Adhyaya 4

Verse 1

ऋषय ऊचुः । मेरोरथोत्तरं पश्चात्पूर्वमाचक्ष्व सूततः । निखिलेन महाबुद्ध माल्यवंतं च पर्वतम्

ઋષિઓએ કહ્યું—હે સૂત, મેરુના ઉત્તર ભાગ સાથે પશ્ચિમ અને પૂર્વ દિશાઓનું પણ ક્રમથી સંપૂર્ણ વર્ણન કર. હે મહાબુદ્ધિમાન, માલ્યવાન નામના પર્વતનું પણ વિસ્તૃત વર્ણન કર.

Verse 2

सूत उवाच । दक्षिणेन तु नीलस्य मेरोः पार्श्वे तथोत्तरे । उत्तराः कुरवो विप्राः पुण्याः सिद्धनिषेविताः

સૂતજી બોલ્યા—નીલ પર્વતના દક્ષિણમાં તથા મેરુ પર્વતના ઉત્તર પાર্শ્વે, હે વિપ્રો, ઉત્તર કુરુઓનો દેશ સ્થિત છે; તે પરમ પુણ્યમય અને સિદ્ધોથી સેવિત છે।

Verse 3

तत्र वृक्षा मधुफला नित्यपुष्पफलोपगाः । पुष्पाणि च सुगंधीनि रसवंति फलानि च

ત્યાંના વૃક્ષો મધુર-મધુફળવાળા છે અને સદા પુષ્પ તથા ફળથી ભરપૂર રહે છે. તેમના પુષ્પો સુગંધિત છે અને ફળો રસસભર છે।

Verse 4

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे चतुर्थोऽध्यायः

આ રીતે શ્રી પદ્મ મહાપુરાણના સ્વર્ગખંડનો ચોથો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।

Verse 5

प्रक्षरंति सदा क्षीरं तत्र सर्वेऽमृतोपमम् । वस्त्राणि च प्रसूयंते फलेष्वाभरणानि च

ત્યાં તે સર્વ વૃક્ષો સદા અમૃતસમાન ક્ષીર ઝરાવે છે. ત્યાં વસ્ત્રો ઉત્પન્ન થાય છે અને ફળો પર આભૂષણો પણ પ્રગટ થાય છે।

Verse 6

सर्वा मणिमयी भूमिः सूक्ष्मकांचनवालुका । सर्वर्तुसुखसंस्पर्शा निष्फलाश्च तपोधनाः

ત્યાંની સમગ્ર ભૂમિ મણિમય છે અને સૂક્ષ્મ કાંસ્યન-સુવર્ણ વાલુકાથી યુક્ત છે; તે સર્વ ઋતુઓમાં સુખદ સ્પર્શવાળી છે. છતાં, હે તપોધનો, ત્યાંના વૃક્ષો નિષ્ફળ છે।

Verse 7

देवलोकच्युताः सर्वे जायंते तत्र मानवाः । शुक्लाभिजनसंपन्नाः सर्वसुप्रियदर्शनाः

ત્યાં દેવલોકથી ચ્યૂત થયેલા સર્વે મનુષ્યરૂપે જન્મે છે—શુદ્ધ અને ઉન્નત કુળવંશથી યુક્ત, તથા સર્વને પ્રિય લાગતા દર્શનવાળા।

Verse 8

मिथुनानि च जायंते स्त्रियश्चाप्सरसोपमाः । तेषां ते क्षीरिणां क्षीरं पिबंत्यमृतसंनिभम्

ત્યાં યુગલો જન્મે છે અને સ્ત્રીઓ અપ્સરાઓ સમાન હોય છે; તે ક્ષીરિણ જીવ પોતાનું દૂધ પીવે છે, જે અમૃતસમાન છે।

Verse 9

मिथुनं जायते काले समंताच्च प्रवर्द्धते । तुल्यरूपगुणोपेतं समवेशं तथैव च

યોગ્ય કાળે એક યુગલ જન્મે છે અને સર્વ તરફથી વધે છે; સમાન રૂપ અને ગુણોથી યુક્ત રહી, પરસ્પર સુસંગત એકતામાં રહે છે।

Verse 10

एकमेवानुरूपं च चक्रवाकसमं द्विजाः । निरामयाश्च ते लोका नित्यं मुदितमानसाः

હે દ્વિજોએ, તે લોક એકસરખી અનુરૂપતાવાળા, ચક્રવાક પક્ષી-યુગલ સમાન છે; તેઓ નિરામય છે અને ત્યાંના નિવાસીઓ સદા પ્રસન્નચિત્ત રહે છે।

Verse 11

दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च । जीवंति ते महाभागा न चान्योन्यं जहत्युत

તે મહાભાગ્યશાળી દસ હજાર વર્ષ અને વધુમાં દસ-દસ વર્ષના સો કાળ સુધી જીવે છે; અને તેઓ પરસ્પરને કદી છોડતા નથી।

Verse 12

भारुंडा नाम शकुनास्तीक्ष्णतुंडा महाबलाः । तान्निर्हरंतीहमृतान्दरीषु प्रक्षिपंति च

અહીં ‘ભારુણ્ડ’ નામનાં પક્ષીઓ છે—તીક્ષ્ણ ચાંચવાળા અને મહાબળવાન. તેઓ અહીંના મૃતદેહોને ઉઠાવી લઈ જઈ પર્વતની ગુફાઓમાં ફેંકી દે છે.

Verse 13

उत्तराःकुरवो विप्रा व्याख्यातास्ते समासतः । मेरुपार्श्वमहं पूर्वं प्रवक्ष्यामि यथातथम्

હે વિપ્રો, ઉત્તર-કુરુઓનું વર્ણન તમને સંક્ષેપમાં કહેવામાં આવ્યું છે. હવે હું પ્રથમ મેરુ પર્વતના પાર্শ્વ પ્રદેશનું યથાતથ વર્ણન કરીશ.

