HomeRamayanaBala KandaSarga 21Shloka 11

Shloka 11

एषोऽस्त्रान् विविधान्वेत्ति त्रैलोक्ये सचराचरे।नैनमन्य: पुमान्वेत्ति न च वेत्स्यन्ति केचन।।।।

eṣo ’strān vividhān vetti trailokye sacarācare | nainam anyaḥ pumān vetti na ca vetsyanti kecana ||

ત્રિલોકમાં ચર-અચર સર્વ પ્રાણીઓમાં રહેલા વિવિધ દિવ્ય અસ્ત્રો એ જાણે છે. એની જેમ બીજો કોઈ પુરુષ જાણતો નથી—અને ભવિષ્યમાં પણ કોઈ જાણશે નહીં.

एषःthis one
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्त्रान्weapons
अस्त्रान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
विविधान्various
विविधान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम्
वेत्तिknows
वेत्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
त्रैलोक्येin the three worlds
त्रैलोक्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रि-लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; द्विगु-समास (three-worlds)
सचराचरेamong moving and unmoving beings
सचराचरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootस-चर-अचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; द्वन्द्व (चर + अचर) with सह-; 'with moving and unmoving'
not
:
Sambandha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
एनम्him
एनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अन्यःother
अन्यः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्
पुमान्man/person
पुमान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुमांस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वेत्तिknows
वेत्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन
not
:
Sambandha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
and
:
Sambandha (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
वेत्स्यन्तिwill know
वेत्स्यन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलृट्-लकार (future), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
केचनanyone
केचन:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक-चन (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अनिश्चितवाचक (any persons)

This Viswamitra knows the use of various kinds of weapons which no one knows among the animate and the inanimate in the three worlds. Nor will any one even know in future.

V
Viśvāmitra
A
Astra (divine weapons)
T
Trailokya (three worlds)

FAQs

It teaches reverence for legitimate spiritual authority: knowledge and power gained through dharma and tapas deserve trust and obedience, not suspicion.

The speaker emphasizes Viśvāmitra’s unmatched mastery of astras to reassure Daśaratha that the sage can guide and protect Rāma.

Viśvāmitra’s mastery and disciplined knowledge—power governed by ascetic attainment rather than ego.