Adhyaya 45

Verse 1

पंचचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः । सुकलोवाच । अथ ते लुब्धकाः सर्वे शूकरीं प्रति जग्मिरे । शूराश्च दारुणाः प्राप्ताः पाशहस्ताश्च भीषणाः

સુકલાએ કહ્યું—પછી તે બધા શિકારીઓ શૂકરી તરફ ગયા. તેઓ શૂર, દારુણ અને ભયંકર હતા; હાથમાં પાશ લઈને આવી પહોંચ્યા।

Verse 2

चतुरश्च ततो डिंभान्कृत्वा स्थित्वा च शूकरी । कुटुंबेन समं कांतं हतं दृष्ट्वा महाहवे

પછી તે ચતુર શૂકરીએ પોતાના બચ્ચાંઓને એકત્ર કરીને ઊભી રહી, મહાયુદ્ધમાં પોતાના કાંતને કુટુંબসহ હત થયેલો જોયો।

Verse 3

भर्तुर्मे चिंतितं प्राप्तमृषिदेवैश्च पूजितः । गतः स्वर्गं महात्मासौ वीर्येणानेन कर्मणा

મારા પતિને લાંબા સમયથી ઇચ્છિત ફળ પ્રાપ્ત થયું. ઋષિઓ અને દેવતાઓ દ્વારા પૂજિત તે મહાત્મા આ કર્મના પરાક્રમથી સ્વર્ગે ગયા।

Verse 4

अनेनापि पथा यास्ये स्वर्गं भर्त्ता स तिष्ठति । तया सुनिश्चितं कृत्वा पुत्रान्प्रतिविचिंतितम्

‘આ જ માર્ગે હું પણ સ્વર્ગે જઈશ, જ્યાં મારા પતિ નિવાસ કરે છે.’ એવો દૃઢ નિશ્ચય કરીને તેણે પછી પોતાના પુત્રો વિષે વિચાર કર્યો।

Verse 5

यदा जीवंति मे बालाश्चत्वारो वंशधारकाः । भवत्यस्य सुवीरस्य कोलस्यापि महात्मनः

જ્યાં સુધી મારા ચાર પુત્રો—વંશધારક—જીવિત છે, ત્યાં સુધી તે મહાત્મા, પરાક્રમી કોલને શ્રી-સમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત રહેશે।

Verse 6

केनोपायेन पुत्रान्वै रक्षायुक्तान्करोम्यहम् । इति चिंतापरा भूत्वा दृष्ट्वा पर्वतसंकटम्

“કયા ઉપાયથી હું મારા પુત્રોને યોગ્ય રીતે સુરક્ષિત રાખી શકું?” એવી ચિંતા સાથે તેણે તે ભયંકર પર્વતીય સંકટને નિહાળ્યું।

Verse 7

तत्र मार्गं सुविस्तीर्णं निष्कासाय प्रयास्यते । तया सुनिश्चितं कृत्वा पुत्रान्प्रति विचिंतितम्

ત્યાં તેણે તેમના બહાર નીકળવા માટે વિશાળ અને સુગમ માર્ગ બનાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો. દૃઢ નિશ્ચય કરીને પછી તેણે પુત્રો વિષે વિચાર્યું।

Verse 8

तानुवाच महाराज पुत्रान्प्रति सुमोहितान् । यावत्तिष्ठाम्यहं पुत्रास्तावद्गच्छत शीघ्रगाः

મહારાજે અત્યંત મોહગ્રસ્ત પુત્રોને કહ્યું—“જ્યાં સુધી હું અહીં ઊભો છું, ત્યાં સુધી, પુત્રો, તમે તરત જ ઝડપથી ચાલ્યા જાઓ।”

Verse 9

तेषां मध्ये सुतो ज्येष्ठः कथं यास्यामि मातरम् । संत्यज्य जीवलोभाच्च धिङ्मे मातः सुजीवितम्

તેમામાં જેઠ પુત્ર બોલ્યો—“હું તો જેઠ છું; જીવ બચાવવાની લાલચમાં માતાને ત્યજીને હું તેની પાસે કેવી રીતે જઈ શકું? ધિક્ મને, માતા—ધિક્ આ તુચ્છ જીવનને!”

Verse 10

पितृवैरं करिष्यामि साधयिष्ये रणे रिपून् । गृहीत्वा त्वं कनीयसोभ्रातॄन्स्त्रीन्दुर्गकंदरम्

હું પિતૃવૈરનો બદલો લઈશ; યુદ્ધમાં શત્રુઓને વશ કરીશ. તું નાના ભાઈઓ અને સ્ત્રીઓને લઈને સુરક્ષિત દુર્ગ-પર્વતગુફામાં જઈશ.

