Home›Ramayana›Aranya Kanda›Sarga 31›Shloka 46
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 46

अकम्पनवृत्तान्तः

Akampana Reports Janasthana; Ravana Plans Sita’s Abduction

Devanagari script

विशुद्धवंशाभिजनाग्रहस्त स्तेजोमदस्संस्थितदोर्विषाणः।उदीक्षितुं रावण नेह युक्तः स संयुगे राघवगन्धहस्ती।।3.31.46।।

Transliteration

viśuddha-vaṃśābhijanāgra-hastaḥ tejo-madaḥ saṃsthita-dor-viṣāṇaḥ | udīkṣituṃ rāvaṇa neha yuktaḥ sa saṃyuge rāghava-gandha-hastī || 3.31.46 ||

Translation

હે રાવણ! યુદ્ધમાં રાઘવ નામનો એ ગંધહાથી સામે ઊભો થવો યોગ્ય નથી. તેની વિશુદ્ધ વંશપરંપરા જ મહાશુંડ છે, તેજસ્વી પરાક્રમ જ મદ છે, અને સ્થિર ભુજાઓ જ તેના દાંત સમા વિષાણ બની યુદ્ધ માટે તત્પર છે.

Word by Word
असौthat (one)
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (Nom sg)
रण-अन्तःbattle-front
रण-अन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘रणस्य अन्तः’ (battle-front/edge)
स्थिति-संधि-वालःwhose tail is at the waist-joint (like a lion)
स्थिति-संधि-वालः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्थिति (प्रातिपदिक) + संधि (प्रातिपदिक) + वाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; बहुव्रीहिः—‘यस्य वालः (पुच्छः) स्थितिसन्धौ (कट्यां) भवति’ (metaphor)
विदग्ध-रक्षः-मृग-हाslayer of the demon-deer (learned demons)
विदग्ध-रक्षः-मृग-हा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविदग्ध (प्रातिपदिक) + रक्षस् (प्रातिपदिक) + मृग (प्रातिपदिक) + हन् (धातु→हा)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः ‘रक्षोमृगान् हन्ति’ + विशेषण ‘विदग्ध’
नृ-सिंहःman-lion
नृ-सिंहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक) + सिंह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; कर्मधारयः ‘नरः सिंह इव’
सुप्तःasleep
सुप्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्वप् (धातु)
Formक्त (PPP used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘asleep’
त्वयाby you
त्वया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया एकवचन (Instr sg)
बोधयितुम्to awaken
बोधयितुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootबुध् (धातु)
Formतुमुन् (infinitive), अव्यय; णिच् (causative) ‘to awaken’
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
युक्तःproper
युक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु)
Formक्त (PPP used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘proper/fit’
शर-अङ्ग-पूर्णःwhose limbs are full of arrows
शर-अङ्ग-पूर्णः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशर (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक) + पूर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; बहुव्रीहिः—‘यस्य अङ्गानि शरैः पूर्णानि’ (metaphor: arrows as nails)
निशित-असि-दंष्ट्रःwhose fangs are like sharp swords
निशित-असि-दंष्ट्रः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिशित (प्रातिपदिक) + असि (प्रातिपदिक) + दंष्ट्रा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; बहुव्रीहिः—‘यस्य दंष्ट्राः निशितासयः इव’
Context

Rama is like a mighty tusker. His pure and high birth is his trunk. His well-built and strong arms are his tusks. His brilliance in his ichor. Nobody can face this intoxicated elephant in battle.

Characters & Entities
R
Rāvaṇa
R
Rāghava (Rāma)

FAQs

Dharma is tied to recognizing true strength rooted in virtue: Rāma’s power is presented as arising from purity of lineage and righteous valor, warning that attacking such a person invites moral and practical ruin.

Mārīca describes Rāma’s formidable nature through an elephant metaphor to deter Rāvaṇa from provoking him.

Rāma’s kṣātra-tejas (royal martial radiance) grounded in nobility and disciplined power.

←Previous Verse
Next Verse→