Sarga 116

Verse 1

इतिप्रतिसमादिष्टोहनूमान्मारुतात्मजः ।प्रविवेशपुरींलङ्कांपूज्यमानोनिशाचरैः ।।6.116.1।।

આ રીતે આદેશ પામીને, મારુતાત્મજ હનુમાન નિશાચરો દ્વારા પૂજિત થતો લંકાપુરીમાં પ્રવેશ્યો.

Verse 2

प्रविश्य चपुरींलङ्कांपूज्यमानोनिशाचारै: ।ततस्तेनाभ्युनुज्ञातोहनुमान्वृक्षवाटिकाम् ।।6.116.2।।सम्प्रविश्ययथान्यायंसीतायाद्विितोहरिः ।ददर्शमृजयाहीनांसातङ्कांरोहिणीमिव ।।6.116.3।।वृक्षमूलेनिरानन्दांराक्षसीभिःपरीवृताम् ।निभृतःप्रणतःप्रह्वस्सोऽभिगम्याभिवाद्य च ।।6.116.4।।

લઙ્કાપુરીમાં પ્રવેશ કરીને, નિશાચરો દ્વારા પૂજિત થઈ, વિભીષણની અનુમતિ પામી હનુમાન્ પછી વૃક્ષવાટિકામાં ગયો. નિયમ મુજબ બગીચામાં પ્રવેશતાં, સીતાને ઓળખાતો એ વાનર સીતાને જોયો—સ્નાનવિહોણી, ક્ષીણ, ભયગ્રસ્ત, જાણે રોહિણી. વૃક્ષમૂળે આનંદહીન, રાક્ષસીઓથી ઘેરાયેલી બેઠેલી તેણી પાસે હનુમાન્ નિર્ભય-નમ્ર બની, પ્રણામ કરીને અભિવાદન કરી સ્થિર ઊભો રહ્યો.

Verse 3

प्रविश्य चपुरींलङ्कांपूज्यमानोनिशाचारै: ।ततस्तेनाभ्युनुज्ञातोहनुमान्वृक्षवाटिकाम् ।।6.116.2।।सम्प्रविश्ययथान्यायंसीतायाद्विितोहरिः ।ददर्शमृजयाहीनांसातङ्कांरोहिणीमिव ।।6.116.3।।वृक्षमूलेनिरानन्दांराक्षसीभिःपरीवृताम् ।निभृतःप्रणतःप्रह्वस्सोऽभिगम्याभिवाद्य च ।।6.116.4।।

લઙ્કાપુરીમાં પ્રવેશ કરીને, નિશાચરો દ્વારા પૂજિત થઈ, વિભીષણની અનુમતિ પામી હનુમાન્ પછી વૃક્ષવાટિકામાં ગયો. નિયમ મુજબ બગીચામાં પ્રવેશતાં, સીતાને ઓળખાતો એ વાનર સીતાને જોયો—સ્નાનવિહોણી, ક્ષીણ, ભયગ્રસ્ત, જાણે રોહિણી. વૃક્ષમૂળે આનંદહીન, રાક્ષસીઓથી ઘેરાયેલી બેઠેલી તેણી પાસે હનુમાન્ નિર્ભય-નમ્ર બની, પ્રણામ કરીને અભિવાદન કરી સ્થિર ઊભો રહ્યો.

Verse 4

प्रविश्य चपुरींलङ्कांपूज्यमानोनिशाचारै: ।ततस्तेनाभ्युनुज्ञातोहनुमान्वृक्षवाटिकाम् ।।6.116.2।।सम्प्रविश्ययथान्यायंसीतायाद्विितोहरिः ।ददर्शमृजयाहीनांसातङ्कांरोहिणीमिव ।।6.116.3।।वृक्षमूलेनिरानन्दांराक्षसीभिःपरीवृताम् ।निभृतःप्रणतःप्रह्वस्सोऽभिगम्याभिवाद्य च ।।6.116.4।।

