Sarga 125

Verse 1

उपस्थितंतुतंकृत्वापुष्पकंपुष्पभूषितम् ।अविदूरेस्थितोराममित्युवाचविभीषणः ।।6.125.1।।

પુષ્પોથી શોભિત પુષ્પક વિમાનને તૈયાર કરાવી, વિભીષણ રામની નજીક ઊભો રહ્યો અને બોલ્યો.

Verse 2

स तुबद्धाञ्जलि: प्रह्वोविनीतोराक्षसेश्वरः ।अब्रवीत्त्वरयोपेतःकिंकरोमीतिराघवम् ।।6.125.2।।

ત્યારે રાક્ષસેશ્વર વિભીષણ હાથ જોડીને, નમ્ર થઈ, વિનયપૂર્વક ઝડપથી આગળ આવી રાઘવને બોલ્યો: “હે રાઘવ, હું શું કરું?”

Verse 3

तमब्रवीन्महातेजालक्ष्मणस्योपशृण्वतः ।विमृश्यराघवोवाक्यमिदंस्नेहपुरस्कृतम् ।।6.125.3।।

લક્ષ્મણ સાંભળતો હતો ત્યારે મહાતેજસ્વી રાઘવે વિચારપૂર્વક, સ્નેહપૂર્વક પ્રેરિત આ વચન કહ્યું.

Verse 4

कृतप्रयत्नकर्माणःसर्वएववनेचराः ।रत्नैरर्थैश्चविविधैस्सम्पूज्यन्तांविभीषण ।।6.125.4।।

હે વિભીષણ! જેઓએ પ્રયત્ન કરીને કાર્ય સિદ્ધ કર્યું છે એવા સર્વ વનચરોને રત્નો, ધન અને વિવિધ દાનોથી યોગ્ય રીતે સન્માનિત કરો.

Verse 5

सहामीभिस्त्वयालङ्कानिर्जिताराक्षसेश्वर ।हृष्टैःप्राणभयंत्यक्त्वासङ्ग्रामेष्वनिवर्तिभिः ।।6.125.5।।

હે રાક્ષસેશ્વર! આ હર્ષિત વીરો સાથે—જેઓ પ્રાણભય ત્યજી, યુદ્ધમાં કદી પાછા ન ફરનારા છે—તું લંકાને જીત્યો છે.

Verse 6

त इमेकृतकर्माणस्सर्वएववनौकसः ।धनरत्नप्रदानेनकर्मैषांसफलंकुरु ।।6.125.6।।

આ સર્વ વનવાસી વાનરો પોતાનું કાર્ય પૂર્ણ કરી ચૂક્યા છે; ધન અને રત્નોનું દાન કરીને તેમના કર્મને સફળ ફળ આપો.

Verse 7

एवंसम्मानिताश्चेतेमानार्हमानदात्वया ।भविष्यन्तिकृतज्ञेननिर्वृताहरियूथपाः ।।6.125.7।।

માન આપનાર એવા તમે, માનાર્હ આ વાનરસેનાના યુથપતિઓને આ રીતે સન્માન આપશો તો કૃતજ્ઞ બની તેઓ સંતોષ અને પ્રસન્નતાથી નિવૃત્ત રહેશે.

Verse 8

त्यागिनंसङ्ग्रहीतारंसानुक्रोशंजितेन्द्रियम् ।सर्वेततःअवगच्छन्तिसम्बोधयामिते ।।6.125.8।।

ત્યારે સર્વે તમને ત્યાગી, પરિગ્રહ ન કરનાર, કરુણાસભર અને જિતેન્દ્રિય તરીકે ઓળખશે; તેથી હું તમને આ ઉપદેશ આપું છું.

Verse 9

हीनंरतिगुणैस्सर्वैरभिहन्तारमाहवे ।सेनात्यजतिसम्विग्नानृपतिंतंनरेश्वरा ।।6.125.9।।

હે નરેશ્વર, સર્વ ગુણોમાં હીન અને યુદ્ધમાં માત્ર સંહારક બનેલા એવા રાજાને વ્યાકુળ સેના ત્યજી દે છે.

