Shloka 10
ताटकावधः
The Slaying of Tāṭakā
Devanagari script
पश्य लक्ष्मण यक्षिण्या भैरवं दारुणं वपु:।भिद्येरन् दर्शनादस्या भीरूणां हृदयानि च।।1.26.10।।
Transliteration
paśya lakṣmaṇa yakṣiṇyā bhairavaṃ dāruṇaṃ vapuḥ |
bhidyeran darśanād asyā bhīrūṇāṃ hṛdayāni ca ||
Translation
લક્ષ્મણ, જો—આ યક્ષિણીનું ભયંકર, દારુણ સ્વરૂપ! એને જોતા જ ભીરુઓનાં હૃદયો પણ ભયથી ફાટી જાય.
Word by Word
पश्यsee/behold
पश्य:
क्रिया (Command)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
लक्ष्मणO Lakṣmaṇa
लक्ष्मण:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
यक्षिण्याःof the yakṣiṇī
यक्षिण्याः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयक्षिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
भैरवम्terrible
भैरवम्:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootभैरव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण of वपुः
दारुणम्hideous, dreadful
दारुणम्:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootदारुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण of वपुः
वपुःbody/form
वपुः:
कर्म (Object of पश्य)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
भिद्येरन्would split/break
भिद्येरन्:
क्रिया (Potential action)
TypeVerb
Rootभिद् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative/Potential), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद
दर्शनात्from the sight
दर्शनात्:
हेतु/अपादान (Cause; ‘from seeing’)
TypeNoun
Rootदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन
अस्याःof her
अस्याः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
भीरूणाम्of the timid
भीरूणाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootभीरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (also used as adjective), षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
हृदयानिhearts
हृदयानि:
कर्ता (Subject of भिद्येरन्)
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
Context
"O Lakshmana, behold, the sight of the dreadful hideous body of this yakshini will break timid hearts.
Characters & Entities
R
RāmaL
LakṣmaṇaT
Tāṭakā (Yakṣī/Yakṣiṇī)FAQs
Dharma in action requires clear-eyed recognition of danger without surrendering to fear—courage supports protection of the innocent and the ascetic order.
Rāma and Lakṣmaṇa behold Tāṭakā directly; Rāma alerts Lakṣmaṇa to her terrifying appearance.
Rāma’s composure and fearlessness—he assesses the threat calmly while guiding his brother.