Sarga 2

Verse 1

तंतुशोकपरिद्यूनंरामंदशरथात्मजम् ।उवाचवचनंश्रीमान् सुग्रीवश्शोकनाशनम् ।।।।

શોકથી ક્ષીણ થયેલા દશરથનંદન શ્રીરામને, શોકનાશક એવા વચનો શ્રીમાન સુગ્રીવે કહ્યા.

Verse 2

किंत्वंसन्तप्यसेवीर यथान्यःप्राकृतस्तथा ।मैवंभूस्त्यजसन्तापंकृतघ्नइवसौहृदम् ।।।।

હે વીર, તું સામાન્ય મનુષ્યની જેમ શોકથી કેમ દહે છે? આવું ન કર; કૃતઘ્ન જેવો સ્નેહ ત્યજે તેમ, આ સંતાપ ત્યજી દે.

Verse 3

सन्तापस्यचतेस्थानंनहिपश्यामिराघव ।प्रवृत्तावुपलब्धायांज्ञातेचनिलयेरिपोः ।।।।

હે રાઘવ, હવે તારા માટે શોકનું સ્થાન હું નથી જોતો; જરૂરી ઉપાય-બુદ્ધિ પ્રાપ્ત થઈ છે અને શત્રુનું નિવાસસ્થાન પણ જાણી લીધું છે.

Verse 4

मतिमान्शास्त्रवित्प्राज्ञःपण्डितश्चासिराघव ।त्यजेमांपापिकांबुद्धिंकृतात्मेवार्थदूषणीम् ।।।।

હે રાઘવ, તું બુદ્ધિમાન, શાસ્ત્રજ્ઞ, પ્રાજ્ઞ અને પંડિત છે. ધર્મ-અર્થને દૂષિત કરતી આ પાપી બુદ્ધિને સંયમી પુરુષ જેમ ત્યજે તેમ ત્યજી દે.

Verse 5

समुद्रंलङ्घयित्वातुमहानक्रसमाकुलम् ।लङ्कामारोहयिष्यामोहनिष्यामश्चतेरिपुम् ।।।।

મહાન મગરોથી વ્યાકુલ સમુદ્રને લંઘી અમે લંકા પર ચઢી જઈશું અને તારો શત્રુ સંહાર કરીશું.

Verse 6

निरुत्साहस्यदीनस्यशोकपर्याकुलात्मनः ।सर्वार्थाव्यवसीदन्तिव्यसनंचाधिगच्छति ।।।।

જેનો ઉત્સાહ નષ્ટ થયો છે, જે દિન છે અને શોકથી વ્યાકુલ મનવાળો છે—તેના સર્વ કાર્યો ઢળી પડે છે અને દુર્ભાગ્ય તેને ઘેરી લે છે.

Verse 7

इमेशूरास्समर्थाश्चसर्वनोहरियूथपाः ।त्वत्प्रियार्थंकृतोत्साहाःप्रवेष्टुमपिपावकम् ।एषांहर्षेणजानामितर्कश्चास्मिन् दृढोमम ।।।।

આ બધા વાનરયૂથપ—શૂર અને સમર્થ—તમારા પ્રિય હિત માટે ઉત્સાહિત થયા છે; અગ્નિમાં પ્રવેશવા પણ તૈયાર છે. એમના હર્ષથી હું જાણું છું, અને આ વિષયમાં મારો તર્ક દૃઢ છે.

Verse 8

विक्रमेणसमानेष्येसीतांहत्वायथारिपुम् ।रावणंपापकर्माणंतथात्वंकर्तुमर्हसि ।।।।

પરાક્રમથી અમે સીતાને પાછી લાવીશું—પાપકર્મા રાવણને, શત્રુને, હણીને. એ રીતે કાર્ય સિદ્ધ થાય તેમ તમારે કરવું યોગ્ય છે.

Verse 9

सेतुरत्रयथाबध्येद्यथापश्येमतांपुरीम् ।तस्यराक्षसराजस्यतथात्वंकुरुराघव ।।।।

હે રાઘવ! અહીં એવો ઉપાય કરો કે સેતુ બંધાય અને અમે તે રાક્ષસરાજની નગરીને જોઈ શકીએ.