લઙ્કાપુરીમાં પ્રવેશ કરીને, નિશાચરો દ્વારા પૂજિત થઈ, વિભીષણની અનુમતિ પામી હનુમાન્ પછી વૃક્ષવાટિકામાં ગયો. નિયમ મુજબ બગીચામાં પ્રવેશતાં, સીતાને ઓળખાતો એ વાનર સીતાને જોયો—સ્નાનવિહોણી, ક્ષીણ, ભયગ્રસ્ત, જાણે રોહિણી. વૃક્ષમૂળે આનંદહીન, રાક્ષસીઓથી ઘેરાયેલી બેઠેલી તેણી પાસે હનુમાન્ નિર્ભય-નમ્ર બની, પ્રણામ કરીને અભિવાદન કરી સ્થિર ઊભો રહ્યો.

Verse 5

दृष्टवासमागतंदेवीहनूमन्तंमहाबलम् ।तूष्णीमास्ततदादृष्टवास्मृत्वासृष्टाभवत्तदा ।।6.116.5।।

મહાબલી હનુમાનને આવી પહોંચેલો જોઈ દેવી સીતા પ્રથમ તો મૌન રહી; પછી તેને જોઈ ઓળખતાં જ તે હર્ષથી પ્રફુલ્લિત થઈ ગઈ.

Verse 6

सौम्यंतस्यामुखंदृष्टवाहनुमान्प्लवगोत्तमः ।रामस्यवचनंसर्वमाख्यातुमुपचक्रमे ।।6.116.6।।

તેણીનું સૌમ્ય મુખ જોઈ વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ હનુમાન રામના વચનો સર્વથા કહેવા આરંભ કર્યો.

Verse 7

वैदेही कुशलीरामस्सहसुग्रीवलक्ष्मणः ।वभीषणसहायश्चहरीणांसहितोबलैः ।।6.116.7।।

“વૈદેહી, રામ કુશળ છે—સુગ્રીવ અને લક્ષ્મણ સાથે; વિભીષણની સહાયથી, અને વાનર સેનાઓ સાથે સંયુક્ત છે.”

Verse 8

कुशलंचाहसिद्धार्थोहतशत्रुरिमत्रजित् ।विभीषणसहायेनरामेणहरिभिस्सह ।।6.116.8।।निहतोरावणोदेविलक्ष्मणेन च वीर्यवान् ।

“અને હે દેવી, તે તમારું કુશળ પૂછે છે. વિભીષણની સહાયથી અને વાનરો સાથે રામે પોતાનું કાર્ય સિદ્ધ કર્યું છે—શત્રુહંતા, અમિત્રજિત; તથા પરાક્રમી લક્ષ્મણ સાથે. રાવણનો વધ થયો છે.”

Verse 9

प्रियमाख्यामितेदेविभूयश्चत्वांसभाजये ।।6.116.9।।तवप्रभावाद्धर्मजेमहान् रामेणसंयुगे ।लब्धोऽयंविजयस्सीतेस्वस्थाभवगतज्वरा ।।6.116.10।।

“હે દેવી, હું તમને પ્રિય સમાચાર કહું છું અને ફરીથી તમારું સન્માન કરું છું. હે સીતે, ધર્મજ્ઞે—તમારા પ્રભાવથી જ મહાન રામે યુદ્ધમાં આ વિજય પ્રાપ્ત કર્યો છે. શાંત થાઓ; શોકજન્ય જ્વર દૂર થાઓ.”

Verse 10

प्रियमाख्यामितेदेविभूयश्चत्वांसभाजये ।।6.116.9।।तवप्रभावाद्धर्मजेमहान् रामेणसंयुगे ।लब्धोऽयंविजयस्सीतेस्वस्थाभवगतज्वरा ।।6.116.10।।

હે દેવી! હું તને પ્રિય સમાચાર કહું છું અને ફરી તારો સત્કાર કરું છું. હે સીતા, ધર્મજ્ઞે! તારા પ્રભાવથી મહાન રામે યુદ્ધમાં આ વિજય મેળવ્યો છે; નિર્ભય રહો, જ્વર સમ દુઃખથી મુક્ત થાઓ.

