Sarga 10

Verse 1

सुमन्त्रश्चोदितो राज्ञा प्रोवाचेदं वचस्तदा।यथर्श्यशृङ्गस्त्वानीत श्श्रुणु मे मन्त्रिभिस्सह।।।।

રાજાના આદેશથી પ્રેરિત સુમંત્રે ત્યારે આ વચન કહ્યું: “મંત્રીઓ સહિત સાંભળો—ઋષ્યશૃંગને અહીં કેવી રીતે લાવવામાં આવ્યો હતો.”

Verse 2

रोमपादमुवाचेदं सहामात्य: पुरोहित:।उपायो निरपायोऽयमस्माभिरभिचिन्तित:।। ।।

મંત્રીઓ સાથે પુરોહિતે રોમપાદને કહ્યું: “અમે વિચારેલો ઉપાય નિરાપદ છે—આમાં કોઈ જોખમ નથી.”

Verse 3

ऋश्यशृङ्गो वनचरस्तपस्स्वाध्ययने रत:।अनभिज्ञस्स नारीणां विषयाणां सुखस्य च।।।

ઋષ્યશૃઙ્ગ વનમાં નિવાસ કરતો, તપ અને સ્વાધ્યાયમાં રત છે; સ્ત્રીઓ, વિષયભોગ અને લોકસુખ વિષે તે સર્વથા અજાણ છે।

Verse 4

इन्द्रियार्थैरभिमतैर्नरचित्तप्रमाथिभि: ।पुरमानाययिष्याम: क्षिप्रं चाध्यवसीयताम्।। ।।

“ઇન્દ્રિયોને ભાવે એવા, મનુષ્યચિત્તને મથાવી નાખે એવા વિષયસુખો વડે અમે તેને નગરમાં લઈ આવીશું; તેથી શીઘ્ર નિર્ણય કરવો.”

Verse 5

गणिकास्तत्र गच्छन्तु रूपवत्यस्स्वलङ्कृता:।प्रलोभ्य विविधोपायैरानेष्यन्तीह सत्कृता:।।।।

“ત્યાં રૂપવતી, સુશોભિત ગણિકાઓ જાય; વિવિધ ઉપાયો વડે પ્રલોભન આપી, સત્કારપૂર્વક તેને અહીં લઈ આવે.”

Verse 6

श्रुत्वा तथेति राजा च प्रत्युवाच पुरोहितम्।पुरोहितो मन्त्रिणश्च तथा चक्रुश्च ते तदा।।।।

એવું સાંભળીને રાજાએ પુરોહિતને ઉત્તર આપ્યો—“તથા થાઓ.” ત્યારબાદ પુરોહિત અને મંત્રીઓએ તે સમયે તેમ જ કર્યું.

Verse 7

वारमुख्याश्च तच्छ्रुत्वा वनं प्रविविशुर्महत्।आश्रमस्याविदूरेऽस्मिन् यत्नं कुर्वन्ति दर्शने।।।।ऋषिपुत्रस्य धीरस्य नित्यमाश्रमवासिन:।

આ વાત સાંભળી મુખ્ય વેશ્યાઓ મહાન વનમાં પ્રવેશી. આશ્રમથી બહુ દૂર નહીં રહી, આશ્રમનિવાસી, ધીર અને સંયમી ઋષિપુત્રના દર્શન માટે તેઓ સતત પ્રયત્ન કરવા લાગી.

Verse 8

पितुस्सनित्यसन्तुष्टो नातिचक्राम चाश्रमात्।।।।न तेन जन्मप्रभृति दृष्टपूर्वं तपस्विना।स्त्री वा पुमान्वा यच्चान्यत्सर्वं नगरराष्ट्रजम्।। ।।

પિતાની સ્નેહભરી સંભાળમાં સદૈવ સંતોષી રહી, તે આશ્રમની સીમા પણ કદી લાંઘતો ન હતો.

