Nityā-paṭala-prakaraṇa (The Exposition of the Nityā-paṭala)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथातो विप्र नित्यानां प्रयोगादिसमन्वितम् । पटलं तेऽभिधास्यामि नित्याभ्यर्चनदीपकम् ॥ १ ॥

સનત્કુમાર બોલ્યા—હે વિપ્ર! હવે હું તને નિત્યપૂજાના પ્રયોગ વગેરે સાથેનું એક પટલ કહું છું; તે દૈનિક અર્ચન માટે દીપક સમ માર્ગદર્શક છે।

Verse 2

ललितायास्त्रिभिवर्णैः सकलार्थोऽभिधीयते । शेषेण देवीरूपेण तेन स्यादिदमीरितम् ॥ २ ॥

‘લલિતા’ નામમાં ત્રણ વર્ણોથી જ સમગ્ર અર્થ પ્રગટ થાય છે; બાકીનો અંશ દેવીના સ્વરૂપરૂપે ગ્રહણ કરાયો છે—એથી આ વચન કહેવાયું છે।

Verse 3

अशेषतो जगत्कृत्स्नं हृल्लेखात्मकमुच्यते । तस्याश्चार्थस्तु कथितः सर्वतंत्रेषु गोपितः ॥ ३ ॥

સમગ્ર જગત સંપૂર્ણ રીતે ‘હૃલ્લેખા’—અંતઃચેતનાની આંતરિક લખावट—સ્વરૂપ છે એમ કહેવાય છે; છતાં તેનો પરમ અર્થ કહ્યો હોવા છતાં સર્વ તંત્રોમાં ગૂઢ જ રહે છે।

Verse 4

व्योम्ना प्रकाशमानत्वं ग्रसमानत्वमग्निना । तयोर्विमर्श ईकारो बिंदुना तन्निफालनम् ॥ ४ ॥

વ્યોમથી પ્રકાશિત થવાની સ્થિતિ અને અગ્નિથી ગ્રસવાની સ્થિતિ થાય છે. આ બન્નેના વિમર્શથી ‘ઈ’ સ્વર પ્રગટે છે; બિંદુથી તે ધ્વનિ પૂર્ણતા પામે છે.

Verse 5

पिंडकर्तरि बीजाख्या मन्त्रा मालाभिधाः क्रमात् । एकार्णवन्तो द्व्यर्णाश्च त्रिदिङ्मुखार्णकाः ॥ ५ ॥

‘પિંડકર્તૃ’ વિધિમાં ‘બીજ’ નામના મંત્રો ક્રમશઃ ‘માળા’ તરીકે પણ ઓળખાય છે. તે ત્રણ પ્રકારના—એકાક્ષર, દ્વ્યાક્ષર અને ત્રિદિક્-મુખ ત્ર્યાક્ષર।

Verse 6

वृत्तिजार्णांल्लिखेदंकैर्व्यत्यस्तक्रमयोगतः । तैर्भेदयो जनं कुर्यात्संदर्भाणामशेषतः ॥ ६ ॥

વૃત્તોના પ્રકારોને અંકો સાથે લખી, ક્રમને ઉલટ-પલટ કરીને ગોઠવવા. એ રીતોથી સર્વ ‘સંદર્ભો’નું ભેદ-વિન્યાસ કશુ છોડ્યા વિના કરવો.

Verse 7

देव्यात्मकं समुदयं विश्रांतिं च शिवात्मकम् । उभयात्मकमप्यात्मस्वरूपं तैश्च भावयेत् ॥ ७ ॥

સમુદય (સૃજન-ઉદય) ને દેવી-સ્વરૂપ અને વિશ્રાંતિ (લય-શાંતિ) ને શિવ-સ્વરૂપ માની ધ્યાન કરવું; તેમજ બંનેને ધારણ કરતું આત્મસ્વરૂપ પણ ભાવવું.

Verse 8

कालेनान्यञ्च दुःखार्त्तिवासनानाशनो ध्रुवम् । पराहंतामयं सर्वस्वरूपं चात्मविग्रहम् ॥ ८ ॥

કાળના પ્રવાહથી દુઃખથી પીડિત અન્ય વાસનાઓનો પણ નિશ્ચયે નાશ થાય છે. તે પરમ તત્ત્વ અહંતા-રોગથી રહિત, સર્વસ્વરૂપ અને આત્માને જ પોતાનો વિગ્રહ માનનાર છે.

Verse 9

सदात्मकं स्फुरताख्यमरोषोपाधिवर्जितम् । प्रकाशरूपमात्मत्वे वस्तु तद्भासते परम् ॥ ९ ॥

એ પરમ તત્ત્વ આત્મરૂપે જ પ્રકાશે છે—શુદ્ધ સત્સ્વરૂપ, નિત્ય સ્ફુરત્તા (અંતર્જ્યોતિ) તરીકે પ્રસિદ્ધ, રાગ-ક્રોધના ઉપાધિથી રહિત, અને શુદ્ધ પ્રકાશ-ચૈતન્યરૂપ।

Verse 10

यत एवमतो लोके नास्त्यमंत्रं यदक्षरम् । यद्विद्येति समाख्यातं सर्वथा सर्वतः सदा ॥ १० ॥

અતએવ આ લોકમાં મંત્ર ન હોય એવું કોઈ અક્ષર નથી. જેને ‘વિદ્યા’ કહે છે, તે સર્વથા, સર્વત્ર અને સદા તે મંત્રશક્તિથી વ્યાપ્ત છે।

Verse 11

वासरेषु तु तेष्वेवं सर्वापत्तारकं भवेत् । तद्विधानं च वक्ष्यामि सम्यगासवकल्पनम् ॥ ११ ॥

તે વિશેષ દિવસોમાં આ રીતે કરવાથી તે સર્વ આપત્તિઓમાંથી તારક બને છે. હવે હું તેનું વિધાન—આસવની યોગ્ય તૈયારી—સુચિત રીતે કહું છું।

Verse 12

गौडी पैष्टी तथा माध्वीत्येवं तत्त्रिविधं स्मृतम् । गतुडमुष्णोदके क्षिप्त्वा समालोड्य विनिक्षिपेत् ॥ १२ ॥

આ ત્રણ પ્રકારનું સ્મૃત છે—ગૌડી, પૈષ્ટી અને માધ્વી. ગટુડ (ખમીર) ને ગરમ પાણીમાં નાખી સારી રીતે હલાવી પછી મૂકી દેવું।

Verse 13

घटे काचमये तस्मिन् धातकीसुमनोरजः । खात्वा भूमौ संध्ययोस्तु करैः संक्षोभ्य भूयसा ॥ १३ ॥

તે કાચના ઘડામાં ધાતકી ફૂલનો પરાગ મૂકવો. પછી પ્રાતઃ અને સાયં—બન્ને સંધ્યાએ—તેને જમીનમાં ગાડી હાથોથી ખૂબ હલાવવું।

Verse 14

मासमात्रे गते तस्मिन्निमग्ने रजसि द्रुतम् । संशोध्य पूजयेत्तेन गौडी सा गुडयोगतः ॥ १४ ॥

એક માસ વીતી જાય અને તે ઝડપથી તળિયે ગાદમાં બેસી જાય ત્યારે, તરત જ તેને ગાળી શુદ્ધ કરીને તે જ દ્રવ્યથી પૂજન કરવું; ગોળના સંયોગથી બનેલી હોવાથી તેને ‘ગૌડી’ કહે છે।

Verse 15

एवं मधुसमायोगान्माध्वी पैष्टीं श्रृणु प्रिय । अध्यर्द्धद्विगुणे तोये श्रपयेत्तंदुलं शनैः ॥ १५ ॥

આ રીતે મધના યોગ્ય સંયોગથી ‘માધ્વી’ નામની પૈષ્ટી તૈયારી સાંભળ, પ્રિય; અઢી ગણાં પાણીમાં ચોખાના દાણા ધીમે ધીમે ઉકાળવા।

Verse 16

दिनत्रयोषिते तस्मिन्धात्र्यंकुररजः क्षिपेत् । दिनमेकं धृते वाते निवाते स्थापयेत्ततः ॥ १६ ॥

તેને ત્રણ દિવસ રાખ્યા પછી, ધાત્રી (આમળા)ના અંકુરની રજ/પરાગ તેમાં છાંટવો. ત્યારબાદ એક દિવસ, પવન સ્થિર હોય ત્યારે, તેને પવનરહિત આશ્રયસ્થાને રાખવો।

Verse 17

उदकैर्लिलितं पश्चाद्गलितं पैष्टिकं मधु । वृक्षजं फलजं चेति द्विविधं क्रियते मधु ॥ १७ ॥

લોટ/ચૂર્ણથી બનેલું મધુ પહેલાં પાણીમાં ભેળવી પછી ગાળી લેવાય—તે ‘પૈષ્ટિક’ છે. તેમજ વનસ્પતિજન્ય મધુ વૃક્ષજ અને ફલજ—આ રીતે મધુ બે પ્રકારનું બને છે।

Verse 18

तन्निर्माणं श्रृणुष्वाद्य यदास्वादान्मनोलयः । मृद्वीकांवाथ खर्जूरफलं पुष्पमथापि वा ॥ १८ ॥

હવે તેનું નિર્માણ સાંભળો—જેનો આસ્વાદ લેતાં મન લીન અને શાંત થાય: તે મૃદ્વીકા (દ્રાક્ષ), અથવા ખજૂરફળ, અથવા પુષ્પોથી પણ બનાવી શકાય છે।

Verse 19

मधूकस्यांभसि क्षिप्त्वा शतृमर्द्धावशेषितम् । प्राक्सृतासवलेशेन मिलितं दिवसद्वयात् ॥ १९ ॥

મધૂક દબાવ્યા પછી બચેલો અંશ પાણીમાં નાખી, અગાઉ તૈયાર કરેલા આસવનો થોડોક અંશ ભેળવો; બે દિવસમાં તે સારી રીતે મિશ્રિત થઈ કિણ્વિત થઈ આસવ બને છે।

Verse 20

गालितं स्वादु पूजार्हं मनोलयकरं शुभम् । वार्क्षं तु नालिकेरं स्याद्धिंतालस्याथ तालतः ॥ २० ॥

ગાળેલું રસ મીઠું, પૂજાર્થ, શુભ અને મનને શાંત કરનારું હોય છે। વૃક્ષજન્ય પેયને ‘નાલિકેર’ (નારિયેળ) કહે છે; તે હિંગ્તાલ અને તાલ (તાડ)માંથી પણ મળે છે।

Verse 21

फलकांडात्स्नुतं दुग्धं नीतं सद्यो रसावहम् । नालिके रफलांतस्थसलिले शशिना युते ॥ २१ ॥

ફળધારી છોડના ડાંઠમાંથી સ્રવેલું દૂધ તરત જ રસસભર હોય છે; તેને લઈ નાલિકામાં મૂકી, ફળની અંદર રહેલા ‘શશિન’ (ચંદ્ર-તત્ત્વ)યુક્ત જળમાં સ્થાપિત કરવું।

Verse 22

अर्द्धपूगफलोत्थं तु रमं संक्षिप्य तापयेत् । आतपे सद्य एवैतदासवं देवताप्रियाम् ॥ २२ ॥

અડધી પૂગફળ (સુપારી)માંથી બનેલો અર્ક સંક્ષિપ્ત કરીને હળવો તાપ આપવો. ધુપમાં મૂકતાં જ આ આસવ તરત સિદ્ધ થાય છે અને દેવતાઓને પ્રિય બને છે।

Verse 23

आसवैरेभिरुदितैरर्ध्यं देव्यै निवेदयेत् । देवैः कृत्वा ततः सद्यो दद्यात्तत्सिद्धये द्वयम् ॥ २३ ॥

ઉક્ત આસવો દ્વારા દેવીને અર્ઘ્ય અર્પણ કરવું. ત્યારબાદ દેવતાઓ સાથે વિધિ પૂર્ણ કરીને, તે સાધનાની સિદ્ધિ માટે તરત જ જોડ દાન/ભેટ આપવી।

Verse 24

साधको नियताहारः समाधिस्थः पिबेत्सदा । न कदाचित्पिबोत्सिद्धो देव्यर्थमनिवेदितम् ॥ २४ ॥

નિયત આહારવાળો સાધક સમાધિસ્થ રહી વિધિ મુજબ સદા પાન કરી શકે છે. પરંતુ જે સિદ્ધ નથી, તે દેવીને અર્પણ કર્યા વિના ક્યારેય પાન ન કરે.

