Shloka 26
Devanagari script
स गत्वा तप आतिष्ठत्पार्श्वे तस्योत्तरे गिरौ।हिमवत्प्रभवे शृङ्गे सह देव्या महेश्वर:।।।।
Transliteration
sa gatvā tapa ātiṣṭhat pārśve tasyottare girau |
himavat-prabhave śṛṅge saha devyā maheśvaraḥ ||
Translation
ત્યાં જઈ મહેશ્વર દેવી સહિત હિમવત્પ્રભવ શિખરે, પર્વતના ઉત્તર પાર्श્વે તપશ્ચર્યા કરવા લાગ્યા.
Word by Word
एषःthis
एषः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
तेto you
ते:
सम्प्रदान (Sampradāna/Recipient)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th/Dative); एकवचन
विस्तरःdetailed account
विस्तरः:
कर्ता (Karta/Subject complement)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
रामO Rāma
राम:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन; एकवचन
शैलपुत्र्याby the mountain's daughter
शैलपुत्र्या:
करण/कर्ता (agent-instrument in passive)
TypeNoun
Rootशैलपुत्री (प्रातिपदिक) = शैल + पुत्री
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया; एकवचन; कर्तृकरणे (by the mountain-daughter)
निवेदितःhas been related/told
निवेदितः:
क्रिया-विशेष (predicate participle)
TypeVerb
Rootनि-विद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; (विस्तरः) इति विशेष्यस्य विधेय
गङ्गायाःof Gaṅgā
गङ्गायाः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी; एकवचन
प्रभवम्origin/birth
प्रभवम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootप्रभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन
चand
च:
सम्बन्ध (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
एवalso/indeed
एव:
सम्बन्ध (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
शृणुlisten
शृणु:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative); मध्यमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
मेto me/of me
मे:
सम्बन्ध (Genitive/with verb)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive) एकवचन; शृणु इत्यत्र श्रोतृ-सम्बन्धे (listen to me)
सहलक्ष्मणःO (you) with Lakṣmaṇa
सहलक्ष्मणः:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootसह-लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; सम्बोधनार्थे (addressing: 'with Lakṣmaṇa')
Context
"Mahesvara along with goddess Uma, went north of the Himavat mountain and performed penance on a peak.
Characters & Entities
M
Maheśvara (Śiva)H
Himavat (Himalaya)FAQs
Tapas is presented as a dharmic discipline: restraint and spiritual effort are shown as the means to restore balance after intense events.
Śiva (Maheśvara) and Umā withdraw to the Himavat region and commence austerities, shifting the narrative from conflict/curse to ascetic resolution.
Self-control and renunciation (tapas/saṃyama) are emphasized as stabilizing virtues.