Verse 9

पितुस्सनित्यसन्तुष्टो नातिचक्राम चाश्रमात्।।1.10.8।।न तेन जन्मप्रभृति दृष्टपूर्वं तपस्विना।स्त्री वा पुमान्वा यच्चान्यत्सर्वं नगरराष्ट्रजम्।। 1.10.9।।

જન્મથી જ તે તપસ્વીએ કદી સ્ત્રી કે પુરુષ—અથવા નગર અને રાજ્યને સંબંધિત અન્ય કોઈ વસ્તુ—પૂર્વે જોઈ ન હતી.

Verse 10

तत: कदाचित्तं देशमाजगाम यदृच्छया।विभण्डकसुतस्तत्र ताश्चापश्यद्वराङ्गना:।।।।

પછી એક દિવસ વિભાંડકના પુત્રે યદૃચ્છાએ તે દેશમાં આવી પહોંચ્યો; અને ત્યાં તેણે તે સુન્દર વરાંગનાઓને જોયા.

Verse 11

ताश्चित्रवेषा: प्रमदा गायन्त्यो मधुरस्वरा:।ऋषिपुत्रमुपागम्य सर्वा वचनमब्रुवन्।। ।।

ચિત્રવેષ ધારણ કરેલી તે પ્રમદાઓ મધુર સ્વરે ગાતી ગાતી ઋષિપુત્ર પાસે આવી; અને સર્વે મળીને તેને વચન બોલ્યાં.

Verse 12

कस्त्वं किं वर्तसे ब्रह्मन् ज्ञातुमिच्छामहे वयम्।एकस्त्वं विजने घोरे वने चरसि शंस न:।। ।।

હે બ્રહ્મન્, તમે કોણ છો? તમારું જીવન કેવી રીતે ચાલે છે? અમે જાણવું ઇચ્છીએ છીએ. આ ભયંકર, નિર્જન વનમાં તમે એકલા કેમ વિહરો છો? અમને કહો.

Verse 13

अदृष्टरूपास्तास्तेन काम्यरूपा वने स्त्रिय:।हार्दात्तस्य मतिर्जाता व्याख्यातुं पितरं स्वकम्।।।।

વને એવી મનોહર રૂપવાળી સ્ત્રીઓને તેણે પહેલાં કદી જોઈ ન હતી; અને હૃદયમાં સ્નેહ ઉદ્ભવતાં, પોતાની પિતાની વાત તેમને કહેવાનો નિશ્ચય તેના મનમાં થયો.

Verse 14

पिता विभण्डकोऽस्माकं तस्याहं सुत औरस:।ऋश्यशृङ्ग इति ख्यातं नाम कर्म च मे भुवि।।।।

અમારા પિતા વિભાંડક છે; અને હું તેમનો જ ઔરસ પુત્ર છું. ધરતી પર મારું નામ ‘ઋષ્યશૃંગ’ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે—મારા કર્મ અને ભાગ્ય સાથે જોડાયેલું નામ.

Verse 15

इहाश्रमपदोऽस्माकं समीपे शुभदर्शना:।करिष्ये वोऽत्र पूजां वै सर्वेषां विधिपूर्वकम्।।।।

અહીંથી નજીક જ અમારો આશ્રમ છે, હે શુભદર્શના સ્ત્રીઓ. ત્યાં હું તમારે સૌનું વિધિપૂર્વક, નિયમ અનુસાર, યથોચિત પૂજન-આતિથ્ય કરીશ.

Verse 16

ऋषिपुत्रवचश्श्रुत्वा सर्वासां मतिरास वै।तदाश्रमपदं द्रष्टुं जग्मुस्सर्वाश्च तेन ता:।। ।।

ઋષિપુત્રના વચન સાંભળીને સૌના મનમાં ઉત્સુકતા જાગી; તે આશ્રમસ્થાન જોવા માટે, તે તમામ સ્ત્રીઓ તેની સાથે ત્યાં ગઈ.