Verse 11

रावणश्चहतश्शत्रुर्लङ्कचैववशीकृता ।मयाह्यलब्न्दिद्रेणधृतेनतवनिर्जये ।।6.116.11।।प्रतिज्ञैषाविनिस्तीर्णाबद्ध्वासेतुंमहोदधौ ।

શત્રુ રાવણ હણાયો છે અને લંકા પણ વશમાં આવી છે. તારા નિર્જય માટે હું નિદ્રા વિના ધૈર્ય ધારણ કરીને રહ્યો; મહાસમુદ્ર પર સેતુ બાંધીને આ પ્રતિજ્ઞા પૂર્ણ થઈ છે.

Verse 12

सम्भ्रमश्च न कर्तव्योवर्तन्त्यारावणालये ।।6.116.12।।विभीषणविधेयंहिलङ्कैश्वर्यमिदंकृतम् ।

રાવણના નિવાસમાં તું રહે છે તેથી ગભરાવું નહીં; કારણ કે લંકાનું આ રાજ્ય હવે વિભીષણના અધિકાર હેઠળ સ્થાપિત થયું છે.

Verse 13

तदाश्वसिहिविस्रब्धंस्वगृहेपरिवर्तसे ।।6.116.13।।अयंचाभ्येतिसम्हृष्टस्त्वद्धर्शनसमुत्सुकः ।

અતએવ નિર્ભય અને નિશ્ચિંત થા; તું તો જાણે પોતાના જ ગૃહમાં વસે છે. અને વિભીષણ પણ હર્ષિત થઈ, તારા દર્શન માટે ઉત્સુક બની અહીં આવી રહ્યો છે.

Verse 14

एवमुक्तासमुत्पत्यसीताशशिनिभानना ।।6.116.14।।प्रहर्षेणावरुद्धासाव्याहर्तुं न शशाक ह ।

આ રીતે કહ્યા પછી ચંદ્રસમાન મુખવાળી સીતા ઊભી થઈ; હર્ષથી ગળું ભરાઈ ગયું, તેથી તે બોલી ન શકી.

Verse 15

ततोऽब्रवीद्धरिवरःसीतामप्रतिजल्पतीम् ।।6.116.15।।किंत्वंचिन्तयसेदेविकिं च मांनाभिभाषसे ।

પછી વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ હનુમાન, સીતા ઉત્તર ન આપતી જોઈ, બોલ્યો: “દેવી, તું શું વિચારે છે? અને મને કેમ સંબોધતી નથી?”

Verse 16

एवमुक्ताहनुमतासीताधर्मपथेस्थिता ।।6.116.16।।अब्रवीत्परमप्रीताबाष्पगद्गदयागिरा ।

હનુમાનના આ શબ્દો સાંભળી, ધર્મમાર્ગે અડગ રહેલી સીતા પરમ આનંદિત થઈ; આંસુઓથી ગળું ભરાયેલી વાણીમાં બોલી.

Verse 17

प्रियमेतदुपश्रुत्यभर्तुर्विजयसंश्रयम् ।।6.116.17।।प्रहर्षवशमापन्नानिर्वाक्यास्मिक्षणान्तरम् ।

“આ સમાચાર સાંભળવા અતિ પ્રિય છે—મારા પતિના વિજયનો નિશ્ચય કરાવનાર. તેને સાંભળીને હું હર્ષમાં ડૂબી ગઈ છું અને ક્ષણમાત્ર માટે નિર્વાક બની જાઉં છું.”

Verse 18

न हिपश्यामिसदृशंचिन्तयन्तीप्लवङ्गमा ।।6.116.18।।मप्रतियाब्यानकस्येहदातुंप्रत्यभिनन्दनम् ।

હે પ્લવંગમ વાનર! હું વિચારું છું, છતાં અહીં એવો કોઈ યોગ્ય ઉપહાર દેખાતો નથી કે તારા આનંદદાયક શુભ સમાચાર બદલ કૃતજ્ઞતાના પ્રત્યુપકારરૂપે તને અર્પણ કરી શકું.

