Sarga 123

Verse 1

प्रतिप्रयातेकाकुत्स्थेमहेन्द्रःपाकशासनः ।अब्रवीत्परमप्रीतोराघवंप्राञ्जलिंस्थितम् ।।।।

કાકુત્સ્થ પ્રસ્થાન કર્યા પછી, પાકશાસન મહેન્દ્રે પરમ પ્રીતિથી, અંજલિ બાંધી ઊભેલા રાઘવને કહ્યું.

Verse 2

अमोघंदर्शनंराम तवास्माकंनरर्षभ ।प्रीतियुक्ताःस्मतेनत्वंब्रूहियन्मनसेप्सितम् ।।।।

હે રામ, નરશ્રેષ્ઠ! તમારું દર્શન અમારે માટે અમોઘ અને મંગલમય છે; તેથી અમે આનંદથી પરિપૂર્ણ છીએ—હવે તમારા મનમાં જે ઇચ્છિત છે તે કહો.

Verse 3

एवमुक्तोमहेन्द्रेणप्रसन्नेनमहात्मना ।सुप्रसन्नमनाहृष्टोवचनंप्राहराघवः ।।।।

મહાત્મા અને પ્રસન્ન એવા મહેન્દ્રે આમ કહ્યા પછી, મનથી અત્યંત પ્રસન્ન અને હર્ષિત રાઘવે આ વચન કહ્યું.

Verse 4

यदिप्रीतिस्समुत्पन्नामयितेविबुधेश्वर ।वक्ष्यामिकुरुमेसत्यंवचनंवदतांवर ।।।।

હે વિબુધેશ્વર, વક્તાઓમાં શ્રેષ્ઠ! જો તમારામાં મારી પ્રત્યે સાચી પ્રીતિ ઉત્પન્ન થઈ હોય, તો હું મારી વિનંતી કહું; કૃપા કરીને મારા વચનને સત્ય કરો.

Verse 5

ममहेतोःपराक्रान्तायेगतायमसादनम् ।तेसर्वेजीवितंप्राप्यसमुततिष्ठन्तुवानराः ।।।।

મારા હેતુ માટે પરાક્રમે લડી યમલોકને પામેલા જે વાનરો છે, તે સર્વે પુનઃ જીવન પ્રાપ્ત કરી ઊઠી ઊભા થાઓ.

Verse 6

मत्कृतेविप्रयुक्तायेपुत्रैर्दारैश्चवानराः ।तान्प्रीतमनसःसर्वान्द्रष्टुमिच्छामिमानद ।।।।

હે માનદ, મારા હેતુ માટે પુત્રો અને પત્નીઓથી વિયોગ પામેલા જે વાનરો છે, તે સર્વે પ્રીતમનથી યુક્ત થયેલા હું જોવા ઇચ્છું છું.

Verse 7

विक्रान्ताश्चापिशूराश्च न मृत्युंगणयन्ति च ।कृतयत्नाविपन्नाश्चजीवयैनान् पुरन्दर ।।।।

તેઓ વિક્રમી અને શૂરવીર હતા; મૃત્યુને ગણતા નહોતા। સર્વ પ્રયત્ન કરી પણ આપત્તિમાં પડી ગયા—હે પુરંદર! એમને ફરી જીવિત કરો.

Verse 8

मत्प्रियेष्वभिरक्ताश्च न मृत्युंगणयन्तिये ।त्वत्प्रसादात्समेयुस्तेवरमेतमहंवृणे ।।।।

જે મારા પ્રિય કાર્યમાં રત રહી મૃત્યુને ગણતા નથી, તેઓ તારી કૃપાથી ફરી મળી આવે—આ જ વર હું વરું છું.

Verse 9

नीरुजोनिर्व्रणांश्चैवसम्पन्नबलपौरुषान् ।गोलाङ्गूलांस्तथैवर्क्षांन्द्रष्टुमिच्छामिमानद ।।।।

હે માનદ! હું ઈચ્છું છું કે લાંબી પૂંછવાળા વાનરો અને ઋક્ષો નિરોગી, નિર્વ્રણ અને પુનઃ બળ તથા પુરુષાર્થથી સંપન્ન થઈને દેખાય.