Verse 25

पानं च तावत्कुर्वीत यावता स्यान्मनोलयः । ततः करोति चेत्सद्यः पातकी भवति ध्रुवम् ॥ २५ ॥

જ્યાં સુધી મન લય પામી શાંત થાય ત્યાં સુધી જ પાન કરવું. ત્યાર પછી પણ જો આગળ વધે, તો તે નિશ્ચયે તરત પાપી બને છે.

Verse 26

देवतागुरुशिष्टान्यं पिबन्नासवमाशया । पातकी राजदंड्यश्च रिक्थोपासक एव ॥ २६ ॥

દેવતા, ગુરુ અથવા શિષ્ટજનના નામે અર્પણ કરવાની આશાથી જે આસવ પીવે, તે પાપી છે; તે રાજદંડને પાત્ર છે અને શિષ્ટોના ઉચ્છિષ્ટનો ઉપાસક ગણાય છે.

Verse 27

साध्यसाधकयोरेतत्काम्य एव समीरितम् । सिद्धस्य सर्वदा प्रोक्तं यतोऽसौ तन्मयो भवेत् ॥ २७ ॥

જેને હજી સાધ્ય કરવાનું બાકી છે અને જે સાધક છે—બન્ને માટે આ કામ્ય કર્મ (ઇચ્છાનુસાર) કહેવાયું છે. પરંતુ સિદ્ધ માટે આ સદા વિહિત છે, કારણ કે તે તે તત્ત્વમય બની જાય છે.

Verse 28

पूजयेत्प्रोक्तरूपस्तु प्रोक्तरूपाश्च ताः क्रमात् । उपचारैरासवैश्च मत्स्यैर्मांसैस्तु संस्कृतैः ॥ २८ ॥

પ્રોક્ત રૂપ ધારણ કરીને, પ્રોક્ત રૂપવાળી તેમને ક્રમશઃ પૂજવા—ઉપચાર સાથે, આસવ-નૈવેદ્ય અને સંસ્કૃત (તૈયાર) માછલી તથા માંસ અર્પણ કરીને.

Verse 29

अथ काम्यार्चनं वक्ष्ये प्रयोगांश्चापि नारद । येषामाचरणात्सिद्धिं साधको लभते ध्रुवम् ॥ २९ ॥

હવે હે નારદ! હું કામ્ય-અર્ચન તથા તેના પ્રયોગ-વિધાનો કહું છું; જેમનું આચરણ કરવાથી સાધક નિશ્ચયે અભિષ્ટ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરે છે.

Verse 30

चैत्रे दमनकैरर्चेत्पूर्णायां मदनोत्सवम् । वैशाखे मासि पूर्णायां पूजयेद्धेमपुष्पकैः ॥ ३० ॥

ચૈત્ર માસની પૂર્ણિમાએ દમનક પુષ્પોથી મદનોત્સવરૂપે (દેવનું) અર્ચન કરવું; અને વૈશાખ પૂર્ણિમાએ હેમપુષ્પોથી પૂજન કરવું.

Verse 31

ज्यैष्ठ्यां फलैर्यजेंद्देवीं कदलीपनसाम्नजैः । आषाढ्यां चन्दनैरेलाजातीकंकोलकुंकुमैः ॥ ३१ ॥

જ્યેષ્ઠ માસમાં કેળાં અને ફણસ વગેરે ફળોથી દેવીનું યજન કરવું; અને આષાઢમાં ચંદન, એલચી, જાતી, કંકોલ તથા કુંકુમથી પૂજન કરવું.

Verse 32

श्रावण्यामागमोक्तेन विधिनार्चेत्पवित्रकैः । प्रौष्ठपद्यां गन्धपुष्पैर्यजेद्वा केतकीसुमैः ॥ ३२ ॥

શ્રાવણમાં આગમોક્ત વિધિ પ્રમાણે પવિત્રકોથી અર્ચન કરવું; અને પ્રૌષ્ઠપદામાં સુગંધિત પુષ્પોથી અથવા કેતકીના ફૂલોથી યજન કરવું.

Verse 33

आश्वायुज्यां कन्यकार्चा भूषावस्त्रधनादिभिः । कार्तिक्यां कुंकुमैश्चैव निशि दीपगणैरपि ॥ ३३ ॥

આશ્વાયુજ માસમાં કન્યાઓની અર્ચા આભૂષણ, વસ્ત્ર, ધન વગેરે વડે કરવી; અને કાર્તિકમાં કુંકુમથી તથા રાત્રે દીપસમૂહોથી પણ (પૂજન કરવું)।

Verse 34

सचंद्रैर्मार्गशीर्ष्यां तु नालिकेरैरपूपकैः । पौष्यां सशर्करगुडैर्गवां दुग्धैः समर्चयेत् ॥ ३४ ॥

માર્ગશીર્ષ માસમાં ચંદ્રસમાન મીઠાઈઓ, નાળિયેર અને અપુપક (માલપુઆ) સાથે દેવતાનું વિધિપૂર્વક પૂજન કરવું. પૌષ માસમાં ખાંડ, ગોળ અને ગાયના દૂધ સાથે અર્ચના કરવી.

Verse 35

स्वर्णरौप्यैः पंकजैस्तु माघ्यां सौगन्धिकादिभिः । फाल्गुन्यां विविधैर्द्रव्यैः फलैः पुष्पैः सुगंधिभिः ॥ ३५ ॥

માઘ માસમાં સોનાં-ચાંદીથી બનેલા કમળ અને સૌગંધિક વગેરે સુગંધિત પુષ્પો સાથે અર્ચના કરવી. ફાલ્ગુન માસમાં વિવિધ દ્રવ્યો—સુગંધિત ફળો અને પુષ્પો—થી પૂજન કરવું.

Verse 36

पर्वताग्रे यजेद्देवीं पलाशकुसुमैर्निशि । सिद्धद्रव्यैश्च सप्ताहात्खेचरीमेलनं भवेत् ॥ ३६ ॥

પર્વતના શિખરે રાત્રે પલાશના પુષ્પોથી દેવીનું યજન કરવું. સિદ્ધ દ્રવ્યોના પ્રયોગથી સાત રાત્રિમાં ખેચરી સાથે મિલન/સાક્ષાત્કાર થાય છે.

Verse 37

अरण्ये वटमूले वा कुंजे वा धरणीभृताम् । कदम्बगजातिपुष्पाभ्यां सिद्धद्रव्यैः शिवां यजेत् ॥ ३७ ॥

અરણ્યમાં—વટવૃક્ષના મૂળે અથવા પર્વતોના કુંજમાં—સિદ્ધ દ્રવ્યો સાથે કદંબ અને જાતિ પુષ્પોથી શિવા (મંગલમયી દેવી)નું પૂજન કરવું.

Verse 38

मासेन सिद्धा यक्षिण्यः प्रत्यक्षा वांछितप्रदाः । केतकीकुसुमैः सिद्धाश्चेटका वारिधेस्तटे ॥ ३८ ॥

એક માસમાં યક્ષિણીઓ સિદ્ધ થઈ પ્રત્યક્ષ પ્રગટ થાય છે અને ઇચ્છિત વર આપે છે. કેતકીના પુષ્પોથી સમુદ્રતટે ચેટક (સેવક-આત્મા) પણ સિદ્ધ થાય છે.

Verse 39

आज्ञामभीष्टां कुर्वन्ति रणे मायां महाद्भुताम् । वसूनि मालां भूषां च दद्युरस्येहयानिशम् ॥ ३९ ॥

તેઓ ઇચ્છિત આજ્ઞા પૂર્ણ કરે છે અને રણમાં અતિ અદ્ભુત માયા પ્રગટ કરે છે. અહીં તેઓ દિવસ-રાત તેને ધન, માળા અને ભૂષણો સતત અર્પણ કરે છે।

Verse 40

पीठमृक्षद्रुमैः कृत्वा तत्र देवीं यजेन्निशि । शाल्मलैः कुसुमैः सिद्धद्रव्यैर्मासं तु निर्भयम् ॥ ४० ॥

નિર્દિષ્ટ પવિત્ર વૃક્ષોથી પીઠ બનાવી, ત્યાં રાત્રે દેવીની પૂજા કરવી. શાલ્મલીના પુષ્પો અને સિદ્ધ દ્રવ્યો અર્પણ કરવાથી એક માસ સુધી નિર્ભય રહે છે।

Verse 41

श्यशानदेशे विप्रेंद्र सिद्ध्यंत्यस्य पिशाचकाः । अश्मपातप्रहाराद्यैर्जीयादाभिर्द्विषश्चिरम् ॥ ४१ ॥

હે વિપ્રશ્રેષ્ઠ! શ્મશાન પ્રદેશમાં તેના માટે પિશાચો વશમાં થઈ જાય છે. પથ્થર પડવું, પ્રહાર વગેરે ઉપાયોથી તેના શત્રુઓ લાંબા સમય સુધી પીડાય છે।

Verse 42

निर्जने विपिने रात्रौ मासमात्रं तु निर्भयः । यजेद्देवीं चक्रगतां सिद्धद्रव्यसमन्विताम् ॥ ४२ ॥

નિર્જન વનમાં રાત્રે એક માસ સુધી નિર્ભય રહી, ચક્રમાં સ્થાપિત દેવીની સિદ્ધ દ્રવ્યો સાથે પૂજા કરવી.