Verse 19

नहिपश्यामिततसौम्यपृथिव्यामपिवानर ।।6.116.19।।सदृशंयत्प्रियाख्यानेतवदत्त्वाभवेत्सुखम् ।

હે સૌમ્ય વાનર! આ પૃથ્વી પર ક્યાંય પણ હું એવું કંઈ નથી જોતી કે તારા પ્રિય સંદેશના મૂલ્યને યોગ્ય ઠરે; તને તે અર્પણ કરું તો જ મને સાચો સંતોષ થાય.

Verse 20

हिरण्यंवासुवर्णंवारत्नानिविविधानिच ।।6.116.20।।राज्यंवात्रिषुलोकेषुनैतदर्हतिभाषितम् ।

સોનું કે ઉત્તમ ધન, વિવિધ રત્નો—અથવા ત્રણ લોકનું રાજ્ય પણ—તું જે કહ્યું છે તેની સમકક્ષ નથી; આ વાણી તો એ બધાથી પણ ઊંચી છે.

Verse 21

एवमुक्तस्तुवैदेह्याप्रत्युवाचप्लवङ्गमः ।।6.116.21।।प्रगृहीताञ्जलिर्हर्षासतीतायाःप्रमुखेस्थितः ।

વૈદેહી (સીતા) એમ બોલ્યા પછી, હર્ષથી અંજલિ બાંધી, સીતાના સમક્ષ ઊભા રહી પ્લવંગમ (હનુમાન) પ્રત્યुत્તર આપવા લાગ્યા.

Verse 22

भर्तुःप्रियहितेयुक्तेभर्तुर्विजयकाङ्क्षिण: ।।6.116.22।।स्निग्धमेवंविधंवाक्यंत्वमेवार्हस्यनिन्दिते ।

હે અનિંદિતે! પતિને પ્રિય અને હિતકારક કાર્યમાં યુક્ત, પતિના વિજયની કામના ધરાવતી—આવી સ્નિગ્ધ વાણી બોલવા તું જ યોગ્ય છે.

Verse 23

तवैतद्वचनंसौम्येसारवत् स्निग्धमेव च ।।6.116.23।।रत्नौघाद्विविधाच्चापिदेवराज्याद्विशिष्यते ।

હે સૌમ્યે! તારા આ વચનો સારસભર અને સ્નિગ્ધ પ્રેમથી પરિપૂર્ણ છે; તે વિવિધ રત્નોના ઢગલાં કરતાં પણ અને દેવરાજ્યના વૈભવ કરતાં પણ વિશેષ છે.

Verse 24

अर्थतश्चमयाप्राप्तादेवरज्यादयोगुणाः ।।6.116.24।।हतशत्रुंविजयिनंरामंपश्यामिसुस्थितम् ।

શત્રુનો સંહાર કરનાર, વિજયી અને સુસ્થિત એવા રામને હું જ્યારે જોઉં છું, ત્યારે મને સાચે જ એવું લાગે છે કે દેવરાજ્ય સહિત સર્વ ગુણ-આશીર્વાદો મેં પ્રાપ્ત કર્યા છે.

Verse 25

तस्यतद्वचनंश्रुत्वामैथिलीजनकात्मजा ।।6.116.25।।ततःशुभतरंवाक्यमुवाचपवनात्मजम् ।

તેનું વચન સાંભળીને, જનકાત્મજા માથિલી ત્યાર પછી પવનપુત્રને વધુ શુભ વચન બોલી.

Verse 26

अतिलक्षणसम्पन्नंमाधुर्यगुणभूषितम् ।।6.116.26।।बुद्ध्याह्यष्टाङ्गयायुक्तंत्वमेवार्हसिभाषितुम् ।

ઉત્તમ લક્ષણોથી સમ્પન્ન અને માધુર્યગુણથી અલંકૃત એવી તારી વાણી છે; અષ્ટાંગ ગુણોથી યુક્ત બુદ્ધિ ધરાવતો તું જ ખરેખર બોલવા યોગ્ય છે.