Verse 10

दृष्टवातांतुपुरींलङ्कांत्रिकूटशिखरेस्थिताम् ।हतंचरावणंयुद्धेदर्शनावधारय ।।।।

ત્રિકૂટ પર્વતના શિખર પર સ્થિત એવી લંકાપુરીને જોતા જ, એ દર્શનથી જ નિશ્ચય કર કે રાવણ યુદ્ધમાં હણાયો છે.

Verse 11

अबध्वासागरेसेतुंघोरेचतुवरुणालये ।लङ्कांनमर्दितुंशक्यासेन्द्रैरपिसुरासुरैः ।।।।

વરুণના નિવાસ સમાન ભયંકર સાગર પર પહેલે સેતુ ન બાંધીએ તો, ઇન્દ્ર સહિત દેવો અને અસુરો પણ લંકાને દબાવી શકતા નથી.

Verse 12

सेतुर्बद्धस्समुद्रेचयावल्लङ्कास्समीपतः ।।।।सर्वंतीर्णंचमेसैन्यंजितमित्युपधारय ।इमेहिसमरेवीराहरयःकामरूपिण ।।।।

સમુદ્ર પર સેતુ બાંધીને લંકાની નજીક સુધી પહોંચ્યા પછી અને મારું સમગ્ર સૈન્ય પાર ઉતરી જાય, ત્યારે વિજય પ્રાપ્ત થયો એમ માન—કારણ કે આ સમરમાં વીર વાનરો ઇચ્છામતે રૂપ ધારણ કરે છે.

Verse 13

सेतुर्बद्धस्समुद्रेचयावल्लङ्कास्समीपतः ।।6.2.12।।सर्वंतीर्णंचमेसैन्यंजितमित्युपधारय ।इमेहिसमरेवीराहरयःकामरूपिण ।।6.2.13।।

સમુદ્ર પર સેતુ બાંધીને લંકાની નજીક સુધી પહોંચ્યા પછી અને મારી સમગ્ર સેના પાર ઉતરી જાય, વિજય નિશ્ચિત થયો એમ માન—આ સમરના વીર વાનરો ઇચ્છામતે જેવું રૂપ ઇચ્છે તેવું ધારણ કરે છે.

Verse 14

तदलंविक्लबांबुद्धिम् राजन सर्वार्थनाशनीम् ।पुरुषस्यहिलोकेऽस्मिन् शोकश्शौर्यापकर्षणः ।।।।

અતએવ, હે રાજન્, સર્વ હેતુઓનો નાશ કરનાર એવી આ ડગમગતી બુદ્ધિને ત્યજી દો; કારણ કે આ લોકમાં શોક પુરુષના શૌર્યને ક્ષીણ કરી નાખે છે.

Verse 15

यत्तुकार्यंमनुष्येणशौण्डीर्यमवलम्बता ।अस्मिन् कालेमहाप्राज्ञसत्त्वमातिष्ठतेजसा ।।।।

હે મહાપ્રાજ્ઞ, મનુષ્યે જે કાર્ય કરવાનું હોય તે શૌંડિર્ય—વીર નિશ્ચય—નો આશ્રય લઈને સિદ્ધ થાય છે; આ સમયે તેજસ્વી સત્ત્વથી ધૈર્યપૂર્વક અડગ રહો.

Verse 16

शूराणांहिमनुष्याणांत्वद्विधानांमहात्मनाम् ।विनष्टेवाप्रणष्टेवाशोकस्सर्वार्थनाशनः ।।।।

હે મહાત્મા, તારા જેવા શૂર માનવો માટે નષ્ટ કે હારેલા વિષયમાં શોક કરવો સર્વ હેતુઓનો વિનાશક બને છે.

