Sarga 119

Verse 1

अनसूया तु धर्मज्ञा श्रुत्वा तां महतीं कथाम्।पर्यष्वजत बाहुभ्यां शिरस्याघ्राय मैथिलीम्।।।।

ધર્મજ્ઞા અનુસૂયાએ સીતાની મહાન કથા સાંભળી, મૈથિલીને બાહુઓમાં ભેળવી શિરે સ્નેહથી ચુંબન કર્યું.

Verse 2

व्यक्ताक्षरपदं चित्रं भाषितं मधुरं त्वया।यथा स्वयंवरं वृत्तं तत्सर्वं हि श्रुतं मया।।।।रमेऽहं कथया ते तु दृढं मधुरभाषिणि।

તમે સ્પષ્ટ અક્ષર-પદવાળી, અદ્ભુત અને મધુર વાણીથી બોલ્યા છો. સ્વયંવર કેવી રીતે થયો તે સર્વ વર્ણન મેં સાંભળ્યું. હે મધુરભાષિણી સીતા, તમારી કથા સાંભળી હું હૃદયથી આનંદિત થાઉં છું.

Verse 3

रविरस्तङ्गतश्श्रीमानुपोह्य रजनीं शिवाम्।।।।दिवसं प्रतिकीर्णानामाहारार्थं पतत्रिणाम्।सन्ध्याकाले निलीनानां निद्रार्थं श्रूयते ध्वनिः।।।।

શ્રીમાન સૂર્ય અસ્ત ગયો છે અને કલ્યાણકારી રાત્રિ નજીક આવી રહી છે. દિવસે આહાર માટે દુરદુર સુધી વિખેરાયેલા પક્ષીઓ સંધ્યાકાળે નિદ્રા માટે વસે છે; તેમનો કલરવ સંભળાય છે.

Verse 4

रविरस्तङ्गतश्श्रीमानुपोह्य रजनीं शिवाम्।।2.119.3।।दिवसं प्रतिकीर्णानामाहारार्थं पतत्रिणाम्।सन्ध्याकाले निलीनानां निद्रार्थं श्रूयते ध्वनिः।।2.119.4।।

અહીં મહારણ્યમાં ઉચ્છિષ્ટથી અશુદ્ધ કે પ્રમત્ત—અસાવધાન એવા ધર્મચારી તાપસોને તેઓ ભક્ષી જાય છે; હે રાઘવ, તેમને રોકી નિવારણ કર.

Verse 5

एते चाप्यभिषेकार्द्रा मुनयः कलशोद्यताः।सहिता उपवर्तन्ते सलिलाप्लुतवल्कलाः।।।।

આ મુનિઓ પણ અભિષેકથી ભીંજાયેલા, કલશો ઉંચકીને, સાથે સાથે પાછા આવે છે; જળથી ભીંજાયેલા વલ્કલવસ્ત્ર ધારણ કરેલા છે.

Verse 6

ऋषीणामग्निहोत्रेषु हुतेषु विधिपूर्वकम्।कपोताङ्गारुणो धूमो दृश्यते पवनोद्धतः।।।।

ઋષિઓએ વિધિપૂર્વક અગ્નિહોત્રમાં આહુતિઓ અર્પણ કર્યા પછી, કપોતના અંગ સમો અરুণ ધૂમ પવનથી ઉદ્ધત થઈ દૃશ્યમાન થાય છે.

Verse 7

अल्पपर्णा हि तरवो घनीभूतास्समन्ततः।विप्रकृष्टेन्द्रिये देशेऽस्मिन्न प्रकाशन्ति वै दिशः।।।।

અલ્પપર્ણ વૃક્ષો હોવા છતાં ચારે તરફ ઘન બની ગયા છે; આ દેશમાં ઇન્દ્રિયો વિમૂઢ થાય છે, તેથી દિશાઓ પણ સ્પષ્ટ પ્રકાશિત થતી નથી.

Verse 8

रजनीचरसत्त्वानि प्रचरन्ति समन्ततः।तपोवनमृगा ह्येते वेदितीर्थेषु शेरते।।।।

રાતે ફરનારા પ્રાણીઓ સર્વત્ર વિચરે છે; અને તપોવનના હરણો તો વેદી-તીર્થસ્થાનોની આસપાસ શયન કરે છે.

Verse 9

सम्प्रवृत्तानिशा सीते नक्षत्रसमलङ्कृता।ज्योत्स्नाप्रावरणश्चन्द्रो दृश्यतेऽभ्युदितोऽम्बरे।।।।

હે સીતા, રાત શરૂ થઈ છે—નક્ષત્રોથી શોભિત; અને ચંદ્ર આકાશમાં ઉદિત દેખાય છે, જાણે જ્યોત્સ્નાના આવરણથી ઢંકાયેલો હોય તેમ.

Verse 10

गम्यतामनुजानामि रामस्यानुचरी भव।कथायन्त्या हि मधुरं त्वयाऽहं परितोषिता।।।।

“હવે જાઓ—હું અનુમતિ આપું છું. શ્રીરામની અનુચરી બની રહો; કારણ કે તારા મધુર અને સત્ય વચનોથી હું પૂર્ણતયા પ્રસન્ન થઈ છું.”