Verse 10

अकालेचापिपुष्पाणिमूलानि च फलानि च ।नद्यश्चविमलास्तत्रतिष्ठेयुर्यत्रवानराः ।।।।

વાનરો જ્યાં વસે ત્યાં ઋતુ વિના પણ પુષ્પો, મૂળો અને ફળો રહે; અને ત્યાં નિર્મળ નદીઓ વહેતી રહે.

Verse 11

श्रुत्वातुवचनंतस्यराघवस्यमहात्मनः ।महेन्द्रःप्रत्युवाचेदंवचनंप्रीतिसंयुतम् ।।।।

મહાત્મા રાઘવના વચનો સાંભળી, મહેન્દ્રે પ્રીતિથી યુક્ત આ વચન પ્રતિઉત્તર રૂપે કહ્યું.

Verse 12

महानयंवरस्तातयस्त्वयोक्तोरघूत्तम ।वदिर्मयानोक्तपूर्वं च तस्मादेतद्भविष्यति ।।।।

વત્સ, રઘુત્તમ! તું જે વર માગ્યો છે તે મહાન છે. મેં તેને પૂર્વે કદી નકાર્યો નથી; તેથી આ નિશ્ચયે સિદ્ધ થશે.

Verse 13

समुत्तिष्ठन्तुतेसर्वेहतायेयुधिराक्षसैः ।ऋक्षाश्चसहगोपुच्छैर्निकृत्ताननबाहवः ।।।।

યુદ્ધમાં રાક્ષસોએ હણેલા તે બધા હવે ઊઠી ઊભા થાઓ—લાંબી પૂંછવાળા વાનરો અને ઋક્ષો પણ, જેમના મુખ અને ભુજાઓ કાપી નાખવામાં આવ્યા હતા.

Verse 14

नीरुजोनिर्व्रणाश्चैवसम्पन्नबलपौरुषाः ।समुत्थास्यन्तिहरयस्सुप्तानिद्राक्ष्येयथा ।।।।

હરિઓ નિરુજ અને નિર્વ્રણ બની, બળ અને પૌરુષથી ફરી સંપન્ન થઈ, ઊંઘ પૂરી થતાં સૂતેલા જેમ ઊઠે તેમ સમુત્થિત થશે.

Verse 15

सुहृद्भिर्बान्धवैश्चैवज्ञातिभिःस्वजनेन च ।सर्वएवसमेष्यन्तिसम्युक्ताःपरयामुदा ।।।।

મિત્રો, બાંધવો, જ્ઞાતિજન અને સ્વજનો સાથે ફરી એકત્ર થશે; બધા જ પરમ આનંદથી સમ્યુક્ત થઈ મળશે.

Verse 16

अकालेपुष्पशबलाःफलवन्तश्चपादपाः ।भविष्यन्तिमहेष्वास नद्यश्चसलिलायुताः ।।।।

હે મહેષ્વાસ! અકાળે પણ વૃક્ષો પુષ્પોથી શોભિત અને ફળવંત બનશે, અને નદીઓ પણ જળથી પરિપૂર્ણ થશે.

Verse 17

सव्रणैःप्रथमंगात्रैरिदानींनिर्व्रणैस्समैः ।ततस्समुत्थितास्सर्वेसुप्त्वेवहरियूथपाः ।।।।बभूवुर्वानरास्सर्वेकिंन्वेतदितिविस्मिताः ।

જે અંગો પહેલાં વ્રણયુક્ત હતા, તે હવે સમાન રીતે નિર્વ્રણ અને પૂર્ણ બન્યા; ત્યારબાદ બધા હરિયૂથપતિઓ જાણે ઊંઘમાંથી જાગ્યા હોય તેમ ઊઠી બેઠા. બધા વાનરો ‘આ શું છે?’ એમ કહી આશ્ચર્યચકિત થયા.