Verse 43

मालतीजातपुन्नागकेतकीमरुभिः क्रमात् । तेन सिद्ध्यंति वेतालास्तानारुह्येच्छया चरेत् ॥ ४३ ॥

ક્રમશઃ માલતી, જાતી, પુન્નાગ, કેતકી અને મરુના પુષ્પો વડે કરવાથી વેતાલો વશમાં થાય છે; તેમને આરોહણ કરીને સાધક ઇચ્છાનુસાર વિહાર કરી શકે છે।

Verse 44

श्मशाने चंडिकागेहे निर्जने विपिनेऽपि वा । मध्यरात्रे यजेद्देवीं कृष्णवस्त्रविभूषणैः ॥ ४४ ॥

શ્મશાનમાં, ચંડિકાના ગૃહ-મંદિરમાં, અથવા નિર્જન વનમાં પણ—મધ્યરાત્રે કાળા વસ્ત્રો અને આભૂષણો ધારણ કરીને દેવીની પૂજા કરવી જોઈએ।

Verse 45

कृष्णचक्रेऽतिकृष्णां तामतिक्रुद्धाशयो यजेत् । साध्य योनिं तदग्रे तु बलिं छिंदन्निवेदयेत् ॥ ४५ ॥

કૃષ્ણ-ચક્ર પર તે અતિશ્યામા દેવીની, ઉગ્ર સંકલ્પથી મન સ્થિર રાખીને પૂજા કરવી. પછી તેના સમક્ષ વિધિપૂર્વક ‘યોનિ’ સ્થાપી, જાણે કાપી નાખતો હોય તેમ બલિ અર્પણ કરવો।

Verse 46

सिद्धद्रव्यसमेतं तु मासात्तद्भाललोचनात् । जायन्ते भीषणाः कृत्यास्ताभ्यः सिद्धिं निवेदयेत् ॥ ४६ ॥

પરંતુ સિદ્ધ દ્રવ્યો સાથે (વિધિ પૂર્ણ થતાં) એક માસમાં તે લલાટ-નેત્રમાંથી ભયંકર કૃત્યાઓ ઉત્પન્ન થાય છે। ત્યારે તેમને ઇચ્છિત સિદ્ધિનું નિવેદન (સમર્પણ) કરવું જોઈએ।

Verse 47

विश्वसंहारसंतुष्टाः पुनरेत्य निजेच्छया । देव्या ललाटनेत्रे स्युः प्रार्थिते तु तिरोहिताः ॥ ४७ ॥

વિશ્વ-સંહારથી સંતોષ પામેલી તે (કૃત્યાઓ) પોતાની ઇચ્છાથી ફરી પાછી આવે છે। તે દેવીએ લલાટ-નેત્રમાં નિવાસ કરે છે; પરંતુ પ્રાર્થના કરતાં દૃષ્ટિથી તિરોહિત થાય છે।

Verse 48

रक्तभूषांबरालेपमालाभूषितविग्रहाः । उद्याने निर्जने देवीं चक्रे संचिंत्य पूजयेत् ॥ ४८ ॥

લાલ આભૂષણો, લાલ વસ્ત્રો, લાલ લેપ અને માળાઓથી વિગ્રહને શોભાવી, નિર્જન ઉદ્યાનમાં ચક્રમાં દેવીનું ધ્યાન કરીને પછી પૂજા કરવી।

Verse 49

कह्लारचंपकाशोकपाटलाशतपत्रकैः । सिद्धद्रव्यसमोपेतैर्मायाः सिद्ध्यंति मासतः ॥ ४९ ॥

કહ્લાર, ચંપક, અશોક, પાટલા અને શતપત્ર કમળ તથા સિદ્ધ દ્રવ્યો સાથે, માયા-સંબંધિત ક્રિયાઓ એક માસમાં સિદ્ધ થાય છે।

Verse 50

यासां प्रसादलाभेन कामरूपो भवेन्नरः । याभिर्विश्वजयी विश्वचारी विश्वविनोदवान् ॥ ५० ॥

તે (વિદ્યા/શક્તિ)ઓનો પ્રસાદ મળવાથી મનુષ્ય ઇચ્છાનુસાર રૂપ ધારણ કરનાર બને છે; એ જ દ્વારા તે વિશ્વજयी, વિશ્વચારી અને વિશ્વવિનોદવાન બને છે।

Verse 51

षडाधाराब्जमध्ये तु चक्रं संछित्य पूजयेत् । चंद्रचंदनकस्तूरीमृगनाभिमहोदयैः ॥ ५१ ॥

પછી ષડાધાર-રૂપ કમળના મધ્યમાં પવિત્ર ચક્ર સ્થાપી, કપૂર, ચંદન, કસ્તૂરી, મૃગનાભિ વગેરે ઉત્તમ સુગંધિત દ્રવ્યો વડે પૂજા કરવી।

Verse 52

त्रिकालज्ञो भवेद्देवीं तेषु सम्यग्विचिंतयेत् । पूर्णप्रतीतौ भव्यानि विकलेऽभव्यमीरितम् ॥ ५२ ॥

હે દેવી! ત્રિકાલજ્ઞ બની તે (લક્ષણો) પર સમ્યક્ વિચાર કરવો. પ્રતીતિ પૂર્ણ હોય તો ફળ શુભ કહેવાય; અને અપૂર્ણ હોય તો અશુભ કહેવાય છે।

Verse 53

देवीं चक्रेण सहितां स्मरेद्भक्तियुतो नरः । विवेका विभवा विश्वा वितता च प्रकीर्तिता ॥ ५३ ॥

ભક્તિયુક્ત મનુષ્યે ચક્રসহિત દેવીનું સ્મરણ-ધ્યાન કરવું. તે ‘વિવેકા’, ‘વિભવા’, ‘વિશ્વા’ અને ‘વિતતા’ તરીકે પ્રકીર્તિત છે।

Verse 54

कामिनी खेचरी गर्वा पुराणा परमेश्वरी । गौरी शिवा ह्यमेया च विमला विजया परा ॥ ५४ ॥

તે કામિની, ખેચરી, ગર્વા, પુરાણા અને પરમેશ્વરી છે; તે જ ગૌરી, શિવા, અમેયા, વિમલા, વિજયાં અને પરા છે।

Verse 55

पवित्रा पीडनी विद्या विश्वेशी शिववल्लभा । अशेषरूपा स्वानंदांबुजाक्षी चाप्यनिंदिता ॥ ५५ ॥

એ વિદ્યાદેવી પવિત્ર કરનારી, અહંકાર-અજ્ઞાનને દમન કરનારી; વિશ્વેશી અને શિવવલ્લભા છે। તે અશેષરૂપા, સ્વાનંદમયી, કમલનેત્રા અને નિંદાતીત છે।

Verse 56

वरदा वाक्यदा वाणी विविधा वेदविग्रहा । विद्या वागीश्वरी सत्या संयता च सरस्वती ॥ ५६ ॥

તે વરદાયિની, શુભ વચન આપનારી; તે જ વાણી—વિવિધરૂપા, વેદમૂર્તિ છે। તે વિદ્યાદેવી, વાગીશ્વરી, સત્યરૂપા, સંયમિની—સરಸ್ವતી છે।

Verse 57

निर्मलानन्दरूपा च ह्यमृता मानदा तथा । पूषा चैव तथा तुष्टिः पुष्टिश्चापि रतिर्धृतिः ॥ ५७ ॥

તે નિર્મળ આનંદસ્વરૂપા અને અમૃતા છે; તે માન આપનારી છે। તે જ પૂષા (પોષણ કરનારી), તુષ્ટિ, પુષ્ટિ, રતિ અને ધૃતિ પણ છે।

Verse 58

शाशिनी चंद्रिका कांतिर्ज्योत्स्ना श्रीः प्रीतिरंगदा । देवीनामानि चैतानि चुलुके सलिले स्मरन् ॥ ५८ ॥

હાથભર પાણીમાં દેવીના આ નામોનું સ્મરણ કરવું—શાશિની, ચંદ્રિકા, કાંતિ, જ્યોત્સ્ના, શ્રી, પ્રીતિ અને અંગદા।

Verse 59

मातृकासहितां विग्नां त्रिरावृत्त्यामृतात्मिकाम् । ताडीं सारस्वतीं जिह्वां दीपाकारां स्मरन्पिबेत् ॥ ५९ ॥

જીભને દીપશિખા સમી તેજસ્વી સરસ્વતી તથા તાડી (વાણી-નાડી) રૂપે સ્મરી, માતૃકાઓ સહિત ત્રિવાર આવર્તનથી વિઘ્નનાશિની અમૃતધારાનું પાન કરવું।

Verse 60

अब्दाञ्चतुर्विधं तस्य पांडित्यं भुवि जायते । एवं नित्यमुषः काले यः कुर्याच्छुद्धमानसः ॥ ६० ॥

જે શુદ્ધ મનથી દરરોજ પ્રાતઃકાળે આ રીતે આચરણ કરે છે, તેને એક વર્ષમાં જ આ લોકમાં ચતુર્વિધ પાંડિત્ય પ્રગટ થાય છે।

Verse 61

स योगी ब्रह्मविज्ञानी शिवयोगी तथात्मवित् । अनुग्रहोक्तचक्रस्थां देवीं ताभिर्वृतास्मरेत् ॥ ६१ ॥

એ સાધક સાચો યોગી છે—બ્રહ્મવિજ્ઞાની, શિવયોગમાં સ્થિત અને આત્મવિદ્. અનुग્રહથી ઉપદિષ્ટ ચક્રમાં સ્થિત દેવીને, તે સહાયક શક્તિઓથી પરિભ્રમિત રૂપે, સ્મરવું-ધ્યાન કરવું।

Verse 62

चंपकेंदीवरैर्मासादारोग्यमुपजायते । ज्वरभूतग्रहोन्मादशीतकाकामलाक्षिहृत् ॥ ६२ ॥

ચંપક અને નીલકમળના પુષ્પોથી (પૂજા/અર્પણ) કરવાથી એક માસમાં આરોગ્ય ઉપજે છે; જ્વર, ભૂત-ગ્રહબાધા, ઉન્માદ, શીતકા, કામળો અને નેત્રરોગો નાશ પામે છે।

Verse 63

दंतकर्णज्वरशिरः शूलगुल्मादि कुक्षिजाः । व्रणप्रमेहच्छर्द्यर्शोग्रहण्यामत्रिदोषजाः ॥ ६३ ॥

દાંત-કાનના રોગ, જ્વર, માથાનો દુખાવો, ઉદરશૂલ, ગુલ્મ વગેરે પેટજન્ય વ્યાધિઓ; તેમજ વ્રણ, પ્રમેહ, ઉલટી, અર્શ, ગ્રહણી-રોગ અને આમ—આ બધાં ત્રિદોષપ્રકોપથી ઉત્પન્ન કહેવાય છે।

Verse 64

सर्वे तथा शमं यांति पूजया परमेश्वरी । द्रव्यं चक्रस्य निर्माणे काश्मीरं समुदी रितम् ॥ ६४ ॥