Verse 11

अलङ्कुरु च तावत्त्वं प्रत्यक्षं मम मैथिलि।प्रीतिं जनय मे वत्से दिव्यालङ्कारशोभिता।।।।

હે મૈથિલિ, હવે તું મારી સામે જ પોતાને શોભાવ; વત્સે, દિવ્ય આભૂષણોથી દીપ્ત બની મને આનંદ આપ.

Verse 12

सा तथा समलङ्कृत्य सीता सुरसुतोपमा।प्रणम्य शिरसा तस्यै रामं त्वभिमुखी ययौ।।।।

એ રીતે અલંકૃત થઈ સીતા દેવકન્યા સમી તેજસ્વી બની; અનુસૂયાને શિર નમાવી, પછી રામને મળવા સામે આગળ ગઈ.

Verse 13

तथा तु भूषितां सीतां ददर्श वदतां वरः।राघवः प्रीतिदानेन तपस्विन्या जहर्ष च।।।।

એ રીતે ભૂષિત સીતાને વાણીમાં શ્રેષ્ઠ એવા રાઘવે જોયા; તપસ્વિનીના પ્રેમભર્યા દાનથી તે અત્યંત હર્ષિત થયો.

Verse 14

न्यवेदयत्ततस्सर्वं सीता रामाय मैथिली।प्रीतिदानं तपस्विन्या वसनाभरणस्रजम्।।।।

પછી મિથિલાની રાજકુમારી સીતા એ બધું રામને નિવેદન કર્યું અને તપસ્વિનીના સ્નેહદાનો—વસ્ત્ર, આભૂષણ અને પુષ્પમાળા—દર્શાવ્યાં.

Verse 15

प्रहृष्टस्त्वभवद्रामो लक्ष्मणश्च महारथः।मैथिल्यास्सत्क्रियां दृष्ट्वा मानुषेषु सुदुर्लभाम्।।।।

મૈથિલીને મળેલી માન-સત્કારની માનવોમાં દુર્લભ એવી રીત જોઈ રામ અને મહારથી લક્ષ્મણ બંને અત્યંત પ્રહર્ષિત થયા.

Verse 16

ततस्तां शर्वरीं प्रीतः पुण्यां शशिनिभाननः।अर्चितस्तापसै स्सिद्धैरुवास रघुनन्दनः।।।।

તત્પશ્ચાત્ ચંદ્રસમાન મુખવાળા, પ્રસન્ન રઘુનંદન તપસ્વી સિદ્ધ મહાત્માઓ દ્વારા યથાવિધિ પૂજિત થઈ, તે પુણ્યમય રાત્રિ ત્યાં નિવાસ કરી.

Verse 17

तस्यां रात्र्यां व्यतीतायामभिषिच्य हुताग्निकान्।आपृच्छेतां नरव्याघ्रौ तापसान्वनगोचरान्।।।।

તે રાત્રિ વીતી ગયા પછી, સ્નાન કરીને અને હવનાગ્નિમાં આહુતિ અર્પણ કરનાર વનવાસી તપસ્વીઓને, તે બે નરવ્યાઘ્રોએ વિદાય માંગી.

Verse 18

तावूचुस्ते वनचरास्तापसा धर्मचारिणः।वनस्य तस्य सञ्चारं राक्षसैस्समभिप्लुतम्।।।।

ધર્માચરણ કરનાર તે વનચર તપસ્વીઓએ બંનેને કહ્યું કે આ વનપ્રદેશમાં આવાગમન રાક્ષસોથી ભરપૂર થઈ ગયું છે.

Verse 19

रक्षांसि पुरुषादानि नानारूपाणि राघव।वसन्त्यस्मिन्महारण्ये व्यालाश्च रुधिराशनाः।।।।

હે રાઘવ, આ મહારણ્યમાં નાનારૂપ પુરુષાદી રાક્ષસો વસે છે, અને રુધિરાશી વ્યાલો—ભયંકર હિંસક પશુઓ પણ રહે છે.

Verse 20

उच्छिष्टं वा प्रमत्तं वा तापसं धर्मचारिणम्।अदन्त्यस्मिन्महारण्ये तान्निवारय राघव।।।।

અહીં મહારણ્યમાં ઉચ્છિષ્ટથી અશુદ્ધ કે પ્રમત્ત—અસાવધાન એવા ધર્મચારી તાપસોને તેઓ ભક્ષી જાય છે; હે રાઘવ, તેમને રોકી નિવારણ કર.

Verse 21

एष पन्था महर्षीणां फलान्याहरतां वने।अनेन तु वनं दुर्गं गन्तुं राघव ते क्षमम्।।।।

હે રાઘવ, વનમાં ફળ લાવવા જતા મહર્ષિઓનો આ જ માર્ગ છે; આ માર્ગે તું આ દુર્ગમ અને ભયંકર અરણ્યને નિર્ભયે પાર કરી શકીશ.

Verse 22

इतीव तैः प्राञ्जलिभिस्तपस्विभिर्द्विजैः कृतस्वस्त्ययनः परन्तपः।वनं सभार्यः प्रविवेश राघवस्सलक्ष्मणस्सूर्य इवाभ्रमण्डलम्।।।।

એમ પ્રાઞ્જલિ તપસ્વી દ્વિજોએ સ્વસ્તિવચનોથી આશીર્વાદ આપ્યા પછી, પરંતપ રાઘવ રામ પત્ની સહિત અને લક્ષ્મણ સાથે વનમાં પ્રવેશ્યા—જેમ સૂર્ય મેઘમંડળમાં પ્રવેશે તેમ.