Verse 18

काकुत्स्थंपरिपूर्णार्थंदृष्टवासर्वेसुरोत्तमाः ।।।।अब्रुवन्परमप्रीतास्स्तुत्वारामंसलक्ष्मणम् ।

કાકુત્સ્થનો હેતુ પૂર્ણ થયો એમ જોઈ, સર્વ શ્રેષ્ઠ દેવો પરમ આનંદિત થયા; લક્ષ્મણસહિત શ્રીરામની સ્તુતિ કરી પછી બોલ્યા.

Verse 19

गच्छायोध्यामितोराजन्विसर्जय च वानरान् ।।।।मैथिलींसान्त्वयस्वैनामनुरक्तांयशस्विनीम् ।

હે રાજન્, અહીંથી અયોધ્યા જાઓ અને વાનરોને વિદાય આપો; તથા તમારામાં અનુરક્ત, યશસ્વિની એવી મૈથિલીને સાંત્વના આપી તેના હૃદયને આશ્વાસિત કરો.

Verse 20

भ्रारातरंभरतंपश्यत्वच्छोकाद्व्रतचारिणम् ।।।।शत्रुघ्नं च महात्मानंमात्रूःसर्वाःपरन्तप ।अभिषेचयचात्मानंपौरान्गत्वाप्रहर्षय ।।।।

હે પરંતપ, તારા શોકથી વ્રતચારી બનેલા ભાઈ ભરતને જો; મહાત્મા શત્રુઘ્નને અને સર્વ માતાઓને પણ જો. તું પોતાનો રાજ્યાભિષેક સ્વીકાર અને નગરવાસીઓ પાસે જઈ તેમને આનંદિત કર.

Verse 21

भ्रारातरंभरतंपश्यत्वच्छोकाद्व्रतचारिणम् ।।6.123.20।।शत्रुघ्नं च महात्मानंमात्रूःसर्वाःपरन्तप ।अभिषेचयचात्मानंपौरान्गत्वाप्रहर्षय ।।6.123.21।।

હે પરંતપ, તારા શોકથી વ્રતચારી બનેલા ભાઈ ભરતને જો; મહાત્મા શત્રુઘ્નને અને સર્વ માતાઓને પણ જો. તું પોતાનો રાજ્યાભિષેક સ્વીકાર અને નગરવાસીઓ પાસે જઈ તેમને આનંદિત કર.

Verse 22

एवमुक्त्वासहस्राक्षोरामंसौमित्रिणासह ।विमानैःसूर्यसङ्काशैर्ययौहृष्टःसुरैःसह ।।।।

આ રીતે કહી સહસ્રાક્ષ ઇન્દ્ર રામને સૌમિત્રિ (લક્ષ્મણ) સાથે લઈને, સૂર્યસમાન તેજસ્વી વિમાનોમાં દેવો સાથે હર્ષિત થઈ પ્રસ્થાન કર્યો.

Verse 23

अभिवाद्य च काकुत्स्थ: सर्वांस्तांस्त्रिदशोत्तमान् ।लक्ष्मणेनसहभ्रात्रावासमाज्ञापयत्तदा ।।।।

ત્યારે કાકુત્સ્થ શ્રીરામે તે સર્વ દેવોત્તમોને પ્રણામ કરી, ભાઈ લક્ષ્મણ સાથે સેનાને પોતાના નિવાસસ્થાને પરત જઈ વસવા આજ્ઞા આપી.

Verse 24

ततस्तुसालक्ष्मणरामपालितामहाचमूर्हृष्टजनायशस्विनी ।श्रियाज्वलन्तीविरराजसर्वतोनिशाप्रणीतेवहिशीतरश्मिना ।।।।

પછી શ્રીરામ અને લક્ષ્મણ દ્વારા રક્ષિત, આનંદિત જનોથી પરિપૂર્ણ અને યશસ્વી એવી મહાસેના સર્વત્ર શ્રીથી ઝળહળી ઊઠી; જાણે શીતકિરણ ચંદ્રથી રાત્રિ પ્રકાશિત થઈ હોય તેમ।