Verse 27

श्लाघनीयोऽनिलस्यत्वंसुतःपरमधार्मिकः ।।6.116.27।।बलंशौर्यंश्रुतंसत्त्वंविक्रमोदाक्ष्यमुत्तमम् ।तेजःक्षमाधृतिस्स्थैर्यंविनीतत्वं न संशयः ।।6.116.28।।एतेचान्ये च बहवोगुणास्त्वय्येवशोभनाः ।

તમે પવનદેવના પ્રશંસનીય પુત્ર, પરમ ધાર્મિક છો. બળ, શૌર્ય, શ્રુતિ-વિદ્યા, સત્વ, પરાક્રમ અને ઉત્તમ દક્ષતા; તેજ, ક્ષમા, ધૃતિ, સ્થૈર્ય અને વિનય—નિઃસંદેહ આ તથા અનેક અન્ય શુભ ગુણો તમામાં જ વિશેષ રીતે શોભે છે.

Verse 28

श्लाघनीयोऽनिलस्यत्वंसुतःपरमधार्मिकः ।।6.116.27।।बलंशौर्यंश्रुतंसत्त्वंविक्रमोदाक्ष्यमुत्तमम् ।तेजःक्षमाधृतिस्स्थैर्यंविनीतत्वं न संशयः ।।6.116.28।।एतेचान्ये च बहवोगुणास्त्वय्येवशोभनाः ।

પછી હનુમાન આનંદથી અંજલિ બાંધી સીતાજીના સમક્ષ ઊભા રહી, અસમ્ભ્રાંત અને વિનયપૂર્વક, ફરીથી તેમને સંબોધી બોલ્યા.

Verse 29

अथोवाचपुनस्सीतामसम्भ्रान्तोविनीतवत् ।।6.116.29।।प्रगृहीताञ्चलिर्हर्षात्सीतायाःप्रमुखेस्थितः ।

પછી હનુમાન આનંદથી અંજલિ બાંધી સીતાજીના સમક્ષ ઊભા રહી, અસમ્ભ્રાંત અને વિનયપૂર્વક, ફરીથી તેમને સંબોધી બોલ્યા.

Verse 30

इमास्तुखलुराक्षस्योयदित्वमनुमन्यसे ।।6.116.30।।हन्तुमिच्छामितास्सर्वायाभिस्त्वंतर्जितापुरा ।

જો તમે અનુમતિ આપો તો, જેમણે પહેલાં તમને ધમકાવી અને પીડિત કરી હતી, એવી આ બધી રાક્ષસીઓને હું સંહારવા ઇચ્છું છું.

Verse 31

क्लिश्यन्तीम् पतिदेवांत्वामशोकवनिकांगताम् ।।6.116.31।।घोररूपसमाचाराःक्रूराःक्रूरतरेक्षणाः ।इहश्रुतामयादेवि राक्षस्योविकृताननाः ।।6.116.32।।असकृत्परुषैर्वाक्यैर्वद्नत्योरावणाज्ञया ।

હે દેવી! પતિદેવા તમે અશોકવનિકામાં જઈ કષ્ટ ભોગવી રહ્યા હતા ત્યારે, અહીં મેં સાંભળ્યું કે રાવણની આજ્ઞાથી તે વિકૃતમુખી રાક્ષસીઓ—આચરણમાં ક્રૂર, રૂપે ભયંકર અને અતિ ભયાનક દૃષ્ટિવાળી—વારંવાર કઠોર વચનો બોલતી હતી.

Verse 32

क्लिश्यन्तीम् पतिदेवांत्वामशोकवनिकांगताम् ।।6.116.31।।घोररूपसमाचाराःक्रूराःक्रूरतरेक्षणाः ।इहश्रुतामयादेवि राक्षस्योविकृताननाः ।।6.116.32।।असकृत्परुषैर्वाक्यैर्वद्नत्योरावणाज्ञया ।

હે દેવી! પતિદેવા તું અશોકવનિકામાં લઈ જવાઈ ત્યારથી તને જે રીતે ક્લેશ અપાયો તે મેં અહીં સાંભળ્યું. ભયંકર રૂપ અને આચરણવાળી, ક્રૂર અને અતિ ભયાનક નજરવાળી, વિકૃત મુખવાળી રાક્ષસીઓ રાવણની આજ્ઞાથી વારંવાર કઠોર વચનો બોલીને તને સતાવતી હતી.