Verse 11

पितरं मातरं त्यक्त्वा यो याति हि स पापधीः । नरकं च प्रयात्येव कृमिकोटिसमाकुलम्

જે પિતા-માતાને ત્યજીને ચાલ્યો જાય છે, તેની બુદ્ધિ પાપમય છે. તે નિશ્ચયે કીડાઓના કરોડોથી ભરેલા નરકમાં જાય છે.

Verse 12

तमुवाच सुदुःखार्ता त्वां त्यक्त्वाहं कथं सुत । संयास्यामि महापापा त्रयो गच्छंतु मे सुताः

અતિ દુઃખથી વ્યાકુળ થઈ તેણે કહ્યું—“પુત્ર, તને ત્યજીને હું કેવી રીતે જીવીશ? હું મહાપાપિણી છું; મારા ત્રણેય પુત્રો જ જવા દો.”

Verse 13

कनीयसस्त्रयस्त्वेव गता गिरिवनांतरम् । तौ जग्मतू रणभुवं तेषामेव सुपश्यताम्

પરંતુ ત્રણ કનિષ્ઠો પર્વત-વનના અંતરમાં ગયા; અને તે બે જણ તેમના જ નજર સામે રણભૂમિ તરફ નીકળી પડ્યા.

Verse 14

तेजसा सुबलेनापि गर्जंतौ च पुनःपुनः । अथ ते लुब्धकाः शूराः संप्राप्ता वातरंहसः

તેજ અને મહાબળથી યુક્ત થઈ તે બંને વારંવાર ગર્જના કરતા રહ્યા. ત્યારબાદ પવનવેગે દોડતા તે શૂર શિકારીઓ ત્યાં આવી પહોંચ્યા.

Verse 15

पथा तेनापि दुर्गेण त्रयस्ते प्रेषिता नृप । तिष्ठतः स्म पथं रुद्ध्वा द्वावेतौ जननीसुतौ

હે નૃપ! તે દુર્ગમ માર્ગે પણ તારા ત્રણ પુરુષો મોકલાયા; પરંતુ આ બે—એક જ માતાના પુત્રો—ત્યાં ઊભા રહી માર્ગ રોકી રહ્યા હતા.

Verse 16

लुब्धकाश्च ततः प्राप्ताः खड्गबाणधनुर्धराः । प्रजघ्नुस्तोमरैस्तीक्ष्णैश्चक्रैश्च मुशलैस्ततः

પછી લોભી પુરુષો ખડગ, બાણ અને ધનુષ ધારણ કરીને આવી પહોંચ્યા; ત્યારબાદ તેમણે તીક્ષ્ણ તોમર, ચક્ર અને મુશલથી શત્રુઓને સંહાર્યા.

Verse 17

मातरं पृष्ठतः कृत्वा तनयो युध्यते स तैः । दंष्ट्रया निहताः केचित्केचित्तुंडेन घातिताः

માતાને પાછળ રાખીને તે પુત્ર તેમની સામે યુદ્ધ કરવા લાગ્યો. કેટલાક તેના દંષ્ટ્રાથી નાશ પામ્યા અને કેટલાક તેના તુંડના ઘાતથી ધરાશાયી થયા.

Verse 18

संजघान खुराग्रैश्च शूराश्च पतिता रणे । युयुधे शूकरः संख्ये दृष्टो राज्ञा महात्मना

તેણે ખુરોના તીક્ષ્ણ અગ્રોથી પ્રહાર કર્યો અને શૂરવીરો રણમાં પડી ગયા. યુદ્ધમધ્યે તે શૂકર લડતો રહ્યો—મહાત્મા રાજાએ તેને ત્યાં જોયો.

Verse 19

पितुः सकाशाच्छूरोयमिति ज्ञात्वा ससम्मुखः । बाणपाणिर्महातेजा मनुसूनुः प्रतापवान्

પિતાની તરફથી ‘આ પુરુષ શૂર છે’ એમ જાણી, મહાતેજસ્વી પ્રતિાપવાન મનુનો પુત્ર બાણ હાથમાં લઈને તેની સામે આવ્યો.

Verse 20

निशितेनापि बाणेन अर्द्धचंद्रानुकारिणा । राज्ञा हतः पपातोर्व्यां विद्धोरस्को महात्मना

મહાત્મા રાજાએ અર્ધચંદ્રાકાર તીક્ષ્ણ બાણથી તેની છાતી ભેદી તેને સંહાર્યો; તે ધરતી પર પડી ગયો.

Verse 21

ममार सहसा भूमौ पपात स हि शूकरः । पुत्रमोहं परं प्राप्ता तस्योपरि गता स्वयम्

એ શૂકર અચાનક મરીને જમીન પર પડી ગયો. પુત્રમોહથી અત્યંત આક્રાંત થઈ તે પોતે જ તેના ઉપર જઈને પડી ગઈ.