Verse 17

आगतानां तत: पूजामृषिपुत्रश्चकार ह।इदमर्घ्यमिदं पाद्यमिदं मूलमिदं फलं च न:।।।।

પછી ઋષિપુત્રે તેમની યથોચિત પૂજા કરી: “આ અર્ઘ્ય, આ પાદ્ય, અને આ અમારા મૂળ તથા ફળો સ્વીકારો.”

Verse 18

प्रतिगृह्य च तां पूजां सर्वा एव समुत्सुका:।ऋषेर्भीताश्च शीघ्रं ता गमनाय मतिं दधु:।।।।

તે પૂજા સ્વીકારીને તેઓ બધા ઉત્સુક છતાં વ્યાકુળ થયા; ઋષિથી ભયભીત બની, શીઘ્ર જ જવા માટે મન નક્કી કર્યું.

Verse 19

अस्माकमपि मुख्यानि फलानीमानि वै द्विज ।गृहाण प्रति भद्रं ते भक्षयस्व च मा चिरम्।।।।

“હે દ્વિજ, અમારા આ ઉત્તમ ફળો સ્વીકારો; તમારું કલ્યાણ થાઓ—ખાઓ અને વિલંબ ન કરો.”

Verse 20

ततस्तास्तं समालिङ्ग्य सर्वा हर्षसमन्विता:।मोदकान्प्रददुस्तस्मै भक्ष्यांश्च विविधान् बहून्।।।।

પછી આનંદથી પરિપૂર્ણ તેઓ સૌએ તેને આલિંગન કર્યું અને તેને ઘણા મોદક તથા અનેક પ્રકારના ભક્ષ્ય પદાર્થો આપ્યા.

Verse 21

तानि चास्वाद्य तेजस्वी फलानीति स्म मन्यते।अनास्वादितपूर्वाणि वने नित्यनिवासिनाम्।।।।

તે તેજસ્વીએ તે ફળોનો આસ્વાદ લઈ મનમાં વિચાર્યું—“આ તો ફળ છે”; વનમાં સદા નિવાસ કરનારોએ જે પહેલાં કદી ચાખ્યાં ન હતાં એવા અપૂર્વ ફળો.

Verse 22

आपृच्छ्य च तदा विप्रं व्रतचर्यां निवेद्य च।गच्छन्ति स्मापदेशात्ता भीतास्तस्य पितुस्स्त्रिय:।।।।

પછી તે બ્રાહ્મણને વિદાય લઈ અને પોતાના વ્રતાચારનું બહાનું રજૂ કરીને, તેના પિતાથી ભયભીત થયેલી તે સ્ત્રીઓ ત્યાંથી ચાલી ગઈ.

Verse 23

गतासु तासु सर्वासु काश्यपस्यात्मजो द्विज:।अस्वस्थहृदयश्चासीद्दु:खं स्म परिवर्तते।।।।

જ્યારે તે બધી સ્ત્રીઓ ચાલી ગઈ, ત્યારે કાશ્યપવંશજ દ્વિજનું હૃદય અસ્વસ્થ થઈ ગયું; તે વારંવાર મનમાં દુઃખને જ ફેરવતો રહ્યો.

Verse 24

ततोऽपरेद्युस्तं देशमाजगाम स वीर्यवान्।मनोज्ञा यत्र ता दृष्टा वारमुख्यास्स्वलङ्कृताः।।।।

પછી બીજા દિવસે તે વીર્યવાન તપસ્વી ફરી તે સ્થળે આવ્યો, જ્યાં તેણે મનોહર અને સુશોભિત વારમુખ્યોને જોયા હતા.

Verse 25

दृष्ट्वैव च तास्तदा विप्रमायान्तं हृष्टमानसा:।उपसृत्य ततस्सर्वास्तास्तमूचुरिदं वच:।।।।

તે બ્રાહ્મણને આવતો જોઈ જ તેઓ હર્ષિત હૃદયવાળા થયા; પછી સૌએ તેની પાસે જઈને તેને આ વચન કહ્યું.