Verse 33

विकृताविकृताकाराःक्रूराःक्रूरकचेक्षणाः ।।6.116.33।।इच्छामिविविधैराघतैर्हन्तुमेतास्सुदारुणाः ।राक्षस्योदारुणकथावरमेतत्प्रयच्छमे ।।6.116.34।।

તે રાક્ષસીઓ વિકૃત અને કુરુપ આકારવાળી, અત્યંત ક્રૂર, ભયાનક વાળ અને ઉગ્ર નજરવાળી હતી.

Verse 34

विकृताविकृताकाराःक्रूराःक्रूरकचेक्षणाः ।।6.116.33।।इच्छामिविविधैराघतैर्हन्तुमेतास्सुदारुणाः ।राक्षस्योदारुणकथावरमेतत्प्रयच्छमे ।।6.116.34।।

હું આ અતિ ભયંકર રાક્ષસીઓને વિવિધ પ્રહારોથી સંહારવા ઇચ્છું છું; તેમની નિર્દયતા વર્ણનાતીત છે. કૃપા કરીને મને આ વર આપો—આની અનુમતિ આપો.

Verse 35

मुष्टिभिःपर्षिणघातैश्चविशालैश्चैवबाहुभिः ।जङ्घाजानुप्रहारैश्चदन्तानांचैवपीडनैः ।।6.116.35।।भक्षणैःकर्णनासानांकेशानांलुञ्चनैस्तथा ।भृशंशुष्कमुखैश्चैवदारणैर्लङ्घनैर्हतैः ।।6.116.36।।विभिन्नशङ्कुग्रीवांशपार्श्वकैश्चकलेवरैः ।निपात्यहन्तुमिच्छामितवविप्रियकारिणीः ।।6.116.37।।

મુઠ્ઠીઓથી અને એડીના પ્રહારોથી, તેમજ આ વિશાળ ભુજાઓથી; જાંઘા અને ઘૂંટણના ઘા વડે, અને દાંતની ચાપથી ચકડીને—

Verse 36

मुष्टिभिःपर्षिणघातैश्चविशालैश्चैवबाहुभिः ।जङ्घाजानुप्रहारैश्चदन्तानांचैवपीडनैः ।।6.116.35।।भक्षणैःकर्णनासानांकेशानांलुञ्चनैस्तथा ।भृशंशुष्कमुखैश्चैवदारणैर्लङ्घनैर्हतैः ।।6.116.36।।विभिन्नशङ्कुग्रीवांशपार्श्वकैश्चकलेवरैः ।निपात्यहन्तुमिच्छामितवविप्रियकारिणीः ।।6.116.37।।

કાન અને નાક કરડી ખાઈને, વાળ ખેંચી કાઢીને, અત્યંત સુકાયેલા મુખવાળી કરીને, ચીરી નાખીને અને પછાડીને હું તેમને મારવા ઈચ્છું છું.

Verse 37

मुष्टिभिःपर्षिणघातैश्चविशालैश्चैवबाहुभिः ।जङ्घाजानुप्रहारैश्चदन्तानांचैवपीडनैः ।।6.116.35।।भक्षणैःकर्णनासानांकेशानांलुञ्चनैस्तथा ।भृशंशुष्कमुखैश्चैवदारणैर्लङ्घनैर्हतैः ।।6.116.36।।विभिन्नशङ्कुग्रीवांशपार्श्वकैश्चकलेवरैः ।निपात्यहन्तुमिच्छामितवविप्रियकारिणीः ।।6.116.37।।

જેમનાં હાડકાં, ગરદન, ખભા અને પાંસળીઓ તૂટી ગઈ છે, તેવા શરીરો સાથે, તમારું અપ્રિય કરનારી રાક્ષસીઓને પછાડીને હું મારી નાખવા ઈચ્છું છું.

