Sarga 13

Verse 1

रावणंक्रुद्धमाज्ञायमहापार्श्वोमहाबलः ।मुहूर्तमनुसञ्चिन्त्यप्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् ।।।।

રાવણ ક્રોધિત થયો છે એમ જાણી, મહાબલ મહાપાર્શ્વે ક્ષણમાત્ર વિચાર કરી, પ્રાંજલિ થઈ આ વચન કહ્યું.

Verse 2

यःखल्वपिवनंप्राप्यमृगव्यालनिषेवितम् ।नपिबेन्मधुसम्प्राप्यसनरोबालिशोभवेत् ।।।।

જે મનુષ્ય હિંસક પશુઓથી ભરેલા વનમાં જઈને અને ત્યાં મધ મેળવીને પણ તેનું પાન કરતો નથી, તે મનુષ્ય મૂર્ખ ગણાય છે.

Verse 3

ईश्वरस्येश्वरःकोऽस्तितवशत्रुनिबर्हण: ।रमस्वसहवैदेह्याशत्रूनाक्रम्यमूर्धसु ।।।।

“હે શત્રુનાશક! તારા જેવા ઈશ્વરના ઉપર કોણ ઈશ્વર થઈ શકે? શત્રુઓના મસ્તક પર પગ મૂકી તેમને દબાવી દે અને વૈદેહી (સીતા) સાથે રમણ કર.”

Verse 4

बलात्कुक्कुटवृत्तेनप्रवर्तस्वमहाबल: ।आक्रम्याक्रम्यसीतांवैतांभुङ् क्ष्वचरमस्वच ।।।।

“હે મહાબલવાન! બળપૂર્વક કુક્કુટની જેમ વારંવાર આગળ વધ; સીતાને ફરી ફરી પકડી ભોગ કર અને મનગમતું વિહાર કર.”

Verse 5

लब्धकामस्यतेपश्चादागमिष्यतियद्भयम् ।प्राप्तमप्राप्तकालंवासर्वंप्रतिसहिष्यति ।।।।

“તારો કામ સંતોષાયા પછી, ત્યારબાદ જે ભય આવશે—તત્કાળ હોય કે અપ્રાપ્ત કાળમાં—તે બધું તું સહન કરી લેશે.”

Verse 6

कुम्भकर्णस्सहास्माभिरिन्द्रजिच्चमहाबलः ।प्रतिषेधयितुंशक्तौसवज्रमपिवज्रिणम् ।।।।

કુંભકર્ણ—અમારા સહીત—અને મહાબલી ઇન્દ્રજિત પણ, વજ્રધારી વજ્રિણ (ઇન્દ્ર) વજ્ર લઈને આવે તો પણ, તેને પ્રતિષેધવા સમર્થ છે.

Verse 7

उपप्रदानंसान्त्वंवाभेदंवाकुशलैःकृतम् ।समतिक्रम्यदण्डेनसिद्धिमर्थेषुरोचये ।।।।

દક્ષ પુરુષોએ કરેલા ઉપપ્રદાન, સાંત્વન કે ભેદ—આ ઉપાયો છોડીને, હું દંડ (બળ) દ્વારા જ તમારા કાર્યોમાં સિદ્ધિ સૂચવું છું.

Verse 8

इहप्राप्तान्वयंसर्वान् शत्रूंस्तवमहाबल: ।वशेशस्त्रप्रतापेनकरिष्यामोनसंशयः ।।।।

હે મહાબલવાન! તમારા શત્રુઓ અહીં આવી પહોંચે ત્યારે, અમે સૌને શસ્ત્રોના પ્રતાપથી વશમાં કરી દઈશું—એમાં સંશય નથી.

Verse 9

एवमुक्तस्तदाराजामहापार्श्वेनरावणः ।तस्यसम्पूजयन्वाक्यमिदंवचनमब्रवीत् ।।।।

મહાપાર્શ્વે એમ કહ્યા પછી, રાજા રાવણ તેના વચનથી પ્રસન્ન થઈ, તેને સન્માન આપતાં આ ઉત્તર બોલ્યો.

Verse 10

महापार्श्वनिबोधत्वंरहस्यंकिञ्चिदात्मन: ।चिरवृत्तंतदाख्यास्येयदवाप्तंपुरामया ।।।।

મહાપાર્શ્વ, તું સાંભળ; મારા વિષેનું એક રહસ્ય કહું છું—ઘણાં સમય પહેલાં જે બન્યું હતું, જે કદી મને પ્રાપ્ત થયું હતું તે વર્ણવું છું.

