોલી.

Verse 6

समर्थागगनंगन्तुमपिवात्वंरसातलम् ।अवगच्छाम्यकर्तव्यंकर्तव्यंतेमदन्तरे ।।।।

તું આકાશમાં જવા સમર્થ છે, અથવા તો રસાતળ સુધી પણ. હું જાણું છું કે મારા હિત માટે તું અશક્ય લાગતું કાર્ય પણ કરશ, કારણ કે તેને તું તારો કર્તવ્ય માને છે.

Verse 7

मत्प्रियंयदिकर्तव्यंयदिबुद्धि: स्थिरातव ।ज्ञातुमिच्छामितंगत्वाकिंकरोतीतिरावणः ।।।।

જો તું ખરેખર મારું પ્રિય કાર્ય કરવા ઇચ્છે છે અને તારો નિશ્ચય સ્થિર છે, તો ત્યાં જઈને જાણ કે રાવણ હવે શું કરે છે—મને તે જાણવા છે.

Verse 8

सहिमायाबलःक्रूरोरावणश्शत्रुरावणः ।मांमोहयतिदुष्टात्मापीतामात्रेववारुणी ।।।।

એ માયાબળવાળો ક્રૂર રાવણ—શત્રુઓને રડાવનાર—દુષ્ટાત્મા મને મોહમાં નાખે છે, જેમ પીતા સાથે જ વારુણી (મદિરા) મત્ત કરે છે.

Verse 9

तर्जापयतिमांनित्यंभर्त्सापयतिचासकृत् ।राक्षसीभिस्सुघूराभिर्यामांरक्षन्तिनित्यशः ।।।।

જે અતિ ભયંકર રાક્ષસીઓ મને સતત રક્ષે છે, તે જ મને રોજ ધમકાવે છે અને વારંવાર અપમાનિત કરે છે.

Verse 10

उद्विग्नाशङ्किताचास्मिनस्वस्थंचमनोमम ।तद्भयाच्चाहमुद्विग्नाअशोकवनिकांगता ।।।।

હું વ્યાકુળ અને શંકિત છું; મારું મન અશાંત છે. તેના ભયથી જ હું વ્યથિત બની અશોકવનિકામાં આવી છું.

Verse 11

यदिनामकथातस्यनिश्चितंवापियद्भवेत् ।निवेदयेथास्सर्वंतत्परोमेस्यादमनुग्रहः ।।।।

તે જે કંઈ નિશ્ચય કર્યો હોય, અથવા જે નિર્ણય સ્થિર થયો હોય—તે બધું મને કહી દેજે; એ જ મારા પર તારો પરમ ઉપકાર થશે.

Verse 12

सात्वेवंब्रुवतींसीतांसरमावल्गुभाषिणी ।उवाचवदनंतस्यास्स्पृशन्तीबाष्पविक्लबम् ।।।।

સીતા આમ બોલતી હતી ત્યારે મધુર વાણીવાળી સરમાએ, આંસુઓથી કંપતા અને ધૂંધળા થયેલા તેના મુખને હળવે સ્પર્શી, ઉત્તર આપ્યો.

Verse 13

एषतेयद्यभिप्रायस्तदागच्छामिजानकी: ।गृह्यशत्रोरभिप्रायमुपावृत्तांचपश्यमाम् ।।।।

જાનકી, જો આ તારો અભિપ્રાય હોય તો હું જઈશ; શત્રુનો ઇરાદો જાણી લઈને પાછી ફરીશ, અને તું મને પરત આવતી જોઈશ.

Verse 14

एवमुक्त्वाततोगत्वासमीपंतस्यरक्षसः ।शुश्रावकथितंतस्यरावणस्यसमन्त्रिणः ।।।।

એવું કહીને તે ત્યાંથી ગઈ અને તે રાક્ષસની નજીક પહોંચી; ત્યાં તેણે રાવણ પોતાના મંત્રીઓ સાથે જે વાત કરતો હતો તે સાંભળી લીધી.

Verse 15

साश्रुत्वानिश्चयंतस्यनिश्चयज्ञादुरात्मनः ।पुनरेवागमत्क्षिप्रमशोकवनिकांशुभाम् ।।।।

તે દુષ્ટમન રાવણનો નિશ્ચય સાંભળી અને સમજીને, નિશ્ચય જાણનારી તે તરત જ ફરી શુભ અને મનોહર અશોકવનિકામાં પહોંચી ગઈ.

Verse 16

साप्रविष्टाततस्तत्रददर्शजनकात्मजाम् ।प्रतीक्षमाणांस्वामेवभ्रष्टपद्मामिवश्रियम् ।।।।

ત્યાં પ્રવેશ કરીને તેણે જનકનંદિનીને જોયી—પતિની રાહ જોતી; કમળાસનથી વિમુખ થયેલી શ્રી (લક્ષ્મી) જેવી.

Verse 17

तांतुसीतापुनःप्राप्तांसरमांवल्गुभाषिणीम् ।परिष्वज्यचसुस्निग्धंददौचस्वयमासनम् ।।।।

મધુર વાણી બોલનારી સરમા ફરી આવી ત્યારે સીતાએ તેને જોઈ અત્યંત પ્રસન્ન થઈ; તેને સ્નેહપૂર્વક આલિંગન કરીને સીતાએ પોતે જ આદરથી આસન આપ્યું.

