HomeRamayanaBala KandaSarga 13Shloka 38
Previous Verse

Shloka 38

हयमेध

यज्ञोपक्रमः — Commencement of the Aśvamedha Preparations

भवान् स्निग्धस्सुहृन्मह्यं गुरुश्च परमो महान्।

ओढव्यो भवता चैव भारो यज्ञस्य चोद्यतः।।1.13.4।।

bhavān snigdhaḥ suhṛn mahyaṃ guruś ca paramo mahān |

oḍhavyo bhavatā caiva bhāro yajñasya codyataḥ || 1.13.4 ||

તમે મારા પ્રત્યે સ્નેહી સુહૃદ પણ છો અને પરમ મહાન, પૂજ્ય ગુરુ પણ છો; તેથી આરંભાયેલ આ યજ્ઞનો ભાર નિશ્ચયે તમારે જ વહન કરવો.

सर्वकामैःwith all desired objects
सर्वकामैः:
Karana (करणम्)
TypeNoun
Rootसर्व-काम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः (कर्मधारयः) ‘सर्वे कामाः’; पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (instrumental/करण), बहुवचन
उपहृतैःbrought, presented
उपहृतैः:
Karana (करणम्)
TypeAdjective
Rootउप-हृ (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) ‘आनीत/समर्पित’; पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; (सर्वकामैः इत्यस्य विशेषणम्)
उपेतम्endowed, furnished
उपेतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootउप-इ (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; (किञ्चिद् ‘यज्ञवाटम्/यज्ञस्थानम्’ इत्यादि अव्यक्तं विशेष्यं)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootsamantatas (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place) ‘सर्वतः’
द्रष्टुम्to see
द्रष्टुम्:
Prayojana (प्रयोजनम्)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + तुमुन् (प्रत्यय)
Formतुमुनन्त (infinitive) ‘दर्शनार्थम्’
अर्हसिyou are fit/ought
अर्हसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट्-लकार (present), परस्मैपदम्; मध्यमपुरुष, एकवचन
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (सम्बोधनम्)
TypeNoun
Rootराजन्-इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः (षष्ठी-तत्पुरुषः) ‘राज्ञाम् इन्द्रः’; पुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative/सम्बोधन), एकवचन
मनसाby the mind
मनसा:
Karana (करणम्)
TypeNoun
Rootmanas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (instrumental/करण), एकवचन
इवas if
इव:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formअव्यय; उपमार्थक-निपात (comparative particle)
विनिर्मितम्constructed, fashioned
विनिर्मितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवि-निर्-मा (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; (उपेतम् इत्यस्य विशेषणम्)
D
Daśaratha
V
Vasiṣṭha
Y
yajña (sacrifice)

FAQs

Honoring the guru and entrusting sacred duties to qualified authority is dharma; the king recognizes that spiritual leadership rightly guides royal action.

As the sacrifice is being organized, Daśaratha expresses reliance on Vasiṣṭha as both trusted friend and preceptor, placing the yajña’s responsibility under his guidance.

Reverence and humility: Daśaratha models respect for spiritual authority and willingness to be guided in dharmic action.