Sarga 11

Verse 1

सबभूवकृशोराजामैथिलीकाममोहितः ।असन्मानाच्चसुहृदांपापंपापेनकर्मणा ।।।।

મૈથિલી પ્રત્યેની કામમોહથી મોહીત રાજા કૃશ થઈ ગયો; પાપકર્મથી પાપી બન્યો, અને સુહૃદો પણ તેને અણગમો માનવા લાગ્યા.

Verse 2

अतीतसमयेकालेतस्मिन्वैयुधिरावणः ।अमात्यैश्चसुहृद्भिश्चप्राप्तकालममन्यत ।।।।

યુદ્ધમાં સમય વીતતો જતાં અને સંકટ નજીક આવતાં, રાવણે અમાત્યો તથા સુહૃદો સાથે વિચારણા કરવા આ જ યોગ્ય સમય માન્યો.

Verse 3

सहेमजालविततंमणिविद्रुमभूषितम् ।उपगम्यविनीताश्वमारुरोहमहारथम् ।।।।

પછી રાવણ સોનાની જાળથી વિસ્તરેલું, મણિ અને વિદ્રુમથી શોભિત, સુશિક્ષિત અશ્વોથી જોડાયેલું તે તેજસ્વી મહારથ નજીક જઈ તેમાં આરોહણ કર્યો.

Verse 4

तमास्थायरथश्रेष्ठंमहामेघसमस्वनम् ।प्रययौरक्षसांश्रेष्ठोदशग्रीवस्सभांप्रति ।।।।

મહામેઘ સમ ગર્જના ધરાવતા તે શ્રેષ્ઠ રથ પર આરુઢ થઈ, રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ દશગ્રીવ સભા તરફ પ્રસ્થાન કર્યો.

Verse 5

असिचर्मधरायोधास्सर्वायुधधरास्ततः ।राक्षसाराक्षसेन्द्रस्यपुरस्तात्सम्प्रतस्थिरे ।।।।

પછી તલવાર અને ઢાલ ધારણ કરેલા, સર્વ પ્રકારના આયુધોથી સજ્જ રાક્ષસ યોધાઓ રાક્ષસેન્દ્રના પુરસ્તાત સ્થાને ગોઠવાઈ ગયા.

Verse 6

नानाविकृतवेषाश्चनानाभूषणभूषिताः ।पार्श्वतस्पृष्ठतश्चैनंपरिवार्यययुस्तत:।। ।।

ત્યારબાદ અનેક વિકૃત વેશ ધારણ કરનાર અને વિવિધ ભૂષણોથી શોભિત અન્ય લોકો, તેની બાજુઓ અને પીઠ તરફથી તેને ઘેરીને આગળ વધ્યા.

Verse 7

रथैश्चातिरथाश्शीघ्रंमत्तैश्चवरवारणैः ।अनूत्पेतुर्दशग्रीवमाक्रीडद्भिश्चवाजिभिः ।।।।

રથોમાં અતિરથ યોદ્ધાઓ, ઉત્તમ મસ્ત હાથીઓ પર આરુઢ વીરઓ અને ઉછળતા ઉત્સાહી ઘોડાઓવાળા સૈનિકો—એ બધા દશગ્રીવ રાવણને શીઘ્ર અનુસરી ગયા.

Verse 8

गदापरिघहस्ताश्चशक्तितोमरपाणयः ।परश्वथधराश्चान्येतथाऽन्येशूलपाणयः ।।।।

કેટલાંક ગદા અને પરિઘ હાથમાં ધરતા; કેટલાંક શક્તિ તથા તોમર ભાલા ધારણ કરતા; અન્ય કેટલાંક પરશુ-કુહાડીવાળા, અને બીજા કેટલાંક શૂલ (ત્રિશૂલ) હાથમાં ધરતા હતા.

Verse 9

ततस्तूर्यसहस्राणांसञ्जज्ञेनिस्स्वनोमहान् ।तुमुलश्शङ्खशब्दश्चसभांगच्छतिरावणे ।।।।

પછી રાવણ સભામાં જવા લાગ્યો ત્યારે હજારો તૂર્યોનો મહાન નાદ ઊઠ્યો, અને શંખધ્વનિ પણ ઘોર ગર્જના સમે ગુંજી ઊઠી.