હે પરમેશ્વરી! યોગ્ય પૂજાથી તેઓ સર્વે તેમ જ શાંતિને પામે છે; અને વિધિ-ચક્રના નિર્માણ માટે કાશ્મીર (કેસર) દ્રવ્ય કહેવાયું છે।

Verse 65

सिंदूरं गैरिकं लाक्षा दरदं चंदनद्वयम् । बिलद्वारे लिखेत्त्र्यस्रं षोडशत्र्यस्रसंयुतम् ॥ ६५ ॥

સિંદૂર, ગૈરિક, લાખા, દરદ અને બે પ્રકારના ચંદનથી, દ્વારના પ્રવેશસ્થાને સોળ ઉપત્રિકોણો જોડાયેલો એક ત્રિકોણ દોરવો।

Verse 66

दरदेनास्य मध्यस्थां पूजयेत्परमेश्वरीम् । ताभिस्तच्छक्तिभिः साकं सिद्धद्रव्यैः सुगंधिभिः ॥ ६६ ॥

દરદ વડે તેના મધ્યમાં સ્થિત પરમેશ્વરીની પૂજા કરવી; અને તેમની—તેણીની શક્તિઓ—સાથે સિદ્ધ દ્રવ્યો તથા સુગંધિત ઉપચારો દ્વારા આરાધના કરવી।

Verse 67

कुसुमैर्मासमात्रेण नागकन्यासमन्वितम् । पातालादिषु लोकेषु रमयत्यनिशं चिरम् ॥ ६७ ॥

માત્ર એક માસ પુષ્પાર્પણથી સાધક નાગકન્યાઓ સાથે યુક્ત થાય છે અને પાતાળાદિ લોકોમાં દીર્ઘકાળ અવિરત આનંદ પામે છે।

Verse 68

यक्षराक्षसगंधर्वसिद्धविद्याधरांगनाः । पिशाचा गुह्यका वीराः किन्निरा भुजगास्तथा ॥ ६८ ॥

યક્ષ, રાક્ષસ, ગંધર્વ, સિદ્ધ, વિદ્યાધરોની કન્યાઓ; પિશાચ, ગુહ્યક, વીરગણ, કિન્નર અને ભુજગ પણ—(બધા સમાવિષ્ટ છે)।

Verse 69

सिद्ध्यंति पूजनात्तत्र तथा तत्प्रोक्तकालतः । किंशुकैर्भूषणावाप्तौ पाटलैर्गजसिद्धये ॥ ६९ ॥

તે વિધિમાં પૂજનથી તથા શાસ્ત્રોક્ત સમયે કરવાથી ઇચ્છિત સિદ્ધિઓ પ્રાપ્ત થાય છે. કિংশુક પુષ્પોથી આભૂષણ-લાભ થાય છે અને પાટલ પુષ્પોથી ગજ-સંબંધિત સિદ્ધિ મળે છે.

Verse 70

रक्तोत्पलैरश्वसिद्धौ कुमुदैश्चरसिद्धये । उत्पलैरुष्ट्रसंसिद्ध्यै तगरैः पशुसिद्धये ॥ ७० ॥

રક્તોત્પલ પુષ્પોથી અશ્વ-સિદ્ધિ, કુમુદ પુષ્પોથી ચરતા પશુઓની સિદ્ધિ થાય છે. ઉત્પલ પુષ્પોથી ઊંટ-સંબંધિત પૂર્ણ સિદ્ધિ અને તગર પુષ્પોથી પશુ-સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે.

Verse 71

जंबीरैर्महिषावाप्त्यै लकुचैरजसिद्धये । दाडिमैर्निधिसंसिद्ध्यै मधुकैर्गानसिद्धये ॥ ७१ ॥

જંબીરથી મહિષ (ભેંસ)ની પ્રાપ્તિ, લકુચથી અજ (બકરી)ની સિદ્ધિ થાય છે. દાડિમથી નિધિ-લાભની સિદ્ધિ અને મધૂકથી ગાન-સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે.

Verse 72

बकुलैरंगनासिद्ध्यै कह्लारैः पुत्रसिद्धये । शतपत्रैर्जयावाप्त्यै केतकैर्वाहनाप्तये ॥ ७२ ॥

બકુલ પુષ્પોથી સ્ત્રી-સંબંધિત સિદ્ધિ, કહ્લાર પુષ્પોથી પુત્ર-સિદ્ધિ થાય છે. શતપત્ર પુષ્પોથી જય-પ્રાપ્તિ અને કેતકી પુષ્પોથી વાહન-પ્રાપ્તિ મળે છે.

Verse 73

सौरभाढ्यैः प्रसूनैस्तु नित्यं सौभाग्यसिद्धये । पूजयेन्मासमात्रं वा द्विगुणं त्रिगुणं तु वा ॥ ७३ ॥

સૌભાગ્ય-સિદ્ધિ માટે સુગંધિત પુષ્પોથી નિત્ય પૂજન કરવું—એક માસ માત્ર, અથવા તેની દ્વિગુણ, કે ત્રિગુણ અવધિ સુધી પણ.

Verse 74

यावत्फलावाप्तिकांक्षी शर्कराघृतपायसैः । सचक्रपरिवारां तां देवीं सलिलमध्यगाम् ॥ ७४ ॥

જ્યાં સુધી સાધક ઇચ્છિત ફળપ્રાપ્તિની કામના કરતો રહ્યો, ત્યાં સુધી તે ખાંડ અને ઘીથી બનેલા પાયસનો નૈવેદ્ય લઈને, જળના મધ્યમાં સ્થિત ચક્રધારી પરિવારવાળી તે દેવી પાસે ગયો।

Verse 75

तर्प्पयेत्कुसुमैः सार्ध्यैः सर्वोपद्रवशान्तये । घृतैः पूर्णायुषः सिद्ध्यै क्षौद्द्रैः सौभाग्यसिद्धये ॥ ७५ ॥

સર્વ ઉપદ્રવોની શાંતિ માટે પુષ્પોથી તર્પણ કરવું; પૂર્ણ આયુષ્યસિદ્ધિ માટે ઘીથી; અને સૌભાગ્ય તથા મંગળસિદ્ધિ માટે મધથી તર્પણ કરવું જોઈએ।

Verse 76

दुग्धैरारोग्यसंसिद्ध्यै त्रिभिरैश्वर्यसिद्धये । नालिकेरोदकैः प्रीत्यै हिमतोयैर्नृपाप्तये । सर्वार्थसिद्धय तौर्यैरभिषिंचेन्महेश्वरीम् ॥ ७६ ॥

આરોગ્યની સંપૂર્ણ સિદ્ધિ માટે દૂધથી મહેશ્વરીનો અભિષેક કરવો; ઐશ્વર્યસિદ્ધિ માટે ત્રિવિધ મધુર દ્રવ્યો વડે; પ્રીતિ અને પ્રસાદ માટે નાળિયેરના જળથી; રાજાનુગ્રહ/નૃપપ્રાપ્તિ માટે હિમશીતળ જળથી; અને સર્વાર્થસિદ્ધિ માટે વાદ્ય-તૌર્ય સાથે મહેશ્વરીનો અભિષેક કરવો જોઈએ।

Verse 77

पूगोद्याने यजेद्देवीं सिद्धद्रव्यैर्दिवानिशम् । निवसंस्तत्र तत्पुष्पैर्जायते मन्मथोपमः ॥ ७७ ॥

સુપારીના ઉપવનમાં સિદ્ધ દ્રવ્યો વડે દિવસ-રાત દેવીની પૂજા કરવી. ત્યાં નિવાસ કરીને અને એ જ ઉપવનના પુષ્પોથી સેવા-અર્ચના કરવાથી મનુષ્ય મન્મથ સમો રૂપવાન બને છે।

Verse 78

पूर्णासु नियत्तं देवीं कन्यकायां समर्चयन् । कृत्याः परेरिता मंत्रा विमुखांस्तान् ग्रसंति वै ॥ ७८ ॥

નિર્ધારિત પૂર્ણ (શુભ) સમયમાં નિયમપૂર્વક કન્યા-રૂપે દેવીની સમ્યક અર્ચના કરવાથી, કૃત્યા દ્વારા પ્રેરિત મંત્રો ખરેખર વિમુખ લોકોને પકડીને ગ્રસી લે છે।

Verse 79

लिंगत्रयमयीं देवीं चक्रस्थाभिश्च शक्तिभिः । पूजयन्निष्टमखिलं लभतेऽत्र परत्र च ॥ ७९ ॥

પવિત્ર ચક્રમાં સ્થિત શક્તિઓ સહિત ત્રિલિંગમયી દેવીની ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરનાર ભક્ત ઇહલોક અને પરલોક—બન્નેમાં—સર્વ ઇષ્ટ ફળ મેળવે છે।

Verse 80

शतमानकृतैः स्वर्णपुष्पैः सौरभ्यवासितैः । पूजयन्मासमात्रेण प्राग्जन्माद्यैर्विमुच्यते ॥ ८० ॥

સુગંધથી સુવાસિત, શતમાન-પ્રમાણના સ્વર્ણપુષ્પોથી જે એક માસ સુધી પૂજા કરે છે, તે પૂર્વજન્મથી આરંભ થતા પાપ અને ક્લેશોથી મુક્ત થાય છે।

Verse 81

तथा रत्नैश्च नवभिर्मासं तु यदि पूजयेत् । विमुक्तसर्वपापौघैस्तां च पश्यति चक्षुषा ॥ ८१ ॥

એ જ રીતે નવ પ્રકારના રત્નોથી જો એક માસ પૂજા કરે, તો સર્વ પાપપ્રવાહોથી મુક્ત થઈ તે ભક્ત પોતાની આંખે તે દેવીનું દર્શન કરે છે।

Verse 82

अंशुकैरर्चयेद्देवीं मासमात्रं सुगंधिभिः । मुच्यते पापकृत्यादिदुःखौघैरितरैरपि ॥ ८२ ॥

સુગંધિત દ્રવ્યો સાથે વસ્ત્રો અર્પણ કરીને જે એક માસ દેવીનું અર્ચન કરે છે, તે પાપકર્મથી આરંભ થતા દુઃખપ્રવાહો તથા અન્ય કષ્ટોથી પણ મુક્ત થાય છે।

Verse 83

देवीरूपं स्वमात्मानं चक्रं शक्तीः समंततः । भावयन्विषयैः पुष्पैः पूजयंस्तन्मयो भवेत् ॥ ८३ ॥

પોતાના આત્માને દેવીરૂપ માની, ચક્રને ચારે તરફ સ્થિત શક્તિઓ તરીકે ભાવવી, અને વિષયરૂપ પુષ્પોથી પૂજા કરનાર તે દેવી-તત્ત્વમાં તન્મય બની જાય છે।

Verse 84

षोडशानां तु नित्यानां प्रत्येक तिथयः क्रमात् । तत्तित्तिथौ तद्भजनं जपहोमादिकं चरेत् ॥ ८४ ॥