Verse 10

एवमुक्तस्तुरामेणवानरांस्तान्विभीषणः ।रत्नार्थसंविभागेनसर्वानेवाभ्यपूजयत् ।।6.125.10।।

રામે એમ કહ્યા પછી, વિભીષણે તે વાનર નેતાઓને રત્નો અને ધન વહેંચીને સૌને પૂજાપૂર્વક સન્માનિત કર્યા.

Verse 11

ततस्तान्पूजितान्दृष्टवारत्नार्थैर्हरियूथपान् ।आरुरोहतदारामस्तद्विमानमनुत्तमम् ।।6.125.11।।

પછી રત્નો અને ધનથી સન્માનિત થયેલા હરિયૂથપોને જોઈ, રામ તે સમયે તે અનુત્તમ વિમાનમાં આરોહણ કર્યા.

Verse 12

अङ्केनादायवैदेहींलज्जमानांयशस्विनीम् । लक्ष्मणेनसहभ्रात्राविक्रान्तेवधनुष्मता ।।6.125.12।।

લજ્જાશીલ, યશસ્વિની વૈદેહીને અંકમાં ધારણ કરી, ધનુષધારી પરાક્રમી ભાઈ લક્ષ્મણ સાથે રામ વિમાનમાં પ્રસ્થાન માટે તૈયાર થયા.

Verse 13

अब्रवीत्सविमानस्थःपूजयन्सर्वावानरान् ।सुग्रीवं च महावीर्यंकाकुत्स्थसविभीषणम् ।।6.125.13।।

વિમાનમાં બેઠેલા કાકુત્સ્થ રામે સર્વ વાનરોનું પૂજન કરતાં કરતાં મહાવીર્ય સુગ્રીવ અને વિભીષણને સંબોધીને કહ્યું.

Verse 14

मित्रकार्यंकृतमिदंभवद्भिद्वानरर्षभाः ।अनुज्ञातामयासर्वेयथेष्टंप्रतिगच्छत ।।6.125.14।।

હે વાનરશ્રેષ્ઠો! તમે મિત્રકાર્ય આ રીતે પૂર્ણ કર્યું છે. હવે મારી આજ્ઞાથી તમે સૌ યથેચ્છા પાછા જાઓ.

Verse 15

यत्तुकार्यंवयस्येनस्निग्धेन च हितेन च ।कृतंसुग्रीवतत्सर्वंभवताधर्मभीरुणा ।।6.125.15।।किष्किन्धांप्रतियाह्यावुस्वसैन्येनाभिसम्वृतः ।

હે સુગ્રીવ! સ્નેહી, હિતેચ્છુ વયસ્ક મિત્ર જે કરવું જોઈએ તે બધું તું ધર્મભયથી કર્યું છે. હવે પોતાના સૈન્યથી ઘેરાઈ કિષ્કિન્ધા તરફ શીઘ્ર જા.

Verse 16

स्वराज्येवसलङ्कायांमयादत्तेविभीषण ।।6.125.16।।न त्वांधर्षयितुंशक्तास्सेन्द्राअपिदिवौकसः ।

હે વિભીષણ! લંકામાં મેં તને સ્વરાજ્ય સમાન સર્વસ્વ અધિકારવાળું રાજ્ય આપ્યું છે. ઇન્દ્ર સહિત દેવતાઓ પણ તને આક્રમણ કરવા સમર્થ નહીં થાય.

Verse 17

योध्यांप्रतियास्यामिराजधानींपितुर्मम ।।6.125.17।।अभ्यनुज्ञातुमिच्छामिसर्वानामन्त्रयामिवः ।

હવે હું અયોધ્યા તરફ જઈશ—મારા પિતાની રાજધાની. તમારી સર્વની અનુમતિ ઇચ્છું છું; તમને સૌને વિદાય કહું છું.

Verse 18

वमुक्तास्तुरामेणहरीन्द्राहरयस्तथा ।।6.125.18।।ऊचुःप्राञ्जलयस्सर्वेराक्षसश्चविभीषणः ।

રામે આમ કહ્યા પછી હરીન્દ્ર સુગ્રીવ તથા અન્ય વાનરો, અને રાક્ષસોમાં વિભીષણ—બધા હાથ જોડીને આ રીતે બોલ્યા.