Verse 11

पितामहस्यभवनंगच्छन्तींपुञ्जिकस्थलाम् ।चञ्चूर्यमाणामद्राक्षमाकाशेऽग्निशिखामिव ।।।।

પિતામહ બ્રહ્માના ભવન તરફ જતી અને આકાશમાં અગ્નિની જ્વાળાની જેમ શોભતી પુંજિકસ્થલાને મેં જોઈ.

Verse 12

साप्रसह्यमयाभुक्ताकृताविवसनाततः ।स्वयम्भूभवनंप्राप्तालोलितानलिनीयथा ।।।।

મેં બળપૂર્વક તેનો ઉપભોગ કર્યો અને તેને વસ્ત્રહીન કરી દીધી. ત્યારબાદ તે કચડાયેલી કમલિનીની જેમ બ્રહ્માજીના ભવનમાં પહોંચી.

Verse 13

तच्चतस्यतदामन्येज्ञातमासीन्महात्मनः ।अथसङ्कुपितोदेवोमामिदंवाक्यमब्रवीत् ।।।।

મને લાગે છે કે તે સમયે મહાત્મા બ્રહ્માજીને આ વાતની જાણ થઈ ગઈ હતી. ત્યારે ક્રોધિત થયેલા તે દેવે મને આ વચન કહ્યું.

Verse 14

अद्यप्रभृतियामन्याबलान्नारींगमिष्यसि ।तदातेशतधामूर्धाफलिष्यतिनसंशयः ।।।।

આજથી જો તું બીજી કોઈ સ્ત્રીને બળપૂર્વક ભોગવીશ, તો તારા મસ્તકના સો ટુકડા થઈ જશે, તેમાં કોઈ શંકા નથી.

Verse 15

इत्यहंतस्यशापस्यभीतःप्रसभमेवताम् ।नारोहयेबलात्सीतांवैदेहींशयनेशुभे ।।।।

એ રીતે તે શાપથી ભયભીત થઈ, મેં શુભ શય્યા પર વૈદેહી સીતાને બળજબરીથી કદી ચઢાવી નથી.

Verse 16

सागरस्येनमेवेगोमारुतस्येवमेगतिः ।नैतद्दाशरथिर्वेदह्यासादयतितेनमाम् ।।।।

મારો વેગ સાગરના ઉછાળ સમાન છે અને મારી ગતિ પવન જેવી છે; દાશરથી આ જાણતો નથી, તેથી જ મને આક્રમણ કરવા આવે છે.

Verse 17

कोहिसिंहमिवासीनंसुप्तंगिरिगुहाशये ।क्रुद्धंमृत्युमिवाऽसीनंसम्भोधयितुमिच्छति ।।।।

પર્વતની ગુફામાં સૂતો સિંહ જેવો—અથવા ક્રોધે બેઠેલા મૃત્યુ સમાન—એને જગાડવા કોણ ઇચ્છે?

Verse 18

नमत्तोनिशितान्बाणान्द्विजिह्वान्पन्नगानिव ।रामःपश्यतिसङ्ग्रामेतेनमामभिगच्छति ।।।।

યુદ્ધમાં રામે હજી મારા તીક્ષ્ણ બાણો—દ્વિજિહ્વા સર્પ સમાન—જોયા નથી; તેથી જ તે મારી સામે આગળ વધે છે.

Verse 19

क्षिप्रंवज्रसमैर्बाणैश्शतथाकार्मुकच्युतैः ।राममादीपयिष्यामिउल्काभिरिवकुञ्जरम् ।।।।

મારા ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા વજ્ર સમાન કઠોર સૈકડો બાણોથી હું ક્ષણમાં રામને દહન કરી દઈશ—જેમ અગ્નિગોળાં પડતાં હાથી દાઝે તેમ.

Verse 20

तच्चास्यबलमादास्येबलेनमहतावृतः ।उदितस्सविताकालेनक्षत्राणामिवप्रभाम् ।।।।

મહાન બળથી ઘેરાયેલો હું તેની સેનાબળને તોડી ને હરી લઈશ; જેમ પ્રાતઃકાળે ઉદિત સૂર્ય તારાઓની પ્રભાને ઢાંકી દે છે તેમ.

Verse 21

नवासनेनापिसहस्रचक्षुषायुधाऽस्मिशक्योवरुणेनवापुनः ।मयात्वियंबाहुबलेननिर्जितापुरापुरीवैश्रवणेनपालिता ।।।।

સહસ્રનેત્ર વાસવ (ઇન્દ્ર) પણ કે પુનઃ વરુણ પણ યુદ્ધમાં મને સહન કરી શકતા નથી. મારા જ બાહુબળથી મેં એક વખત આ નગરી જીતી હતી, જે પૂર્વે વૈશ્રવણ (કુબેર) દ્વારા પાલિત હતી.