Verse 10

सनेमिघोषेणमहान्सहसाऽभिनिनादयन् ।राजमार्गंश्रियाजुष्टंप्रतिपेदेमहारथः ।।।।

મહાન મહારથીએ રથના ચક્રોના નેમિઘોષથી માર્ગને સહસા ગુંજાવી, શ્રીથી શોભિત રાજમાર્ગમાં પ્રવેશ કર્યો.

Verse 11

विमलंचातपत्राणांप्रगृहीतमशोभत ।पाण्डुरंराक्षसेन्द्रस्यपूर्णस्ताराधिपोयथा ।।।।

રાક્ષસેન્દ્રનું નિર્મળ શ્વેત ચાતર, ઊંચે ધારણ કરાયેલું, પૂર્ણિમાના તારાધિપ ચંદ્ર સમું તેજસ્વી શોભતું હતું.

Verse 12

हेममञ्जरिगर्भेचशुद्धस्फटिकविग्रहे ।चामरव्यजनेतस्यरेजतुस्सव्यदक्षिणे ।।।।

તેના ડાબે અને જમણે ચામરવ્યજનની જોડી ઝળહળી ઊઠી—શુદ્ધ સ્ફટિક સમા દંડવાળી અને અંદર હેમમંજરીના ગર્ભથી સુશોભિત.

Verse 13

तेकृताञ्जलयस्सर्वेरथस्थंपृथिवीस्थिताः ।राक्षसाराक्षसश्रेष्ठंशिरोभिस्तंववन्दिरे ।।।।

બધા રાક્ષસો કૃતાઞ્જલિ થઈ, પોતે ધરતી પર ઊભા રહી અને તે રથસ્થ રાક્ષસશ્રેષ્ઠને શિર નમાવી વંદન કરતા.

Verse 14

राक्षसैस्त्सूयमानस्सञ्जयाशीर्भिररिन्दमः ।आससादमहातेजास्सभांविरचितांतदा ।।।।

રાક્ષસોના જયાશીર્વાદભર્યા સ્તુતિગાનથી સ્તુત, શત્રુદમન મહાતેજસ્વી રાવણ ત્યારે સુશોભિત રીતે રચાયેલી રાજસભામાં પહોંચ્યો.

Verse 15

सुवर्णरजतास्तीर्णांविशुद्धस्फटिकान्तराम् ।विराजमानोवपुषारुक्मपट्टोत्तरच्छदाम् ।।।।तांपिशाचशतै: षङ्भिरभिगुप्तांसदाप्रभाम् ।प्रविवेशमहातेजास्सुकृतांविश्वकर्मणा ।।।।

સુવર્ણ-રજતથી આચ્છાદિત, અંદરથી નિર્મળ સ્ફટિકસમાન તેજસ્વી, ઝગમગતા સુવર્ણવસ્ત્રોથી વિચ્છાદિત, સદાપ્રભા અને છસો પિશાચોથી રક્ષિત—વિશ્વકર્માએ સુકૃત રીતે રચેલી એ સભામાં મહાતેજસ્વી રાવણ પોતાના તેજથી વિરાજમાન થઈ પ્રવેશ્યો.

Verse 16

सुवर्णरजतास्तीर्णांविशुद्धस्फटिकान्तराम् ।विराजमानोवपुषारुक्मपट्टोत्तरच्छदाम् ।।6.11.15।।तांपिशाचशतै: षङ्भिरभिगुप्तांसदाप्रभाम् ।प्रविवेशमहातेजास्सुकृतांविश्वकर्मणा ।।6.11.16।।

સુવર્ણ-રજતથી આચ્છાદિત, અંદરથી નિર્મળ સ્ફટિકસમાન તેજસ્વી, ઝગમગતા સુવર્ણવસ્ત્રોથી વિચ્છાદિત, સદાપ્રભા અને છસો પિશાચોથી રક્ષિત—વિશ્વકર્માએ સુકૃત રીતે રચેલી એ સભામાં મહાતેજસ્વી રાવણ પોતાના તેજથી વિરાજમાન થઈ પ્રવેશ્યો.