ષોડશ નિત્યવ્રતો માટે પ્રત્યેકની તિથિઓ ક્રમથી નિર્ધારિત છે. તે તે તિથિએ તે ઉપાસ્યનું પૂજન, જપ, હોમ વગેરે વિધિપૂર્વક કરવું જોઈએ।

Verse 85

घृतं च शर्करा दुग्धमपूपं कदलीपलम् । क्षौद्रं गुडं नालिकेरफलं लाजा तिलं दधि ॥ ८५ ॥

ઘી, ખાંડ, દૂધ, અપુપ (મીઠો પકવાન), કેળાં; તેમજ મધ, ગોળ, નાળિયેર, લાજા (ભૂંજેલા ચોખા), તલ અને દહીં પણ અર્પણ કરવું।

Verse 86

पृथुकं चणकं मुद्गपायसं च निवेदयेत् । कामेश्वर्यादिशक्तीनां सर्वासामपि चोदितम् ॥ ८६ ॥

પૃથુક (ચિવડો), ચણક (ચણા) અને મુદગપાયસ (મગની ખીર) નૈવેદ્યરૂપે અર્પણ કરવું; કામેશ્વરી આદિ સર્વ શક્તિઓની પૂજામાં આ વિધાન છે।

Verse 87

आद्याया ललितायास्तु सर्वाण्येतानि सर्वदा । निवेदयेञ्च जुहुयाद्वह्नौ दद्यान्नृणामपि ॥ ८७ ॥

આ બધાં દ્રવ્યો અને ક્રિયાઓ સદા આદ્યા લલિતાને નિવેદન કરવાં; અગ્નિમાં હવન કરવું અને મનુષ્યોને પણ દાનરૂપે આપવું।

Verse 88

तत्तद्विद्याक्षरप्रोक्तमौषधं तत्प्रमाणतः । संपिष्य गुटिकीकृत्य ताभिः सर्वं च साधयेत् ॥ ८८ ॥

તે તે વિદ્યાના અક્ષરો દ્વારા જણાવેલ ઔષધ નિર્ધારિત પ્રમાણમાં લઈને પીસી ગોળી (ગુટિકા) બનાવી; અને તે ગુટિકાઓ દ્વારા સર્વ સાધનાઓ તથા ફળ સિદ્ધ કરવું।

Verse 89

रविवारेऽरुणांभोजैः कुमुदैः सोमवारके । भौमे रक्तोत्पलैः सौम्ये वारे तगरसंभवैः ॥ ८९ ॥

રવિવારે અરুণ કમળોથી, સોમવારે કુમુદથી; મંગળવારે રક્તોત્પલોથી અને બુધવારે તગરજન્ય સુગંધિત પુષ્પોથી પૂજન કરવું।

Verse 90

गुरुवारे सुकह्लारैः शुक्रवारे सितांबुजैः । नीलोत्पलैर्मंदवारे पूजयेदिष्टमादरात् ॥ ९० ॥

ગુરુવારે શ્વેત કાહ્લાર પુષ્પોથી, શુક્રવારે શ્વેત કમળોથી; અને શનિવારે નીલોત્પલોથી—ઇષ્ટદેવનું આદરપૂર્વક પૂજન કરવું।

Verse 91

निवेदयेत्क्रमात्तेषु रविवारादिषु क्रमात् । पायसं दुग्धकदलीनवनीतसिताघृतम् ॥ ९१ ॥

આ વાર-આચરણોમાં રવિવારથી ક્રમશઃ નૈવેદ્ય અર્પણ કરવું—પાયસ, દૂધ, કેળાં, તાજું નવનીત, સફેદ ખાંડ અને ઘી।

Verse 92

एवमिष्टं समाराध्य देवीं गंधादिभिर्यजेत् । ग्रहपीडां विजित्याशुसुखानि च समश्नुते ॥ ९२ ॥

આ રીતે ઇષ્ટદેવીને યોગ્ય રીતે પ્રસન્ન કરીને, ગંધ વગેરે દ્વારા પણ પૂજન કરવું; ગ્રહપીડાને શીઘ્ર જીતીને તે સુખો પ્રાપ્ત કરે છે।

Verse 93

अर्धरात्रे तु साध्यां स्त्रीं स्मरन्मदनवह्निना । दह्यमानां हृतस्वांतां मस्तकस्थापितांजलिम् ॥ ९३ ॥

અર્ધરાત્રે સાધ્ય સ્ત્રીનું સ્મરણ કરતાં જ તે મદનાગ્નિથી દહે છે; તે સ્ત્રી પણ હૃદય હરણ પામી, મસ્તક પર અંજલિ રાખી, જાણે દહતી હોય તેમ ઊભી રહે છે।

Verse 94

विकीर्णकेशीमालोललोचनामरुणारुणाम् । वायुप्रेंखत्पताकास्थपदा पद्मकलेवराम् ॥ ९४ ॥

તેણાં વાળ છૂટા પડી વિખેરાયેલા હતા, નેત્રો ચંચળ અને ડોલતા હતા, અને તે ગાઢ અરুণ તેજથી દીપ્ત હતી. પવનમાં લહેરાતી ધ્વજપતાકાઓ પર તેના ચરણ સ્થિત; તેનું દેહ કમળસમાન રૂપ-પ્રભાથી શોભતું હતું.

Verse 95

विवेकविधुरां मत्तां मानलज्जाभयातिगाम् । चिंतयन्नर्चयेञ्चक्रं मध्ये देवीं दिगंबराम् ॥ ९५ ॥

સામાન્ય વિવેકથી વિહોણી, દિવ્ય ઉન્માદમાં મત્ત, અને માન-લાજ-ભયને અતિક્રમ કરનાર દિગંબરા દેવીનું ધ્યાન કરીને, ચક્રના મધ્યમાં તેમને સ્થાપી ચક્રપૂજન કરવું.

Verse 96

जपादाडिमबंधूककिंशुकाद्यैः समर्चयेत् । अन्यैः सुगंधिशेफालीकुसुमाद्यैः समर्चयेत् ॥ ९६ ॥

જપા, દાડમ-પુષ્પ, બંધૂક, કિংশુક વગેરે કुसુમોથી સમર્ચન કરવું; તેમજ સુગંધિત શેફાલી વગેરે અન્ય ફૂલોથી પણ વિધિપૂર્વક પૂજન કરવું.

Verse 97

त्रिसप्तरात्रादायाति प्रोक्तरूपा मदाकुला । यावच्छरीरपातः स्याच्छापो वानपगास्य सा ॥ ९७ ॥

ત્રણ વખત સાત રાત્રિઓ પછી તે—કહેલાં રૂપને ધારણ કરીને, મદથી વ્યાકુલ—પુનઃ આવે છે; અને દેહપાત (મૃત્યુ) થાય ત્યાં સુધી તેનો શાપ અનપગ, એટલે અવિનાશી રીતે અચળ રહે છે.

Verse 98

पद्मैरक्तैस्त्रिमध्वक्तैर्होमाल्लक्ष्मीमवाप्नुयात् । तथैव कैरवै रक्तैरंगनाः स्ववशं नयेत् ॥ ९८ ॥

ત્રણ પ્રકારના મધથી લિપ્ત લાલ કમળોથી હોમ કરવાથી લક્ષ્મી પ્રાપ્ત થાય છે. તેવી જ રીતે લાલ કૈરવ ફૂલોથી એ જ રીતે કરવાથી સ્ત્રીઓ સ્વવશ થાય છે.

Verse 99

समानरूपवत्सायाः शुक्लाया गोः पयःप्लुतैः । मल्लिकामालतीजातीशतपत्रैर्हुतैर्भवेत् ॥ ९९ ॥

સમાન વર્ણના વાછરડાવાળી શ્વેત ગાયના દૂધથી ભીંજવેલા મલ્લિકા, માલતી, જાતી અને શતપત્ર પુષ્પો પવિત્ર અગ્નિમાં આહુતિરૂપે અર્પણ કરવાં।

Verse 100

कीर्तिविद्याधनारोग्यसौभाग्यवित्तपादिकम् । आरग्वधप्रसूनैस्तु क्षौद्राक्तैर्हवनाद्भवेत् ॥ १०० ॥

મધથી લેપિત આરગ્વધના પુષ્પોથી હવન કરવાથી કીર્તિ, વિદ્યા, ધન, આરોગ્ય, સૌભાગ્ય અને સમૃદ્ધિ આપનાર ફળ પ્રાપ્ત થાય છે।

Verse 101

स्वर्णादिस्तं भनं शत्रोर्नृपादीनां क्रुधोऽपि च । आज्याक्तैः करवीरोत्थैः प्रसूनैररुणैर्हुतैः ॥ १०१ ॥

ઘીથી અભિષિક્ત કરવીર (કનેર) ના લાલ પુષ્પો અગ્નિમાં આહુતિ આપવાથી શત્રુનો પ્રહાર અટકે છે અને રાજાઓ વગેરેનો ક્રોધ શાંત થાય છે।

Verse 102

रक्तांबराणि वनिता भूपामात्यवशं तथा । भूषावाहनवाणिज्यसिद्धयश्चास्य वांछिताः ॥ १०२ ॥

તેને લાલ વસ્ત્રો, સ્ત્રીઓ અને રાજા-મંત્રીઓને વશમાં કરવાની શક્તિ પ્રાપ્ત થાય છે; તેમજ આભૂષણ, વાહન અને વાણિજ્યમાં પણ ઇચ્છિત સિદ્ધિઓ ઉપજે છે।

Verse 103

लवणैः सर्षर्पैरैरितरैर्वाथ होमतः । सतैलाक्तैर्निशामध्ये त्वानयेद्वांछितां वधूम् ॥ १०३ ॥

મીઠું, રાઈ અને આવા અન્ય દ્રવ્યોને તેલથી અભિષિક્ત કરીને અગ્નિમાં હોમ કરવાથી, મધરાતે ઇચ્છિત વધૂને વશ કરી બોલાવી શકાય છે।

Verse 104

तैलाक्तैर्जुहुयात्कृष्णदरपुष्पैर्निशातरे । मासादरातेस्तस्यार्तिर्ज्वरेण भवति ध्रुवम् ॥ १०४ ॥

તેલથી લિપ્ત નિશાતરા (રાત્રિ-પ્રસૂન) અને કૃષ્ણદર પુષ્પોથી હવન કરવાથી, એક માસમાં તે શત્રુને જ્વરરૂપ પીડા નિશ્ચયે થાય છે॥૧૦૪॥

Verse 105

आरुष्करैर्धृताभ्यक्तैस्तद्बीजैर्निशि होमतः । शत्रोर्द्दाहव्रणानि स्युर्दुःसाध्यानि चिकित्सकैः ॥ १०५ ॥

ઘીથી અભ્યક્ત આરુષ્કર બીજોથી રાત્રે હવન કરવાથી શત્રુને દાહ-વ્રણ થાય, જે વૈદ્યો માટે પણ દુઃસાધ્ય હોય છે॥૧૦૫॥

