Sarga 15

Verse 1

बृहस्पतेस्तुल्यमतेर्वचस्तन्निशम्ययत्नेनविभीषणस्य ।ततोमहात्मावचनंबभाषेतत्रेन्द्रजिन्नैरृतयूथमुख्यः ।।6.15.1।।

બૃહસ્પતિ સમાન બુદ્ધિવાળા વિભીષણના વચનોને પ્રયત્નપૂર્વક સાંભળી, ત્યારબાદ રાક્ષસસેનાના મહાત્મા યુથમુખ્ય ઇન્દ્રજિતે ત્યાં વચન કહ્યું.

Verse 2

किंनामतेतातकनिष्ठवाक्यमनर्थकंचेवेसुबसुभीतवच्च ।अस्मिन्कुलेयोऽपिभवेन्नजातस्सोऽपीदृशंनैववदेन्नकुर्यात् ।।6.15.2।।

‘તાતા, પિતાના કનિષ્ઠ! તું ભયભીત માણસની જેમ આ નિરર્થક વાણી કેમ બોલે છે? અમારા કુળમાં જન્મ ન લીધો હોય એવો માણસ પણ આવું અયોગ્ય ન કહે, ન કરે.’

Verse 3

सत्त्वेनवीर्येणपराक्रमेणशौर्येणधैर्येणचतेजसाच ।एकःकुलेऽस्मिन्पुरुषोविमुक्तोविभीषणस्तातकनिष्ठएषः ।।6.15.3।।

‘સત્તા, વીર્ય, પરાક્રમ, શૌર્ય, ધૈર્ય અને તેજ—આ બધાથી રહિત આ કુળમાં એક જ પુરુષ છે: એ પિતાના કનિષ્ઠ વિભીષણ.’

Verse 4

किंनामतौमानुषराजपुत्रावस्माकमेकेनहिराक्षसेन ।सुप्राकृतेनापिरणेनिहन्तुमेतौशक्यौकुतोभीषयसेस्मभीरो ।।6.15.4।।

‘એ બે માનવરાજાના પુત્રો શું નામના? અમારામાંનો એક સામાન્ય રાક્ષસ પણ યુદ્ધમાં તેમને મારી શકે. હે ભીરુ, તું અમને કેમ ડરાવવાનો પ્રયત્ન કરે છે?’

Verse 5

त्रिलोकनाथोननुदेवराजश्शक्रोमयाभूमितलेनिविष्टः ।भयार्पिताश्चापिदिशःप्रपन्नास्सर्वेतथादेवगणास्समग्राः ।।6.15.5।।

હું તો ભૂમિતળે ત્રિલોકનાથ દેવરાજ શક્ર (ઇન્દ્ર)ને પણ પાડી દીધો હતો; અને ભયથી વ્યાકુળ થઈ સર્વ દિશાઓમાં દેવગણોના સમસ્ત સમૂહો શરણ લઈ ભાગી ગયા હતા.

Verse 6

ऐरावतोविस्वरमुन्नदन् सनिपातितोभूमितलेमयातु ।विकृष्यदन्तौतुमयाप्रसह्यवित्रासितादेवगणास्समग्राः ।।6.15.6।।

ઐરાવત પણ—ઉચ્ચ સ્વરે ગર્જના કરતાં ધસી આવતો—મારા દ્વારા ભૂમિતળે પાડી દેવાયો; મેં બળપૂર્વક તેના દાંત (દંતૌ) ખેંચી કાઢ્યા, અને સમસ્ત દેવગણો ભયથી વિહ્વળ થઈ ગયા.

Verse 7

सोऽहंसुराणामपिदर्पहन्तादैत्योत्तमानामपिशोकदाता ।कथंनरेन्द्रात्मजयोर्नशक्तोमनुष्ययोःप्राकृतयोस्सुवीर्यः ।।6.15.7।।

હું એવો પરાક્રમી છું કે દેવતાઓનો પણ દર્પ દબાવ્યો છે અને દૈત્યોમાં શ્રેષ્ઠોને પણ શોક આપી શકું છું; તો પછી રાજપુત્ર એવા આ સામાન્ય મનુષ્યોને જીતવામાં હું અશક્ત કેમ હોઉં?

