Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 131

The Exposition of the Maheśa Mantra

Mahēśa-mantra-prakāśana

षट्षष्ठाष्टेषु वह्न्यर्णैर्हृदयाद्यंगकल्पनम् । मूर्ध्नि भाले दृशोः श्रोत्रे गंडयुग्मे सनासिके ॥ १३१ ॥

ṣaṭṣaṣṭhāṣṭeṣu vahnyarṇairhṛdayādyaṃgakalpanam | mūrdhni bhāle dṛśoḥ śrotre gaṃḍayugme sanāsike || 131 ||

છ-છ અને આઠ એવા સમૂહમાં આવેલા વહ્ન્યર્ણો (અગ્નિ-અક્ષરો) વડે હૃદયથી આરંભ કરીને અંગ-ન્યાસ કરવો—મસ્તક, લલાટ, બંને આંખો, બંને કાન, બંને ગાલ અને નાસિકા સહિત ત્યાં સ્થાપન કરવું।

ṣaṭ-ṣaṣṭi-aṣṭeṣuin (the sets of) six, sixty, and eight
ṣaṭ-ṣaṣṭi-aṣṭeṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location-context)
TypeNoun
Rootṣaṭ (संख्या/प्रातिपदिक) + ṣaṣṭi (संख्या/प्रातिपदिक) + aṣṭa (संख्या/प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.)/Napुंसakaliṅga (n.) (numeral compound used substantively), Saptamī vibhakti (Locative/7th), Bahuvacana (Plural)
vahni-arṇaiḥwith fire-letters (vahni-syllables)
vahni-arṇaiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootvahni (प्रातिपदिक) + arṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.)/Napुंसakaliṅga (n.) (context: ‘letters’), Tṛtīyā vibhakti (Instrumental/3rd), Bahuvacana (Plural)
hṛdaya-ādi-aṅga-kalpanamthe placement/visualization of limbs beginning with the heart
hṛdaya-ādi-aṅga-kalpanam:
Karta (कर्ता/Subject; nominal predicate)
TypeNoun
Roothṛdaya (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक) + aṅga (प्रातिपदिक) + kalpana (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (n.), Prathamā vibhakti (Nominative/1st), Ekavacana (Singular)
mūrdhnion the head/crown
mūrdhni:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootmūrdhan (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Saptamī vibhakti (Locative/7th), Ekavacana (Singular)
bhāleon the forehead
bhāle:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootbhāla (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (n.)/Puṃliṅga (m.) (usage varies), Saptamī vibhakti (Locative/7th), Ekavacana (Singular)
dṛśoḥof the two eyes
dṛśoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootdṛś (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.) (dual form), Ṣaṣṭhī vibhakti (Genitive/6th), Dvivacana (Dual)
śrotrein/on the ear
śrotre:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootśrotra (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (n.), Saptamī vibhakti (Locative/7th), Ekavacana (Singular)
gaṇḍa-yugmeon the pair of cheeks
gaṇḍa-yugme:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootgaṇḍa (प्रातिपदिक) + yugma (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (n.), Saptamī vibhakti (Locative/7th), Ekavacana (Singular)
sa-nāsikeon/with the nose
sa-nāsike:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootsa (सह/प्रातिपदिक) + nāsikā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Saptamī vibhakti (Locative/7th), Ekavacana (Singular)

Sanatkumara (teaching Narada in a technical Vedāṅga/ritual context)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

A
Agni

FAQs

It teaches a disciplined method of internalizing mantra-power through nyāsa—sanctifying key bodily loci (heart, head, eyes, ears, cheeks, nose) so the practitioner’s body becomes a fit vessel for Vedic/āgamic recitation and contemplation.

Though technical, the nyāsa described supports bhakti by preparing the senses and inner being for focused remembrance and worship—purifying perception (eyes/ears) and centering devotion in the heart before mantra-japa or pūjā.

It highlights applied ritual-phonetics and mantra-prayoga: using specific syllable-sets (six-six-eight) and assigning them to prescribed body-points (aṅga-kalpanā/nyāsa), a technical procedure aligned with śikṣā (phonetic discipline) and kalpa (ritual method).

Read Narada Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App