Valmiki Ramayana 2.31.5: Ayodhya Kanda, Sarga 31, Shloka 5

लक्ष्मणस्य वनानुगमन-प्रतिज्ञा तथा आयुध-संग्रहः

Lakshmana’s Vow to Follow Rama and the Retrieval of Divine Weapons

Devanagari script

न देवलोकाक्रमणं नामरत्वमहं वृणे।ऐश्वर्यं वापि लोकानां कामये न त्वया विना।।।।

Sanskrit recitationValmiki Ramayana 2.31.5

Transliteration

na devalokākramaṇaṃ nāmaratvam ahaṃ vṛṇe | aiśvaryaṃ vāpi lokānāṃ kāmaye na tvayā vinā ||

Translation

હે પ્રિય, તારા વિના હું ન દેવલોકવિજય પસંદ કરું, ન અમરત્વ; અને તારા વિના તો લોકોએ ઉપરનું ઐશ્વર્ય પણ મને ઇચ્છનીય નથી.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; manner adverb

• ब्रुवाणः: speaking
• ब्रुवाणः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त present active participle; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सौमित्रिः: Saumitri (Lakshmana)
• सौमित्रिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सौमित्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; patronymic of Lakṣmaṇa

• वनवासाय: for forest-dwelling
• वनवासाय: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: वन-वास (प्रातिपदिक)
• Form: समास: वन + वास; पुंलिङ्ग, चतुर्थी (सम्प्रदान/उद्देश्य), एकवचन

• निश्चितः: resolved/decided
• निश्चितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निश्चित (प्रातिपदिक; from नि-√चि)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• रामेण: by Rama
• रामेण: Kartr-karana (कर्ता-करण/agent in passive)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• बहुभिः: with many
• बहुभिः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया, बहुवचन; adjective of सान्त्वैः

• सान्त्वैः: with consolations
• सान्त्वैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: सान्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• निषिद्धः: dissuaded/forbidden
• निषिद्धः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निषिद्ध (प्रातिपदिक; from नि-√सिध्/√षिध् ‘forbid’)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; passive sense ‘having been restrained’

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; adverb ‘again’

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Context

Without you, I do not want victory over the gods or sovereignty over the worlds or even immortality.

Characters & Entities

• Lakshmaṇa
• Rāma
• devaloka (world of the gods)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is prioritized relationship-bound duty over personal gain: Lakshmaṇa rejects even divine rewards if they separate him from serving Rāma.

What is the narrative situation?

Lakshmaṇa responds to attempts to dissuade him, declaring that no reward—cosmic or divine—matters without Rāma.

Which character virtue is emphasized?

Renunciation of self-interest (niṣkāma-sevā): he values righteous companionship above power, fame, or immortality.