Verse 106

तथा तत्तैलसंसिक्तैर्बीजैरंकोलकैरपि । मरिचैः सर्षपाज्याक्तौनशि होमानुसारतः ॥ १०६ ॥

તેમ જ ઔષધિ-હોમની વિધિ અનુસાર, તે તેલથી સિંક્ત બીજ, અંકોલ-બીજ, મરીચ અને ઘી મિશ્રિત સરસવ પણ રાત્રે આહુતિ આપવી॥૧૦૬॥

Verse 107

वांछितां वनितां कामज्वरार्तामानयेद्द्रुतम् । शालिभिश्चाज्यसंसिक्तैर्होमाच्छालीनवाप्नुयात् ॥ १०७ ॥

ઘીથી સિંક્ત શાલી ધાન્યથી હવન કરવાથી, કામજ્વરથી પીડિત વાંછિત સ્ત્રી શીઘ્ર વશ થઈ આવે છે; અને તે હવનથી નવી શાલી ધાન્યસંપત્તિ પણ પ્રાપ્ત થાય છે॥૧૦૭॥

Verse 108

मुद्गैर्मुद्गं घृतैराज्यं सिद्धैरित्थं हुतैर्भवेत् । साध्यर्क्षवृक्षसंभूतां पिष्टपादरजःकृताम् ॥ १०८ ॥

મુદગથી મુદગ અને ઘીથી આજ્ય—આ રીતે સિદ્ધ કરીને આહુતિ આપવાથી કર્મ સિદ્ધ થાય છે. (લેપ/ચૂર્ણ) સાધ્ય અને ઋક્ષ વૃક્ષમાંથી ઉત્પન્ન પદાર્થને પગથી પીસીને ઊઠેલા રજથી સૂક્ષ્મ ચૂર્ણરૂપે કરવું॥૧૦૮॥

Verse 109

राजीमरीचिलोणोत्थां पुत्तलीं जुहुयान्निशि । प्रपदाभ्यां च जंघाभ्यां जानुभ्यामुरुयुग्मतः ॥ १०९ ॥

રાત્રે રાઈના કિરણોથી ઉત્પન્ન થયેલા લવણ-રજથી બનેલી નાની પુતળી અગ્નિમાં હવન કરવી; તે પાદતલ, જાંઘા, ઘૂંટણ અને ઉરુદ્વયના કલ્યાણાર્થે છે।

Verse 110

नाभेरधस्ताद्धृदयाद्भिन्नेनाकण्ठस्तथा । शिरसा च सुतीक्ष्णेन च्छित्वा शस्त्रेण वै क्रमात् ॥ ११० ॥

તીક્ષ્ણ શસ્ત્રથી ક્રમશઃ પહેલાં નાભિની નીચે, પછી હૃદયસ્થાને, ત્યારબાદ કંઠ સુધી છેદ કરવો; પછી અતિતીક્ષ્ણ ધારથી શિર પણ કાપવું।

Verse 111

एवं द्वादशधा होमान्नरनारीनराधिपाः । वश्या भवंति सप्ताडाज्ज्वरार्त्तीश्चास्य वांछया ॥ १११ ॥

આ રીતે દ્વાદશ પ્રકારના હોમથી પુરુષો, સ્ત્રીઓ અને રાજાઓ પણ સાત દિવસમાં વશીભૂત થાય છે; જ્વરથી પીડિતો પણ તેની ઇચ્છા મુજબ ફળ પામે છે।

Verse 112

पिष्टेन गुडयुक्तेन मरिचैर्जीरकैर्युताम् । कृत्वा पुत्तलिकां साध्यनामयुक्तामथो हृदि ॥ ११२ ॥

ગોળ સાથે મિશ્રિત લોટમાં કાળી મરી અને જીરું ભેળવી નાની પુતળી બનાવવી; તેમાં સાધ્ય વ્યક્તિનું નામ લખી તેને હૃદયસ્થાને મૂકવી।

Verse 113

सनामहोमसंपातघृतेपाच्यतां पुनः । स्पृशन्निजकराग्रेण सहस्रं प्रजपेन्मनुम् ॥ ११३ ॥

પછી મંત્ર-નામસહિત હોમના સંપાતથી પવિત્ર થયેલા ઘીમાં તેને ફરી પકાવવું; અને પોતાની આંગળીઓના અગ્રભાગથી સ્પર્શ કરતાં મંત્રનો હજાર વાર જપ કરવો।

Verse 114

अभ्यर्च्य तद् घृताभ्यक्तं भक्षयेत्तद्धिया जपन् । नरनारीनृपास्तस्य वश्याः स्युर्मरणावधिं ॥ ११४ ॥

તે દ્રવ્યનું વિધિપૂર્વક પૂજન કરીને, ઘીથી અભ્યક્ત તે મનમાં મંત્રજપ કરતાં ભક્ષણ કરવું. તેના પ્રભાવથી પુરુષો, સ્ત્રીઓ અને રાજાઓ પણ મૃત્યુપર્યંત વશ થાય છે.

Verse 115

शक्तयष्टगंधं संपिष्य कन्यया शिशिरे जले । तेन वै तिलकं भाले धारयन्वशयेज्जगत् ॥ ११५ ॥

કન્યાથી ઠંડા પાણીમાં શક્તયષ્ટ-ગંધ પીસાવી, તેનાથી કપાળ પર તિલક ધારણ કરવું. તે તિલક ધારણથી જગત પણ વશ થાય છે—એવું કહેવાય છે.

Verse 116

शालितंदुलमादाय प्रस्थं भांडे नवे क्षिपेत् । समानवर्णेवत्साया रक्ताया गोः पयस्तथा ॥ ११६ ॥

શાળી ચોખાના દાણા એક પ્રસ્થ લઈને નવા વાસણમાં નાખવા. તેમજ, સમાન વર્ણના વાછરડાવાળી લાલ ગાયનું દૂધ પણ તેમાં ઉમેરવું.

Verse 117

द्विगुणं तत्र निक्षिप्य श्रपयेत्संस्कृतेऽनले । घृतेन सिक्तं सिक्थं तु कृत्वा तत्ससितं करे ॥ ११७ ॥

તેમાં (બીજું) દ્રવ્ય દ્વિગુણ પ્રમાણમાં નાખીને સંસ્કૃત અગ્નિ પર ઉકાળવું. પછી ઘીથી સিক্ত મોમને આકાર આપી, તેને શ્વેત ચૂર્ણ (સિતા) સાથે હાથમાં લેવું.

Verse 118

विधाय विद्यामष्टोर्द्धूशतं जप्त्वा हुनेत्ततः । एवं होमो महालक्ष्मीमावहेत्प्रतिपत्कृतः ॥ ११८ ॥

વિધિનું સમ્યક અનુષ્ઠાન કરીને, વિદ્યા (મંત્ર)નું એકસો આઠ વાર જપ કરી, પછી અગ્નિમાં હોમાહુતિ અર્પણ કરવી. આ રીતે પ્રતિપદા તિથિએ કરેલો હોમ મહાલક્ષ્મીનું આવાહન કરે છે.

Verse 119

शुक्रवारेष्वपि तथा वर्षान्नृपसमो भवेत् । पंचम्यां तु विशेषेण प्राग्वद्धोमं समाचरेत् ॥ ११९ ॥

શુક્રવારોએ પણ આ વ્રતનું આચરણ કરવાથી એક વર્ષમાં સાધક રાજાસમાન બને છે. પરંતુ પંચમી તિથિએ વિશેષરૂપે પૂર્વોક્ત વિધાન મુજબ યથાવત્ હોમ કરવો જોઈએ.

Verse 120

तस्यां तिथौ त्रिमध्वक्तैर्मल्लिकाद्यैः सितैर्हुनेत् । अन्नाज्याभ्यां च नियतं हुत्वान्नाढ्यो भवेन्नरः ॥ १२० ॥

તે તિથિએ ત્રિમધુર (દૂધ, દહીં, ઘી) તથા મલ્લિકા વગેરે શ્વેત પુષ્પોથી હવન કરવો. અને અન્ન તથા ઘીની આહુતિ નિયમિત આપવાથી મનુષ્ય ધનધાન્યથી સમૃદ્ધ બને છે.

Verse 121

यद्यद्धि वांछितं वस्तु तत्तत्सर्वं तु सर्वदा । घृतहोमादवाप्नोति तथैव तिलतंदुलैः ॥ १२१ ॥

મનુષ્ય જે જે ઇચ્છિત વસ્તુ માંગે છે, તે બધું તે હંમેશા ઘી-હોમથી પ્રાપ્ત કરે છે; તેમજ તલ અને તંડુલ (ચોખાના દાણા)ની આહુતિથી પણ તે જ ફળ મળે છે.

Verse 122

अरुणैः पंकजैर्होमं कुर्वंस्त्रिमधुराप्लुतैः । मंडलाल्लभते लक्ष्मीं महतीं श्लाध्यविग्रहाम् ॥ १२२ ॥

ત્રિમધુરથી ભીંજવેલા લાલ કમળોથી હોમ કરનાર તે મંડલમાંથી મહાન લક્ષ્મી—પ્રશંસનીય સ્વરૂપવાળી સમૃદ્ધિ—પ્રાપ્ત કરે છે.

Verse 123

कह्लारैः क्षौद्रसंसिक्तैः पूर्णाद्यं तद्दिनावधि । जुहुयान्नित्यशो भक्त्या सहस्रं विकचैः शुभैः ॥ १२३ ॥

મધથી સિંછાયેલા, શુભ અને પૂર્ણ વિકસિત કહ્લાર પુષ્પોથી—પૂર્ણિમા-વ્રતથી આરંભ કરીને તે દિવસના અંત સુધી—ભક્તિપૂર્વક દરરોજ એક હજાર આહુતિઓ આપવી જોઈએ.

Verse 124

स तु कीर्तिं धनं पुत्रान्प्राप्नुयान्नात्र संशयः । चंपकैः क्षौद्रसंसिक्तैः सहस्रहवनाद्ध्रुवम् ॥ १२४ ॥

તે નિશ્ચયે કીર્તિ, ધન અને પુત્રો પ્રાપ્ત કરે છે—એમાં શંકા નથી. મધથી લિપ્ત ચંપક પુષ્પોથી સહસ્ર હવન કરવાથી આ ફળ ધ્રુવ છે.

Verse 125

लभते स्वर्णनिष्काणां शतं मासेन नारद । पाटलैर्घृतसंसिक्तैस्त्रिसहस्रं हुतैस्तथा ॥ १२५ ॥

હે નારદ! એક માસમાં તે સો સ્વર્ણ-નિષ્ક મેળવે છે. તેમજ ઘૃતથી લિપ્ત પાટલ સમિધાથી અગ્નિમાં ત્રણ હજાર આહુતિ આપવાથી પણ એ જ ફળ થાય છે.