Verse 18

इहासीनासुखंसर्वमाख्याहिममतत्त्वतः ।क्रूरस्यनिश्चयंतस्यरावणस्यदुरात्मनः ।।।।

અહીં સુખથી બેસીને મને તત્ત્વથી બધું કહો—તે ક્રૂર, દુષ્ટમન રાવણએ કયો નિશ્ચય કર્યો છે?

Verse 19

एवमुक्तातुसरमासीतयावेपमानया ।कथितंसर्वमाचष्टेरावणस्यसमन्त्रिणः ।।6.33.19।।

કંપતી સીતાએ આમ કહ્યા પછી સરમાએ રાવણના મંત્રીઓ સાથે થયેલી ચર્ચા સહિતની બધી વાત સંપૂર્ણ રીતે કહી સંભળાવી.

Verse 20

जनन्याराक्षसेन्द्रोवैत्वन्मोक्षार्थंबृहद्वचः ।अविद्धेनचवैदेहिमन्त्रिवृद्धेनबोधितः ।।6.33.20।।

હે વૈદેહિ! તને મુક્ત કરવા માટે રાક્ષસેન્દ્રને તેની માતાએ અને વૃદ્ધ મંત્રી અવিদ্ধે પણ લાંબા સમય સુધી ગંભીર વચનો વડે સમજાવ્યો.

Verse 21

दीयतामभिसत्कृत्यमनुजेन्द्रायमैथिली ।निदर्शनंतेपर्याप्तंजनस्थानेयदद्भुतम् ।।।।

માનવેન્દ્રને યોગ્ય સન્માન સાથે માથિલીને પરત આપો; જનસ્થાનમાં થયેલું અદ્ભુત કાર્ય—તેને ઉશ્કેરવાના પરિણામનું પૂરતું નિદર્શન છે.

Verse 22

लङ्घनंचसमुद्रस्यदर्शनंचहनूमतः ।वधंचरक्षसांयुद्धेकःकुर्यान्मानुषोभुवि ।।।।

હનુમાનનું સમુદ્રલંઘન, સીતાનું દર્શન અને યુદ્ધમાં રાક્ષસોનો વધ—આ બધું પૃથ્વી પર કયો માનવ કરી શકે?

Verse 23

एवंसमन्त्रिवृद्धैश्चाविद्धेनबहुभाषितः ।नत्वामुत्पनिहतेमोक्तुमर्थमर्थपरोयथा ।।।।

આ રીતે વૃદ્ધ મંત્રીઓ અને અવిద్ధે બહુ સમજાવ્યા છતાં, તે ધનલોભી કંજુષ જેમ પોતાના સંગ્રહિત અર્થમાં આસક્ત હોય તેમ, તને છોડવા ઇચ્છતો નથી.

Verse 24

नोत्सहत्यमृतोमोक्तुंयुद्धेत्वामितिमैथिली: ।सामात्यस्यनृशंसस्यनिश्चयोह्येषवर्तते ।।।।

હે મૈથિલી, યુદ્ધમાં મરી જાય ત્યાં સુધી તે તને છોડવા સંમત નહીં થાય; મંત્રીઓ સહિત તે નિર્દયનો એવો જ દૃઢ નિશ્ચય છે.

Verse 25

तदेषासुस्थिराबुद्धिर्मृत्युलोभादुपस्थिता ।भयान्नशक्तस्त्वांमोक्तुमनिरस्तस्संयुगे ।।।।रक्षसानांचसर्वेषामात्मनश्चवधेनहि ।

મૃત્યુલોભથી પ્રેરિત થઈ તેની આ અચળ બુદ્ધિ સ્થિર થઈ ગઈ છે. યુદ્ધમાં અપરાજિત રહીને ભયથી તે તને છોડવા શકતો નથી; કારણ કે મૃત્યુથી જ સર્વ રાક્ષસો અને પોતાનો પણ વિનાશ નિશ્ચિત છે.

Verse 26

निहत्यरावणंसङ् ख्येसर्वथानिशितैश्शरैः ।।।।प्रतिनेष्यतिरामस्त्वामयोध्यामसितेक्षणे: ।

યુદ્ધમાં તીક્ષ્ણ બાણોથી સર્વ રીતે રાવણને સંહાર કરીને, હે અસિતેક્ષણે, રામ તને અયોધ્યા પરત લઈ જશે.

Verse 27

एतस्मिन्नन्तरेशब्दोभेरीशङ्खसमाकुलः ।।।।श्रुतोवानरसैन्यानांकम्पयन् धरणीतलम् ।

એ જ ક્ષણે ભેરી અને શંખોના ઘોષથી ભરેલો મહાન શબ્દ વાનરસેનામાં સંભળાયો, જાણે ધરાતળને કંપાવી દેતો હોય.

Verse 28

श्रुत्वातुतद्वानरसैन्यशब्दंलङ्कागताराक्षसराजभृत्याः ।नष्टौजसोदैन्यरीतचेष्टाःश्रेयोनपश्यन्तिनृपस्यदोषैः ।।।।

વાનરસેનાનો એ ઘોષ સાંભળીને લંકામાં રહેલા રાક્ષસરાજના ભૃત્યોનું તેજ નષ્ટ થયું; દૈન્યભાવે તેઓ કોઈ કલ્યાણમાર્ગ ન જોઈ શક્યા—નૃપના દોષોના કારણે.