Verse 17

तत्त्वंबुद्धिमतांश्रेष्ठस्सर्वशास्त्रार्थकोविदः ।मद्विधैस्सचिवैस्सार्थमरिंजेतुमिहार्हसि ।।।।

તમે બુદ્ધિમાનોમાં શ્રેષ્ઠ અને સર્વ શાસ્ત્રોના અર્થમાં નિપુણ છો; મારા જેવા સચિવો તથા સહાયકો સાથે અહીં શત્રુને જીતવા તમે યોગ્ય છો.

Verse 18

नहिपश्याम्यहंकंचित् त्रिषुलोकेषुराघव ।गृहीतधनुषेयस्तेतिष्ठेदभिमुखोरणे ।।।।

હે રાઘવ, તમે ધનુષ ધારણ કરો ત્યારે ત્રિલોકમાં એવો કોઈ મને દેખાતો નથી કે જે રણમાં તમારી સામે ઊભો રહી શકે.

Verse 19

वानरेषुसमासक्तंनतेकार्यंविपत्स्यते ।अचिराद्द्रक्ष्यसेसीतांतीर्त्वासागरमक्ष्यम् ।।।।

વાનરોને કાર્ય સોંપાયું છે, તેથી તારો પ્રયત્ન નિષ્ફળ નહીં જાય. અજય સાગર પાર કરીને તું શીઘ્ર જ સીતાને દર્શન કરશે.

Verse 20

तदलंशोकमालम्ब्यक्रोधमालम्बभूपते ।निश्चेष्टाःक्षत्रियामन्दास्सर्वेचण्डस्यबिभ्यति ।।।।

હે ભૂપતે, શોકને ચાંપીને રાખવું પૂરતું—ધર્મયુક્ત ક્રોધને ધારણ કર. ક્ષત્રિયો નિષ્ક્રિય થાય તો મંદ બને; પરંતુ ચંડ અને દૃઢ પુરુષથી સર્વે ભય પામે છે.

Verse 21

लङ्घनार्थंचघोरस्यसमुद्रस्यनदींपतेः ।सहास्माभिरिहोपेतस्सूक्ष्मबुद्धिर्विचारय ।।।।

હે સૂક્ષ્મબુદ્ધિવાન, અમારાં સાથે અહિં હવે આવો અને નદીઓના પતિ એવા આ ઘોર સમુદ્રને લાંઘવાના ઉપાયનું વિચાર કર.

Verse 22

लङ्घितेतस्यतैस्सैन्यंजितमित्युपधारय ।सर्वंतीर्णंचमेसैन्यंजितमित्यवधार्यताम् ।।।।

એને લાંઘી જાય તો એમ માન—વિજય પ્રાપ્ત થયો. અને નિશ્ચયપૂર્વક સમજવામાં આવે કે મારું સમગ્ર સૈન્ય પાર ઉતરે તો જીત નિશ્ચિત છે.

Verse 23

इमेहिहरयश्शूरास्समरेकामरूपिणः ।तानरीन्विधमिष्यन्तिशिलापादपवृष्टिभिः ।।।।

આ વાનરો તો સમરમાં શૂરવીર છે અને ઇચ્છાનુસાર રૂપ ધારણ કરનારા છે; શિલા, વૃક્ષો અને પર્વતખંડોની વર્ષાથી તેઓ શત્રુઓને ચકનાચૂર કરશે.

Verse 24

कथञ्चित्सन्तरिष्यामस्तेवयंवरुणालयम् ।हतमित्येवतंमन्येयुद्धेशत्रुनिबर्हण ।।।।

હે શત્રુનિબર્હણ! જેમ બને તેમ અમે વરુણાલય સમુદ્રને પાર કરી જઈશું; અને હું તો તેને યુદ્ધમાં પહેલેથી જ હણાયેલો માનું છું.

Verse 25

किमुक्त्वाबहुधाचापिसर्वथाविजयीभवान् ।निमित्तानिचपश्यामिमनोमेसम्प्रहृष्यति ।।।।

ઘણું કહીને શું લાભ? સર્વ રીતે વિજયી તો તમે જ થશો. હું શુભ નિમિત્તો જોઈ રહ્યો છું; મારું મન આનંદથી પ્રફુલ્લિત થાય છે.