Verse 126

दर्शादिमासाल्लभते चित्राणि वसनानि च । कर्पूरचंदनाद्यानि सुगन्धानि तु मासतः ॥ १२६ ॥

દર્શથી આરંભ થતા માસથી તે રંગબેરંગી વસ્ત્રો મેળવે છે. અને માસે માસે કપૂર, ચંદન વગેરે સુગંધિત દ્રવ્યો પણ પ્રાપ્ત થાય છે.

Verse 127

वस्तूनि लभते हृद्यैरन्यैर्भोगोपयोगिभिः । शालिभिः क्षीरसिक्ताभिः सप्तमीषु शतं हुतम् ॥ १२७ ॥

દૂધથી ભીંજવેલા શાલી ચોખાના દાણાથી સપ્તમી તિથિએ સો આહુતિ આપવાથી, તે મનોહર તથા અન્ય ભોગોપયોગી વસ્તુઓ પ્રાપ્ત કરે છે.

Verse 128

तेन शालिसमृद्धिः स्याज्मासैः षड्रभिरसंशयम् । तिलैर्हुतैस्तु दिवसैर्वर्षादारोग्यमाप्नुयात् ॥ १२८ ॥

આ રીતથી છ માસમાં નિશ્ચયે શાલી ધાન્યની સમૃદ્ધિ થાય છે. અને તિલથી દરરોજ આહુતિ આપવાથી એક વર્ષમાં આરોગ્ય પ્રાપ્ત થાય છે.

Verse 129

स्वजन्मर्क्षत्रिषु तथा दूर्वाभिर्ज्जुहुयान्नरः । निरातंको महाभोगः शतं वर्षाणि जीवति ॥ १२९ ॥

પોતાના જન્મસંબંધિત ત્રણ નક્ષત્રોમાં મનુષ્યે દૂર્વા ઘાસથી હવન કરવું. તે નિરાતંક બની મહાભોગ-સમૃદ્ધિ ભોગવે અને સો વર્ષ જીવે.

Verse 130

गुडूचीतिलदूर्वाभिस्त्रिषु जन्मसु वा हुनेत् । तेनायुःश्रीयशोभोगपुण्यनिध्यादिमान्भवेत् ॥ १३० ॥

ગૂડૂચી, તલ અને દૂર્વા વડે—ત્રણ જન્મોમાં પણ—હવન કરાય તો તેના પ્રભાવથી દીર્ઘ આયુષ્ય, શ્રી, યશ, ભોગ અને પુણ્ય-નિધિ વગેરે પ્રાપ્ત થાય છે.

Verse 131

घृतपायसदुग्धैस्तु हुतैस्तेषु त्रिषु क्रमात् । आयुरारोग्यविभवैर्नृपामात्यो भवेत्तथा ॥ १३१ ॥

પરંતુ તે ત્રણ આહુતિમાં ક્રમે ઘી, પાયસ અને દૂધ અર્પણ કરવાથી તે દીર્ઘ આયુષ્ય, આરોગ્ય અને વૈભવથી યુક્ત થઈ રાજાનો મંત્રી બને છે.

Verse 132

सप्तम्यां कदलीहोमात्सौभाग्यं लभतेऽन्वहम् । दूर्वात्रिकैस्तु प्रादेशमानैस्त्रिस्वादुसंयुतैः ॥ १३२ ॥

સપ્તમી તિથિએ કદળી (કેળા)થી હવન કરવાથી દરરોજ સૌભાગ્ય મળે છે. તેમજ પ્રાદેશ-માપની દૂર્વાની ત્રણ ગાંઠો ત્રણ મધુર દ્રવ્યો સાથે જોડીને અર્પણ કરવી.

Verse 133

जुहुयाद्दिनशो घोरे सन्निपातज्वरे तथा । तद्दिनेषु जपेद्विद्यां नित्यशः सलिलं स्पृशन् ॥ १३३ ॥

ભયંકર સન્નિપાત જ્વરમાં દરરોજ હવન કરવું જોઈએ. તે જ દિવસોમાં જળને સ્પર્શ કરતાં નિત્ય નિરંતર મંત્ર-વિદ્યાનો જપ કરવો.

Verse 134

सहस्रवारं तत्तोयैः स्नानं पानं समाचरेत् । पाकाद्यमपि तैरव कुर्याद्रोगविमुक्तये ॥ १३४ ॥

તે જળથી સહસ્રવાર વિધિપૂર્વક સ્નાન અને પાન કરવું. રોગમુક્તિ માટે તે જ જળથી પક્વ અન્ન વગેરે પણ તૈયાર કરવું॥

Verse 135

साध्यर्क्षवृक्षसंचूर्णं त्र्यूषणं सर्षपं तिलम् । पिष्टं च साध्यपादोत्थरजसा च समन्वितम् ॥ १३५ ॥

સાધ્યર્ક્ષ વૃક્ષનું ચૂર્ણ, ત્ર્યૂષણ, રાઈ અને તલ—આ બધું પીસીને, સાધુજનના ચરણોથી ઉઠેલી ધૂળ સાથે મિશ્રિત કરીને લેપ તૈયાર કરવો॥

Verse 136

कृत्वा पुत्तलिकां सम्यग्धृदये नामसंयुताम् । प्राग्वच्छित्वायसैस्तीक्ष्णैः शस्त्रैः पुत्तलिकां हुनेत् ॥ १३६ ॥

નાની પુતળી યોગ્ય રીતે બનાવી તેના હૃદયસ્થાને નામ અંકિત કરવું. પૂર્વવત્ વિધિ પ્રમાણે તીક્ષ્ણ લોખંડના શસ્ત્રોથી કાપીને તે પુતળીને અગ્નિમાં હોમ કરવી॥

Verse 137

एवं दिनैः सप्तभिस्तु साध्यो वश्यो भवेद्दृढम् । तथाविधां पुत्तलिकां कुंडमध्ये निखन्य च ॥ १३७ ॥

આ રીતે સાત દિવસમાં સાધ્ય વ્યક્તિ દૃઢ રીતે વશમાં આવે છે. અને તે જ રીતે બનાવેલી પુતળીને કુંડના મધ્યમાં દફન પણ કરવી॥

Verse 138

उपर्यग्निं निधायाथ विद्यया दिनशो हुनेत् । त्रिसहस्रं त्रियमायां सर्षपैस्तद्रसाप्लुतैः ॥ १३८ ॥

પછી તેને અગ્નિ ઉપર રાખીને, વિદ્યામંત્રથી દરરોજ હોમ કરવો—ત્રણ યામમાં ત્રણ હજાર આહુતિઓ, તેના રસમાં ભીંજવેલી રાઈથી અર્પણ કરવી॥

Verse 139

शतयोजनदूरादप्यानयेद्वनितां बलात् । वशयेद्वनितां होंमात्कौशिकैर्मधुमिश्रितैः ॥ १३९ ॥

સો યોજન દૂરથી પણ બળપૂર્વક સ્ત્રીને બોલાવી શકાય; અને મધુ-મિશ્રિત કુશાથી કરેલા હોમથી સ્ત્રીને વશ કરી શકાય.

Verse 140

नालिकेरफलोपे तैर्गुडैर्लक्ष्मीमवाप्नुयात् । तथाज्यसिक्तैः कह्लारैः क्षीराक्तैररुणोत्पलैः ॥ १४० ॥

નાળિયેરફળ સાથે ગોળ અર્પણ કરવાથી લક્ષ્મી (સમૃદ્ધિ) પ્રાપ્ત થાય છે. તેમ જ ઘીથી સિંચિત કહ્લાર કમળ અને દૂધથી લેપિત લાલ કમળ અર્પણ કરવાથી શુભ સૌભાગ્ય મળે છે.

Verse 141

त्रिमध्वक्तैश्चंपर्कश्च प्रसूनैर्बकुलोद्भवैः । मधूकजैः प्रसूनैश्च हुतैः कन्यामवाप्नुयात् ॥ १४१ ॥

ત્રિમધુયુક્ત, ચંપક, બકુલજન્ય પુષ્પો તથા મધૂકના ફૂલોથી હોમ કરવાથી કન્યા (યોગ્ય વધૂ) પ્રાપ્ત થાય છે.

Verse 142

पुन्नागजैर्हुतैर्वस्त्राण्याज्यैरिष्टमवाप्नुयात् । माहिषैर्महिषीराजैरजान् गव्यैश्च गास्तथा ॥ १४२ ॥

પુન્નાગ કાઠની આહુતિથી વસ્ત્રો મળે છે; અને ઘી ની આહુતિથી ઇચ્છિત ફળ પ્રાપ્ત થાય છે. ભેંસો તથા શ્રેષ્ઠ ભેંસીઓની આહુતિથી બકરાં, અને ગવ્ય આહુતિથી ગાયો પણ મળે છે.

Verse 143

अवाप्नोति हुतैराज्यैः रत्नै रत्नं च साधकः । शालिपिष्टमयीं कृत्वा पुत्तलीं ससितां ततः ॥ १४३ ॥

ઘી ની આહુતિઓથી સાધક રાજસંપત્તિ પ્રાપ્ત કરે છે; અને રત્નોની આહુતિથી રત્નો મળે છે. ત્યારબાદ ચોખાના લોટના લેપથી સફેદ રંગની નાની પુતળી બનાવી આગળની વિધિ કરવી.

Verse 144

हृद्देशन्यस्तनामार्णां पचेत्तैलाज्ययोर्निशि । तन्मनाश्च दिवारात्रौ विद्याजप्तां तु भक्षयेत् ॥ १४४ ॥

હૃદયસ્થાને નામના અક્ષરો ન્યાસ કરીને, રાત્રે તલતેલ અથવા ઘીમાં (નૈવેદ્ય) પકાવવું. તેમાં મન સ્થિર રાખીને, દિવસ-રાત વિદ્યામંત્રના જપથી સંસ્કૃત થયેલું ભોજન ગ્રહણ કરવું।

Verse 145

सप्तरात्रप्रयोगेण नरो नारी नृपोऽपि वा । दासवद्वशमायाति चित्तप्राणादि चार्पयेत् ॥ १४५ ॥

સાત રાત્રિના પ્રયોગથી—પુરુષ, સ્ત્રી કે રાજા પણ—દાસની જેમ વશમાં આવે છે; ત્યારબાદ સાધકે ચિત્ત, પ્રાણ વગેરેનું અર્પણ કરવું જોઈએ।

Verse 146

हयारिपुष्पैररुणैः सितैर्वा जुहुयात्तथा । त्रिसप्तरात्रान्महतीमवाप्नोति श्रियन्नरः ॥ १४६ ॥

તેમજ હયારીના પુષ્પો—લાલ કે સફેદ—થી હોમ કરવાથી, ત્રણ વખત સાત રાત્રિઓમાં મનુષ્ય મહાન શ્રી-સમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત કરે છે।

Verse 147

छागमांसैस्त्रिमध्वक्तैर्होमात्स्वर्णमवाप्नुयात् । क्षीराक्तैः सस्यसंपन्नां भुवमाप्नोति मंडलात् ॥ १४७ ॥

ત્રણ પ્રકારના મધથી લેપિત બકરાના માંસથી હોમ કરવાથી સોનું મળે છે. અને દૂધથી લેપિત આહુતિઓથી મંડલ-લોકમાંથી શস্যસમૃદ્ધ, વૈભવશાળી ભૂમિ પ્રાપ્ત થાય છે।

Verse 148

पद्माक्षैर्हवनाल्लक्ष्मीमवाप्नोति त्रिभिर्दिनैः । बिल्वैर्दशांशं जुहुयान्मंत्राद्यैः साधने जपे ॥ १४८ ॥

કમળના બીજોથી હવન કરવાથી ત્રણ દિવસમાં લક્ષ્મી પ્રાપ્ત થાય છે. અને મંત્રસાધના તથા જપમાં, બિલ્વપત્રોથી જપસંખ્યાનો દશાંશ અગ્નિમાં આહુતિરૂપે અર્પણ કરવો।

Verse 149

एवं संसिद्धमंत्रस्तु मंत्रितैश्चुलुकोदकैः । फणिदष्टमृतानां तु मुखे संताड्य जीवयेत् ॥ १४९ ॥

આ રીતે મંત્ર સિદ્ધ થઈ જાય ત્યારે, અભિમંત્રિત ખોબા ભરેલા જળથી સર્પદંશથી મૃત્યુ પામેલા વ્યક્તિના મુખ પર છંટકાવ કરીને તેને જીવિત કરવો જોઈએ.