Verse 38

एवंप्रहारैर्बहुभिःसंप्प्रहार्ययशस्विनि ।घातयेतीव्ररूपाभिर्याभिस्त्वंतर्जितापुरा ।।6.116.38।।

હે યશસ્વિની! જે ભયંકર રૂપવાળી રાક્ષસીઓએ પહેલા તમને ડરાવ્યા હતા, તેમને આવા અનેક પ્રહારોથી મારીને હું તેમનો વધ કરીશ.

Verse 39

इत्युक्तासाहनुमताकृपणादीनवत्सला ।हनूमन्तमुवाचेदंचिन्तयित्वाविमृश्य च ।।6.116.39।।

હનુમાન દ્વારા આમ કહેવાતાં, દીનદુઃખીઓ પર પ્રેમ રાખનારાં સીતાજીએ, ચિંતન અને વિચાર કરીને હનુમાનને આ વચન કહ્યું.

Verse 40

राजसंश्रयवश्यानांकुर्वतीनांपराज्ञया ।विधेयानां च दासीनांकःकुप्यद्वानरोत्तम ।।6.116.40।।

હે વાનરોત્તમ! રાજાશ્રયે બંધાયેલી, પરાજ્ઞાથી જ વર્તતી અને આજ્ઞાપાલન માટે બાધ્ય એવી દાસીઓ પર કોણ ક્રોધ કરે?

Verse 41

भाग्यवैषम्यदोषेणपुरस्ताद्धुष्कृतेन च ।मयैतत्प्राप्यसर्वंस्वकृतंह्युपभुज्यते ।।6.116.41।।

ભાગ્યના વૈષમ્યદોષથી અને પૂર્વે કરેલા દુષ્કર્મથી આ બધું મને પ્રાપ્ત થયું; મનુષ્યે પોતાના જ કર્મફળને નિશ્ચયે ભોગવવું પડે છે.

Verse 42

मैवंवदमहाबाहो दैवेह्येषापरागतिः ।प्राप्तव्यंतुदशायोगान्मयैतदितिनिश्चितम् ।।6.116.42।।दासीनांरावणस्याहंमर्षयामीहदुर्बला ।

“મહાબાહો, આવું ન બોલો; આ તો દૈવી પરા ગતિ છે. દશાયોગના બળે મને આ ભોગવવું જ પડ્યું—એવું મેં નિશ્ચિત કર્યું છે. અહીં નિર્બળ બની હું રાવણની દાસીઓને ક્ષમા કરું છું.”

Verse 43

आज्ञप्ताराक्षसेनेहराक्षस्यस्तर्जयन्तिमाम् ।।6.116.43।।हतेतस्मिन्नकुर्वन्तितर्जनंमारुतात्मज ।

“અહીં રાક્ષસરાજની આજ્ઞાથી રાક્ષસીઓ મને ધમકાવતી હતી; હવે તે હણાયો છે, હે મારુતાત્મજ, તો તેઓ ફરી મને ધમકાવશે નહીં.”

Verse 44

अयंव्याघ्रसमीपेतुपुराणोधर्मसंहितः ।।6.116.44।।ऋक्षेणगीतःश्लोकोऽस्तितंनिबोधप्लवङ्गम ।

“હે પ્લવંગમ! વ્યાઘ્રની સમીપે એક ઋક્ષે ગાયેલો, ધર્મસંહિત એવો પ્રાચીન શ્લોક છે; તેને સાંભળ.”

Verse 45

न पर: पापमादत्तेपरेषांपापकर्मणाम् ।।6.116.45।।समयोरक्षितव्यस्तुसप्तश्चारित्रभूषणाः ।

ઉત્તમ પુરુષ અન્યના પાપકર્મ જોઈ પાપ ગ્રહણ કરતો નથી. સમયોચિત સદાચારનું રક્ષણ કરવું જોઈએ; સચ્ચરિત્ર જ સાચું ભૂષણ છે.