Verse 17

तस्यांसवैडूर्यमयंप्रियकाजिनसम्वृतम् ।महत्सोपाश्रयंभेजेरावणःपरमासनम् ।।।।

ત્યાં રાવણે વૈડૂર્યમણિથી જડિત, પ્રિય અજિનથી આવૃત અને ઉપાશ્રય (ગાદી)યુક્ત મહાન ઉત્તમ પરમાસન પર આસન ગ્રહણ કર્યું.

Verse 18

तत: शशासेश्वरवद्दूतान्लघुपराक्रमान् ।समानयतमेक्षिप्रमिहैतान्राक्षसानिति ।।कृत्यमस्तिमहज्जानेकर्तव्यमितिशत्रुभिः ।।।।

પછી ઈશ્વર સમાન રાજા જેવો બની, લઘુપરાક્રમી દૂતોને આદેશ આપ્યો: “આ રાક્ષસોને તરત અહીં મારી પાસે લાવો. શત્રુઓ સામે કરવાનું એક મહાન કાર્ય છે—એ જાણો.”

Verse 19

राक्षसास्तद्वचश्श्रुत्वालङ्कायांपरिचक्रमुः ।।।।अनुगेहमवस्थायविहारशयनेषुच ।उद्यानेषुचरक्षांसिचोदयन्तोह्यभीतवत् ।।।।

તેનું વચન સાંભળી રાક્ષસો લંકામાં સર્વત્ર ફરી વળ્યા—ઘરેઘર જઈ, વિહારસ્થાનોમાં, શયનકક્ષોમાં અને ઉદ્યાનોમાં પણ—નિર્ભયપણે પોતાના સાથી રક્ષસોને જગાડતા અને પ્રેરતા રહ્યા.

Verse 20

राक्षसास्तद्वचश्श्रुत्वालङ्कायांपरिचक्रमुः ।।6.11.19।।अनुगेहमवस्थायविहारशयनेषुच ।उद्यानेषुचरक्षांसिचोदयन्तोह्यभीतवत् ।।6.11.20।।

તેનું વચન સાંભળી રાક્ષસો લંકામાં સર્વત્ર ફરી વળ્યા—ઘરેઘર જઈ, વિહારસ્થાનોમાં, શયનકક્ષોમાં અને ઉદ્યાનોમાં પણ—નિર્ભયપણે પોતાના સાથી રક્ષસોને જગાડતા અને પ્રેરતા રહ્યા.

Verse 21

तेरथान् रुचिरानेकेदृप्तानेकेपृथग्घयान् ।नागानेकेऽधिरुरुहुर्जग्मुश्चैकेपदातयः ।।।।

તેમા કેટલાંક રાક્ષસો મનોહર રથોમાં ચઢ્યા; કેટલાંક ગર્વિત ઘોડાઓ પર સવાર થયા; કેટલાંક હાથીઓ પર આરોહણ કર્યા; અને કેટલાંક પગપાળા આગળ વધ્યા.

Verse 22

सापुरीपरमाकीर्णारथकुञ्जरवाजिभिः ।सम्पतद्भिर्विरुरुचेगरुत्मद्भिरिवाम्बरम् ।।।।

રથો, હાથીઓ અને ઘોડાઓના ધસારા વડે તે નગરી અત્યંત ભરાઈ ગઈ; દોડતા વાહનોના સમૂહથી તે એવી ઝળહળી ઊઠી જાણે પંખીઓથી ભરેલું આકાશ.

Verse 23

तेवाहनाव्यवस्थाप्ययानानिविविधानिच ।सभांपद्भिःप्रविविशुस्सिंहागिरिगुहामिव ।।।।

પ્રવેશદ્વારે વિવિધ યાનોને યથાવત ગોઠવીને, તેઓ પગપાળા સભામાં પ્રવેશ્યા—જેમ સિંહો પર્વતની ગુફામાં પ્રવેશે તેમ.

Verse 24

राज्ञःपादौगृहीत्वातुराज्ञातेप्रतिपूजिताः ।पीठेष्वन्येबृसीष्वन्येभूमौकेचिदुपाविशन् ।।।।

રાજાના ચરણો પકડી વંદન કરી, રાજાએ યથોચિત સન્માન આપ્યું; પછી તેઓ બેઠા—કેટલાક પીઠ પર, કેટલાક બૃસી પર, અને કેટલાક ભૂમિ પર.