Verse 14

तस्य मूर्द्धाभिषेकस्तु भद्राश्वस्य तपोधनाः । भद्रशालवनं यत्र कालाम्राश्च महाद्रुमाः

હે તપોધન ઋષિઓ, ત્યાં જ ભદ્રાશ્વનો મૂર્ધાભિષેક થયો—ભદ્રશાલ વનમાં, જ્યાં કાળાં આંબાના મહાવૃક્ષો પણ છે.

Verse 15

कालाम्रास्तु महाभागा नित्यंपुष्पफलाः शुभाः । द्रुमाश्च योजनोत्सेधाः सिद्धचारणसेविताः

એ શુભ, મહાભાગ કાળામ્ર (આંબા) વૃક્ષો સદા પુષ્પ-ફળથી યુક્ત રહે છે; અને અન્ય વૃક્ષો પણ એક યોજન ઊંચા છે, જેને સિદ્ધો અને ચારણો સેવન કરે છે.

Verse 16

तत्र ते पुरुषाः श्वेतास्तेजोयुक्तमहाबलाः । स्त्रियः कुमुदवर्णाश्च सुंदर्यः प्रियदर्शनाः

ત્યાંના પુરુષો શ્વેત-દીપ્તિમાન, તેજસ્વી અને મહાબળવાન હતા; અને સ્ત્રીઓ કુમુદ સમ શ્વેતવર્ણની, સુંદર અને પ્રિયદર્શન હતી.

Verse 17

चंद्रवर्णाश्चतुर्वर्णाः पूर्णचंद्रनिभाननाः । चंद्रशीतलगात्राश्च नृत्यगीतविशारदाः

તેઓ ચંદ્રવર્ણી, ચતુર્વર્ણના, પૂર્ણચંદ્ર સમાન મુખવાળા હતા. તેમનાં અંગ ચંદ્રકિરણ સમ શીતળ હતાં અને તેઓ નૃત્ય-ગીતમાં નિપુણ હતાં।

Verse 18

दशवर्षसहस्राणि तत्रायुर्द्विजसत्तमाः । कालाम्ररसपीतास्ते नित्यं संस्थितयौवनाः

હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો! ત્યાં આયુષ્ય દસ સહસ્ર વર્ષનું છે. કાળાં આમ્રરસનું પાન કરીને તેઓ સદા સ્થિર યૌવનવાળા રહે છે।

Verse 19

दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण तु । सुदर्शनो नाम महान्जंबूवृक्षः सनातनः

નીલ પર્વતના દક્ષિણમાં અને નિષધના ઉત્તરમાં ‘સુદર્શન’ નામનો મહાન્ સનાતન જંબૂવૃક્ષ સ્થિત છે।

Verse 20

सर्वकामफलः पुण्यः सिद्धचारणसेवितः । तस्य नाम्ना समाख्यातो जंबूद्वीपः सनातनः

તે પુણ્યમય, સર્વ કામનાઓનું ફળ આપનાર, સિદ્ધો અને ચારણો દ્વારા સેવિત છે; તેના નામથી જ આ સનાતન ‘જંબૂદ્વીપ’ કહેવાય છે।

Verse 21

योजनानां सहस्रं च शतं च द्विजसत्तमाः । तथा माल्यवतः शृंगे पूर्वे पूर्वानुगांतकाः

હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો! (તેનું પરિમાણ) એક સહસ્ર અને એક શત યોજન છે; તેમજ માલ્યવત પર્વતના પૂર્વ શિખરે, પૂર્વ પ્રદેશમાં, તે ક્રમશઃ એક પછી એક સ્થિત છે।

Verse 22

योजनानां सहस्राणि पंचाशन्माल्यवान्द्विजाः । महारजतसंकाशा जायंते तत्र मानवाः

હે દ્વિજોય! ત્યાં મનુષ્યો પચાસ સહસ્ર યોજન-વિસ્તૃત માળાઓથી શોભિત, મહારજત સમ કાંતિથી દીપ્ત થઈ જન્મે છે।

Verse 23

ब्रह्मलोकच्युताः सर्वे सर्वे च ब्रह्मवादिनः । तपस्तप्यंति ते दिव्यं भवंति ह्यूर्ध्वरेतसः

તેઓ બધા બ્રહ્મલોકથી ચ્યૂત થયેલા છે, અને બધા જ બ્રહ્મવાદી છે. તેઓ દિવ્ય તપ કરે છે અને ઊર્ધ્વરેતસ્ (બ્રહ્મચર્યનિષ્ઠ) બને છે।

Verse 24

रक्षणार्थं तु भूतानां प्रविशंति दिवाकरम् । षष्टिस्तानि सहस्राणि षष्टिरेव शतानि च

જીવોના રક્ષણાર્થે તેઓ દિવાકરમાં (સૂર્યમાં) પ્રવેશ કરે છે; તેમની સંખ્યા સાઠ સહસ્ર અને છ સો છે।

Verse 25

अरुणस्याग्रतो यांति परिवार्य दिवाकरम् । षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिरेव शतानि च

તેઓ અરુણના અગ્રે રહી, સૂર્યદેવને પરિચર્યાથી પરિભ્રમણ કરતાં આગળ વધે છે—સાઠ સહસ્ર વર્ષો, અને વધુ છ સો વર્ષો પણ।

Verse 26

आदित्यतापतप्तास्ते विशंति शशिमंडलम्

આદિત્યના તાપથી તપ્ત થઈ તેઓ શશિમંડળમાં (ચંદ્રમંડળમાં) પ્રવેશ કરે છે।