Verse 22

तया च निहताः शूरास्तुंडघातैर्महीतले । निपेतुर्लुब्धकाः शूराः कतिनष्टा मृता नृप

તેણીના ચાંચના પ્રહારો વડે ધરતી પર તે શૂરવીરો નિહત થયા. લોભી યુદ્ધાઓ પડી ગયા; ઘણા નષ્ટ થઈ મરી ગયા, હે નૃપ.

Verse 23

द्रावयंती महत्सैन्यं दंष्ट्रया सूकरी ततः । यथा कृत्या समुद्भूता महाभयविधायिका

પછી તે સૂકરી પોતાની દંષ્ટ્રાથી મહાસેનાને હાંકી કાઢતી, જાણે કૃત્યા સમાન અચાનક ઉદ્ભવી મહાભય ઉપજાવનારી બની.

Verse 24

तमुवाच ततो राज्ञी देवराजसुतोपमम् । अनया निहतं राजन्महत्सैन्यं तवैव हि

પછી રાણીએ દેવરાજના પુત્ર સમાન તેને કહ્યું— “હે રાજન, ખરેખર આણે જ તમારી મહાસેનાનો સંહાર કર્યો છે.”

Verse 25

कस्मादुपेक्षसे कांत तन्मे त्वं कारणं वद । तामुवाच महाराजो नाहं हन्मि इमां स्त्रियम्

હે કાંત! તમે મારી ઉપેક્ષા કેમ કરો છો? મને તેનું કારણ કહો. મહારાજે તેને કહ્યું, હું આ સ્ત્રીની હત્યા નહીં કરું.

Verse 26

महादोषं प्रिये दृष्टं स्त्रीवधे दैवतैः किल । तस्मान्न घातयेन्नारीं प्रेषयेहं न कंचन

હે પ્રિયે! દેવતાઓએ સ્ત્રી-હત્યાને મહાપાપ ગણાવ્યું છે. તેથી સ્ત્રીની હત્યા ન કરવી જોઈએ; હું કોઈને પણ તે કરવા માટે મોકલીશ નહીં.

Verse 27

अस्या वधनिमित्तार्थे पापाद्बिभेमि सुंदरि । एवमुक्त्वा तदा राजा विरराम महीपतिः

હે સુંદરી! આની હત્યાના નિમિત્તથી મને પાપનો ભય લાગે છે. એમ કહીને પૃથ્વીપતિ રાજા ત્યારે મૌન થઈ ગયા.

Verse 28

लुब्धको झार्झरो नाम ददृशे स तु सूकरीम् । कुर्वंतीं कदनं तेषां दुःसहां सुभटैरपि

ત્યારે ઝાર્ઝર નામના શિકારીએ તે ડુક્કરને જોઈ, જે તેમનો સંહાર કરી રહી હતી અને જેને શૂરવીર યોદ્ધાઓ પણ સહન કરી શકતા ન હતા.

Verse 29

आविव्याध सुवेगेन बाणेन निशितेन हि । संलग्नेन तु बाणेन शोणितेन परिप्लुता

તેણે અત્યંત વેગથી છોડેલા તીક્ષ્ણ બાણ વડે તેને વીંધી નાખી. તે બાણ વાગવાથી તે લોહીથી લથબથ થઈ ગઈ.

Verse 30

शोभमाना त्वरां प्राप्ता वीरश्रिया समाकुला । तुंडेनापि हतः संख्ये झार्झरः स तया पुनः

તે તેજસ્વી બની, ત્વરાથી આગળ ધસી, વીરશ્રીથી પરિપૂર્ણ હતી. યુદ્ધમધ્યે તેણે પોતાની ચાંચથી પણ ફરી ઝાર્ઝરને પાડી દીધો.

Verse 31

पतमानेन तेनापि झार्झरेण तदा हता । खड्गेन निशितेनापि पपात विदलीकृता

ત્યારે પડતા આવેલા એ જ ઝાર્ઝરથી તે ઘાયલ થઈ; અને તીક્ષ્ણ ખડ્ગથી પણ ચીરીને તે ધરાશાયી થઈ પડી.

Verse 32

श्वसमाना रणेनापि मूर्च्छनाभि परिप्लुता । दुःखेन महताविष्टा जीवमाना महीतले

તે શ્વાસ લેતી હતી, છતાં યુદ્ધશ્રમથી થાકી ગઈ, વારંવાર મૂર્છાથી ઘેરાઈ. મહાદુઃખમાં ડૂબેલી તે ધરતી પર પડી રહી, કઠિનતાથી પ્રાણ ધારણ કરતી હતી.

Verse 45

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे । पंचचत्वारिंशोऽध्यायः

આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિખંડમાં, વેનોપાખ્યાન હેઠળ, સુકલા-ચરિત્ર વિષયક પંચચાળીસમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.