Verse 19

अयोध्यांगन्तुमिच्छामःसर्वन्नयतुनोभवान् ।।6.125.19।।मुद्युक्ताविचरिष्यामोवनान्युपननानि च ।

અમે પણ અયોધ્યા જવા ઇચ્છીએ છીએ; આપ અમને સૌને લઈ જાઓ. આનંદપૂર્વક આપની સાથે રહી અમે વનો અને ઉપવનોમાં પણ વિહાર કરીશું.

Verse 20

दृष्टवात्वामभिषेकार्ध्रंकौसल्यामभिवाद्य च ।।6.125.20।।अचिरादगमिष्यामःस्वगृहान्नृपसत्तम ।

હે નૃપસત્તમ, આપનો અભિષેક જોઈને અને કૌસલ્યાને વંદન કરીને, અમે ટૂંક સમયમાં અમારા પોતાના ઘરો તરફ પાછા જઈશું.

Verse 21

एवमुक्तस्सधर्मात्मावानरैस्सविभीषणैः ।।6.125.21।।अब्रवीद्वानरान्रामस्ससुग्रीवविभीषणान् ।

વાનરો અને વિભીષણ દ્વારા આમ કહ્યા પછી, ધર્માત્મા રામે વાનરોને—અને સુગ્રીવ તથા વિભીષણને—ઉત્તર આપ્યો.

Verse 22

प्रिययतरंलब्दंयदहंससुहृज्जनः ।।6.125.22।।सर्वैर्भवद्भिःसहितःप्रीतिंलप्स्येपुरींगतः ।

મારે માટે આથી પણ પ્રિય આનંદ એ છે કે હું મારા સ્નેહી સુહૃદજનો સાથે, આપ સૌની સંગતમાં, નગરીમાં જઈ ત્યાં પરમ પ્રસન્નતા પ્રાપ્ત કરીશ.

Verse 23

क्षिप्रम् सुग्रीवविमानंवानरैस्सह ।।6.125.23।।त्वमप्यारोहसामात्योराक्षसेन्द्रविभीषण ।

સુગ્રીવ વાનરો સહિત શીઘ્રે સુગ્રીવના વિમાનમાં આરોહણ કરે. હે રાક્ષસેન્દ્ર વિભીષણ! તું પણ પોતાના અમાત્યો સાથે તેમાં ચઢી જા.

Verse 24

ततः स पुष्पकंदिव्यंसुग्रीवस्सहवानरैः ।।6.125.24।।आरुरोहमुदायुक्तःसामात्यश्चविभीषणः ।

પછી આનંદથી યુક્ત સુગ્રીવ વાનરો સહિત દિવ્ય પુષ્પક વિમાનમાં આરોહણ કર્યો; અને વિભીષણ પણ પોતાના અમાત્યો સાથે તેમાં ચઢ્યો.

Verse 25

तेष्वारूढेषुसर्वेषुकौबेरंपरमासनम् ।।6.125.25।।राघवणाभ्यनुज्ञातमुत्पपातविहायसम् ।

બધા જ જ્યારે કુબેરના પરમ આસન—પુષ્પકમાં આરુઢ થયા, ત્યારે રાઘવની અનુમતિથી તે વિમાન આકાશમાં ઉછળી ઊડી ગયું.

Verse 26

गतेनविमानेनहंसयुक्तेनभास्वता ।।6.125.26।।प्रहृष्टश्चप्रतीतश्चबभौरामःकुबेरवत् ।

હંસયુક્ત અને તેજસ્વી વિમાન ગગનમાં આગળ વધતું હતું; તે જોઈ રામ આનંદિત અને તૃપ્ત થઈ કુબેર સમે તેજસ્વી દેખાયા.

Verse 27

વાનરો, રીંછો અને પરાક્રમી રાક્ષસો પણ—બધા જ—તે અદ્ભુત વિમાનમાં નિર્વિઘ્ને બેઠા; કોઈ ભીડ નહોતી, સૌને સુખદ જગ્યા મળી હતી.