Verse 8

अथेन्द्रकल्पस्यदुरासदस्यमहौजसस्तद्वचनंनिशम्य ।ततोमहार्थवचनंबभाषेविभीषणश्शस्त्रभृतांवरिष्ठः ।।6.15.8।।

ઇન્દ્રસમાન, દુર્જય અને મહાતેજસ્વી યોદ્ધાના તે વચન સાંભળી, શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ વિભીષણે ત્યારબાદ મહાર્થ અને હિતકારી ઉપદેશવચન કહ્યું.

Verse 9

नतातमन्त्रेतवनिश्चयोऽस्तिबालस्त्वमद्याप्यविपक्वबुद्धि: ।तस्मात्त्वयाप्यात्मविनाशनायवचोऽर्धहीनंबहुविप्रलप्तम् ।।6.15.9।।

પ્રિય, તને મંત્રવિચારમાં સ્થિર નિશ્ચય નથી; તું હજી યુવાન છે, તારી બુદ્ધિ અપરિપક્વ છે. તેથી તું આત્મવિનાશ તરફ દોરતાં અર્ધવટા અને નિરર્થક અનેક વચનો બોલી ગયો છે.

Verse 10

पुत्रप्रवादेवतुरावणस्यत्वमिन्द्रजिन्मित्रमुखोऽसिशत्रुः ।यस्येदृशंराघवतोविनाशंनिशम्यमोहादनुमन्यसेत्वम् ।।6.15.10।।

ઇન્દ્રજિત, તું રાવણનો પુત્ર હોવાનું પ્રચાર કરે છે, છતાં તું તો મિત્રનું મુખ ધારણ કરેલો તેનો શત્રુ છે; કારણ કે રાઘવ દ્વારા થયેલા વિનાશનું વર્ણન સાંભળી પણ તું મોહવશ આ માર્ગને મંજૂરી આપે છે.

Verse 11

त्वमेववध्यश्चसुदुर्मतिश्चसचापिवध्योयइहाऽनयत्त्वाम् ।बालंदृढंसाहसिकंचयोऽद्यप्रावेशयन्मन्त्रकृतांसमीपम् ।।6.15.11।।

તું પોતે જ દુષ્ટબુદ્ધિ હોવાથી વધને યોગ્ય છે; અને જે કોઈ આજે તને—હઠીલા, સાહસિક યુવાનને—મંત્રમાં નિપુણ એવા પુરુષની પહોંચમાં લઈ આવ્યો, તે પણ વધને યોગ્ય છે.

Verse 12

मूढोऽप्रगल्भोऽविनयोपपन्नस्तीक्षणस्वभावोऽल्पमतिर्दुरात्मा ।मूर्खस्त्वमत्यर्थसुदुर्मतिश्चत्वमिन्द्रजिद्बालतयाब्रवीषि ।।6.15.12।।

તું મૂઢ, અહંકારી, વિનયવિહોણો—તીક્ષ્ણ સ્વભાવનો, અલ્પમતિ અને દુષ્ટાત્મા છે. ઇન્દ્રજિત, તું અત્યંત કુમતિ ધરાવતો મૂર્ખ છે; બાળપણવશ આવી વાતો બોલે છે.

Verse 13

कोब्रह्मदण्डप्रतिमप्रकाशानर्चिष्मतःकालनिकाशरूपान् ।सहेतबाणान्यमदण्डकल्पान्समक्षमुक्तान्युधिराघवेण ।।6.15.13।।

યુદ્ધમાં રાઘવ સમક્ષ છોડે તે બાણો—બ્રહ્મદંડ સમ તેજસ્વી, અગ્નિથી પ્રજ્વલિત, કાળસમાન રૂપધારી અને યમદંડ સમ—એને કોણ સહન કરી શકે?

Verse 14

धनानिरत्नानिसुभूषणानिवासांसिदिव्यानिमणींश्च ।चित्रान् सीतांचरामायनिवेद्यदेवींवसेमराजन् निहवीतशोकाः ।।6.15.14।।

હે રાજન્, ધન, રત્ન, સુભૂષણ, દિવ્ય વસ્ત્રો અને મનોહર મણિઓ સાથે દેવી સીતા રામને અર્પણ કરીએ; પછી અમે અહીં શોકરહિત થઈ નિવાસ કરી શકીશું.