Verse 26

एह्याश्रमपदं सौम्य ह्यस्माकमिति चाब्रुवन्।तत्राप्येष विधिश्श्रीमान् विशेषेण भविष्यति।।।।

તેઓ બોલ્યા: “હે સૌમ્ય, અમારા આશ્રમપદે આવો; ત્યાં પણ આપનું વિશેષ રીતે શ્રીમય સત્કાર-આતિથ્ય થશે.”

Verse 27

श्रुत्वा तु वचनं तासां सर्वासां हृदयङ्गमम्।गमनाय मतिं चक्रे तं च निन्युस्तदा स्त्रिय:।।।।

તેમની સર્વ સ્ત્રીઓના હૃદયસ્પર્શી વચનો સાંભળી, તેણે જવાની નિશ્ચય કર્યો; ત્યારબાદ સ્ત્રીઓએ તેને સાથે લઈ ગયા।

Verse 28

तत्र चानीयमाने तु विप्रे तस्मिन्महात्मनि।ववर्ष सहसा देवो जगत्प्रह्लादयंस्तदा।।।।

ત્યાં જ્યારે તે મહાત્મા બ્રાહ્મણને લાવવામાં આવતો હતો, ત્યારે જગતને આનંદિત કરતો દેવ—વર્ષાદેવ—અચાનક ધોધમાર વરસ્યો.

Verse 29

वर्षेणैवागतं विप्रं विषयं स्वं नराधिप:।प्रत्युद्गम्य मुनिं प्रह्वश्शिरसा च महीं गत:।।।।

વર્ષા સાથે જ જ્યારે બ્રાહ્મણ પોતાના વિષયમાં આવી પહોંચ્યા, ત્યારે નરાધિપ રાજા મુનિને આવકારવા આગળ વધ્યો; નમ્ર થઈ, શિર નમાવી, ભક્તિપૂર્વક મસ્તક ધરતીને સ્પર્શ્યું.

Verse 30

अर्घ्यं च प्रददौ तस्मै न्यायतस्सुसमाहित:।वव्रे प्रसादं विप्रेन्द्रान्मा विप्रं मन्युराविशेत्।।।।

સુસમાહિત ચિત્તે તેણે નિયમ મુજબ તેમને અર્ઘ્ય અર્પણ કર્યું; અને બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠની કૃપા માગી—કે આ કાર્ય વિષે મુનિ (પિતા) પર ક્રોધ ન આવે.

Verse 31

अन्त:पुरं प्रविश्यास्मै कन्यां दत्त्वा यथाविधि।शान्तां शान्तेन मनसा राजा हर्षमवाप स:।।।।एवं स न्यवसत्तत्र सर्वकामैस्सुपूजित:।

અંતઃપુરમાં પ્રવેશ કરીને રાજાએ વિધિપૂર્વક પોતાની પુત્રી શાન્તાને તેમને અર્પી (વિવાહ કરાવ્યો); શાંત મનથી રાજાએ હર્ષ પ્રાપ્ત કર્યો. આ રીતે ઋષ્યશૃંગ ત્યાં સર્વ સુખસામગ્રીથી સન્માનિત થઈ નિવાસ કરવા લાગ્યા.

Verse 32

સુસમાહિત ચિત્તે તેણે નિયમ મુજબ તેમને અર્ઘ્ય અર્પણ કર્યું; અને બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠની કૃપા માગી—કે આ કાર્ય વિષે મુનિ (પિતા) પર ક્રોધ ન આવે.

Verse 33

અંતઃપુરમાં પ્રવેશ કરીને રાજાએ વિધિપૂર્વક પોતાની પુત્રી શાન્તાને તેમને અર્પી (વિવાહ કરાવ્યો); શાંત મનથી રાજાએ હર્ષ પ્રાપ્ત કર્યો. આ રીતે ઋષ્યશૃંગ ત્યાં સર્વ સુખસામગ્રીથી સન્માનિત થઈ નિવાસ કરવા લાગ્યા.