Verse 25

तेसमेत्यसभायांवैराक्षसाराजशासनात् ।यथार्हमुपतस्थुस्तेरावणंराक्षसाधिपम् ।।।।

રાજાના આદેશથી તે રાક્ષસો સભામાં એકત્ર થયા અને યથાર્થ પદ અનુસાર સ્થાન લઈ, રાક્ષસાધિપતિ રાવણની સેવા-ઉપસ્થિતિમાં રહ્યા.

Verse 27

मन्त्रिणश्चयथामुख्यानिश्चयार्थेषुपण्डिताः ।अमात्याश्चगुणोपेतास्सर्वज्ञाबुद्धिदर्शनाः ।।6.11.26।।समीयुस्तत्रशतशशूराश्चबहवस्तदा ।सभायांहेमवर्णायांसर्वार्थस्यसुखायवै ।।6.11.27।।

રાજાના આદેશથી તે રાક્ષસો સભામાં એકત્ર થયા અને યથાર્થ પદ અનુસાર સ્થાન લઈ, રાક્ષસાધિપતિ રાવણની સેવા-ઉપસ્થિતિમાં રહ્યા.

Verse 28

ततोमहात्माविपुलंसुयुग्यंरथम्वरंहेमविचित्रिताङ्गम् ।शुभंसमास्थायययौयशस्वीविभीषणस्संसदमग्रजस्य ।।।।

પછી મહાત્મા, યશસ્વી વિભીષણે શુભ, વિશાળ, સુયુગ્ય અને હેમવિચિત્રિત અંગોવાળા ઉત્તમ રથ પર આરોહણ કરી, પોતાના અગ્રણિ ભાઈની સભામાં ગયા.

Verse 29

सपूर्वजायावरजश्शशंसनामाथपश्चाश्चरणौववन्दे ।शुकःप्रहस्तश्चतथैवतेभ्योददौयथार्हंपृथगासनानि ।।।।

કનિષ્ઠ ભાઈએ પ્રથમ પોતાનું નામ જણાવ્યું, પછી પૂર્વજ (મોટા ભાઈ)ના ચરણોમાં વંદન કર્યું. શુક અને પ્રહસ્તે પણ તેમ જ, યથાયોગ્ય ક્રમ મુજબ, દરેકને અલગ અલગ આસનો આપ્યાં.

Verse 30

सुवर्णनानामणिभूषणानांसुवाससांसंसदिराक्षसानाम् ।तेषांपरार्घ्यागुरुचन्दनानांस्रजाश्चगन्धाःप्रववुस्समन्तात् ।।।।

સભામાં રાક્ષસો વિવિધ સુવર્ણ અને મણિમય ભૂષણોથી અલંકૃત અને સુવસ્ત્રધારી હતા; તેમના પરમમૂલ્ય અગરુ અને ગુરુચંદનના સુગંધ, તેમજ સ્રજાઓના સુવાસ, સર્વ દિશામાં પ્રસરી રહ્યા હતા.

Verse 31

नचुक्रुशुर्नानृतमाहकश्चित्सभापदोनापिजजल्पुरुच्चैः ।संसिद्धार्थास्सर्वएवोग्रवीर्याभर्तुस्सर्वेददृशुश्चाननंते ।।।।

સભાસદોએ ન કોઈ ચીસ પાડી, ન કોઈએ અસત્ય કહ્યું; ન જ ઊંચે અવાજે બોલ્યા. સર્વે સિદ્ધકાર્ય અને ઉગ્ર પરાક્રમી હતા, અને સૌએ પોતાના ભર્તા સ્વામીના મુખ પર જ દૃષ્ટિ સ્થિર કરી.

Verse 32

सरावणश्शस्त्रभृतांमनस्विनांमहाबलानांसमितौमनस्वी ।तस्यांसभायांप्रभयाचकाशेमध्येवसूनामिववज्रहस्तेः ।।।।

મહાબળવાન અને મનસ્વી શસ્ત્રધારી યોદ્ધાઓની વચ્ચે, તે પરાક્રમી રાવણ તે સભામાં તેજથી ચમકતો હતો—જેમ યુદ્ધમાં વસુઓની વચ્ચે વજ્રહસ્ત ઇન્દ્ર પ્રકાશે.