Verse 46

पापानांवाशुभानांवावधार्हाणांप्लवङ्गम ।।6.116.46।।कार्यंकरुण्यमार्येण न कश्चिन्नापराध्यति ।

હે પ્લવંગમ! પાપી હોય કે શુભ, વધયોગ્ય જણાય એવા પણ હોય—આર્ય પુરુષે કરુણાથી વર્તવું જોઈએ; કોઈપણ રીતે અપરાધ કરવો નહિ.

Verse 47

लोकहिंसाविहाराणांरक्षसांकामरूपिणाम् ।।6.116.47।।कुर्वतामपिपापानिनैवकार्यमशोभनम् ।

લોકહિંસામાં રત અને કામરૂપ ધારણ કરનારા રાક્ષસો પાપ કરે તોય, તેના પ્રતિઉત્તરમાં અશોભન કર્મ કરવું કદી યોગ્ય નથી.

Verse 48

एवमुक्तस्तुहनुमान् सीतयावाक्यकोविदः ।।6.116.48।।प्रत्युवाचततस्सीतांरामपत्नीयशश्विनीम् ।

સીતા દ્વારા આમ કહ્યા પછી, વાણીમાં નિપુણ હનુમાનએ ત્યારબાદ યશસ્વિની, રામપત્ની સીતા ને ઉત્તર આપ્યો.

Verse 49

युक्तारामस्यभवतीधर्मपत्नीयशश्विनी ।।6.116.49।।प्रतिसन्दिशमांदेवि गमिष्येयत्रराघवः ।

હે દેવી! તમે રામની યથાર્થ, યશસ્વિની ધર્મપત્ની છો. મને સંદેશો આપો; હું જ્યાં રાઘવ છે ત્યાં જઈશ.

Verse 50

एवमुक्ताहनुमतावैदेहिजनकात्मजा ।।6.116.50।।साब्रवीद्ध्रष्टुमिच्छामिभर्तारंवानरोत्तम ।

હનુમાનના આ વચન સાંભળી વૈદેહી જનકનંદિની બોલી: “હે વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ, હું મારા પતિને જોવા ઇચ્છું છું.”

Verse 51

तस्यास्तद्वचनंश्रुत्वाहनुमान्पवनात्मजः ।।6.116.51।।हर्षयन्मैथिलींवाक्यमुवाचेदंमहामतिः ।

તેના વચન સાંભળી પવનપુત્ર હનુમાન, મહામતિ, મૈથિલીને હર્ષિત કરવા માટે ફરી આ વાણી બોલ્યો.

Verse 52

पूर्णचन्द्राननंरामंद्रक्ष्यस्यार्येसलक्ष्मणम् ।।6.116.52।।स्थिरमित्रंहतामित्रंशचीवत्रिदशेश्वरम् ।

“હે આર્યા, હવે તું પૂર્ણચંદ્ર સમાન મુખવાળા તેજસ્વી રામને, લક્ષ્મણ સહિત, દર્શન કરીશ; મિત્રોમાં અડગ, શત્રુઓને સંહારનાર—જેમ શચી દેવરાજ ઇન્દ્રને જુએ તેમ.”

Verse 53

तामेवमुक्त्वाराजन्तींसीतांसाक्षादिवश्रियम् ।।6.116.53।।आजगाममहावेगोहनूमान्यत्रराघवः ।

આ રીતે રાજસી તેજથી ઝળહળતી, સાક્ષાત્ શ્રીલક્ષ્મી સમાન સીતાને કહીને, મહાવેગી હનુમાન જ્યાં રાઘવ હતા ત્યાં દોડી ગયો.

Verse 54

ત્યારે વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ હનુમાન તત્કાળ રાઘવને—ઇન્દ્ર સમ તેજસ્વી—સીતાજીનો ઉત્તર, તેણી કહેલા શબ્દો જ ક્રમસર યથાવત્ પુનરાવર્તન કરીને સંભળાવ્યો.