Verse 150

तत्कर्णयोर्जपन्विद्यां यष्ट्या वा जपसिद्धया । संताड्यशीर्षं सहसा मृतमुत्थापयेदिति ॥ १५० ॥

તેના કાનમાં વિદ્યા (મંત્ર) નો જાપ કરતા, અથવા જાપથી સિદ્ધ થયેલી લાકડી વડે મસ્તક પર પ્રહાર કરીને મૃતકને અચાનક બેઠો કરવો જોઈએ.

Verse 151

कृत्वा योनिं कुंडमध्ये तत्राग्नौ विधिवद्ध्रुनेत् । तिलसर्षपगोधूमशालिधान्ययवैर्हुनेत् ॥ १५१ ॥

કુંડની મધ્યમાં યોનિ આકાર બનાવીને, ત્યાં વિધિપૂર્વક અગ્નિ પ્રગટાવીને તલ, સરસવ, ઘઉં, શાળી ધાન્ય અને જવ વડે હવન કરવો જોઈએ.

Verse 152

त्रिमध्वक्तैरेकशो वा समेतैर्वा समृद्धये । बकुलैश्चंपकैरब्जैः कह्लारैररुणोत्पलैः ॥ १५२ ॥

સમૃદ્ધિ માટે ત્રિમધુ (ઘી, મધ, સાકર) યુક્ત કરીને, અલગ-અલગ અથવા એક સાથે, બકુલ, ચંપા, કમળ, કહ્લાર અને લાલ કમળો વડે હવન કરવો જોઈએ.

Verse 153

कैरवैर्मल्लिकाकुंदमधूकैरिंदिराप्तये । अशोकैः पाटलैर्विल्वैर्जातीविकंकतैः सितैः ॥ १५३ ॥

ઈન્દિરા (લક્ષ્મી) ની પ્રાપ્તિ માટે શ્વેત કમળ, મલ્લિકા, કુંદ અને મહુડાના પુષ્પોથી; તથા અશોક, પાટલ, બિલ્વપત્ર, જાઈ અને શ્વેત વિકંકત પુષ્પોથી હવન કરવો જોઈએ.

Verse 154

नवनीलोत्पलैरश्वरिपुजैः कर्णिकारजैः । होमाल्लक्ष्मीं च सौभाग्यं निधिमायुर्यशो लभेत् ॥ १५४ ॥

તાજા નીલકમળ, અશ્વરિપૂજ્ય પુષ્પો અને કર્ણિકારના ફૂલોથી હોમ કરવાથી લક્ષ્મી, સૌભાગ્ય, ધન-નિધિ, દીર્ઘ આયુષ્ય અને યશ મળે છે।

Verse 155

दूर्वां गुडूचीमश्वत्थं वटमारग्वधं तथा । सितार्कप्लक्षजं हुत्वा चिरान्मुच्येत रोगतः ॥ १५५ ॥

દૂર્વા, ગુડૂચી, અશ્વત્થ, વડ, મારગ્વધ તથા શ્વેત અર્ક અને પ્લક્ષને અગ્નિમાં હુત કરવાથી સમય જતાં રોગોથી મુક્તિ મળે છે।

Verse 156

इक्षुजंबूनालिकेरमोचागुडसितायुतैः । अचलां लभते लक्ष्मीं भोक्ता च भवति ध्रुवम् ॥ १५६ ॥

શેરડી, જાંબુફળ, નાળિયેર, કેળું, ગોળ અને ખાંડ સાથે આહુતિ આપવાથી અચલ લક્ષ્મી પ્રાપ્ત થાય છે અને નિશ્ચિત રીતે ભોગસુખનો ભોક્તા બને છે।

Verse 157

सर्षपाज्यैर्हुते मृत्युः काष्ठाग्नौ वैरिमृत्यवे । चतुरंगुलजैर्होमाञ्चतुरंगबले रिपोः ॥ १५७ ॥

લાકડાથી પ્રજ્વલિત અગ્નિમાં ઘી મિશ્રિત સરસવની આહુતિ આપવાથી શત્રુ-મૃત્યુનું ફળ સિદ્ધ થાય છે. તેમજ ચાર અંગુલ પ્રમાણની આહુતિઓથી શત્રુનું ચતુરંગ સૈન્યબળ નાશ પામે છે।

Verse 158

सप्ताहाद्रोगदुःखार्तिर्भवत्येव न संशयः । नित्यं नित्यार्चनं कुर्यात्तथा होमं घृतेन वै ॥ १५८ ॥

સાત દિવસમાં રોગ અને દુઃખની પીડા નિશ્ચિત રીતે ઊભી થાય છે—એમાં શંકા નથી. તેથી દરરોજ નિયમિત નિત્યાર્ચન કરવું અને ઘીથી હોમ પણ નિત્ય કરવો।

Verse 159

विद्याभिमंत्रितं तोयं पिबेत्प्रातस्तदाप्तये । चंदनोशीरकर्पूरकस्तूरीरोचनान्वितैः ॥ १५९ ॥

તે ફળની પ્રાપ્તિ માટે પ્રાતઃકાળે વિદ્યામંત્રથી અભિમંત્રિત જળ પીવું. તે જળ ચંદન, ઉશીર, કપૂર, કસ્તૂરી અને ગોરોચના યુક્ત હોવું જોઈએ॥

Verse 160

काश्मीरकालागुरुभिर्मृगस्वेदमयैरपि । पूजयेच्च शिवामेतैर्गंधैः सर्वार्थसिद्धये ॥ १६० ॥

કેશર, કાળો અગરુ તથા કસ્તૂરીથી બનેલા સુગંધોથી—આ ગંધો વડે—શિવાની પૂજા કરવી, જેથી સર્વ કાર્યસિદ્ધિ થાય॥

Verse 161

सर्वाभिरपि नित्याभिः प्रातर्मातृकया समम् । त्रिजप्ताभिः पिबेत्तोयं तथा वाक्सिद्वये शिवम् ॥ १६१ ॥

પ્રાતઃ માતૃકાસહ તથા સર્વ નિત્યા-શક્તિઓ સાથે, ત્રણ વાર જપ કરીને જળ પીવું; તેમજ વાક્-સિદ્ધિના દ્વયમાં શિવમંગલ સ્થાપવું॥

Verse 162

विदध्यात्साधनं प्राग्वद्वर्णलक्षं पयोव्रतः । त्रिस्वादुसिक्तैररुणैरंबुजैर्हवनं चरेत् ॥ १६२ ॥

પયోవ્રત ધારણ કરનાર, પૂર્વોક્ત રીતે વર્ણ-લક્ષણોથી યુક્ત સાધનસામગ્રી તૈયાર કરે; અને ત્રણ મધુર દ્રવ્યોથી સિંચિત લાલ કમળોથી હવન કરે॥

Verse 163

जपतर्पणहोमार्चासेकसिद्धमनुर्नरः । कुर्यादुक्तान्प्रयोगांश्च न चेत्तन्मनुदेवताः ॥ १६३ ॥

જપ, તર્પણ, હોમ, અર્ચા અને સેક—આ પ્રયોગો મનુષ્યે માત્ર તે જ મંત્રથી કરવા જોઈએ જે આ કર્મો માટે સિદ્ધ થયો હોય; નહિતર તે મંત્રની અધિદેવતાઓ પ્રતિસાદ આપતી નથી॥

Verse 164

प्राणांस्तस्य ग्रसंत्येव कुपितास्तत्क्षणान्मुने । अनया विद्यया लोके यदसाध्यं न तत्क्वचित् ॥ १६४ ॥

હે મુને, ક્રોધિત થઈ તેઓ તે જ ક્ષણે તેના પ્રાણોને જ ગળી જાય છે. આ વિદ્યાથી લોકમાં ક્યાંય કંઈ પણ અસાધ્ય રહેતું નથી.

Verse 165

अरण्यवटमूले च पर्वताग्रगुहासु च । उद्यानमध्यकांतारे मातृपादपमूलतः ॥ १६५ ॥

અરણ્યમાં વડવૃક્ષના મૂળે, પર્વતશિખરની ગુફાઓમાં, ઉદ્યાનના મધ્યના એકાંત કાંતારમાં, તેમજ ‘માતૃવૃક્ષ’ના મૂળે—(આવા સ્થાનો સાધનાને યોગ્ય છે).

Verse 166

सिंधुतीरे वने चैता यक्षिणीः साधयेन्नरः । कमलैः कैरवै रक्तैः सितैः सौगंधिकोत्पलैः ॥ १६६ ॥

સિંધુ નદીના કાંઠાના વનમાં મનુષ્ય આ યક્ષિણીઓની સાધના કરે—કમળો, લાલ-સફેદ કૈરવ અને સુગંધિત નીલોત્પલ અર્પણ કરીને।

Verse 167

सुगंधिशिफालिकया त्रिमध्वक्तैर्यथाविधि । होमात्सप्तसु वारेषु तन्मंडलत एव वै ॥ १६७ ॥

સુગંધિત શિફાલિકાને ત્રિમધુ અને ઘૃત સાથે મિશ્રિત કરીને વિધિપૂર્વક હોમ કરવો. સાત દિવસ હોમ કરવાથી તે જ મંડલમાંથી નિશ્ચયે ફળ પ્રગટે છે.

Verse 168

विजयं समवाप्रोति समरे द्वंद्वयुद्धके । मल्लयुद्धे शस्त्रयुद्धे वादे द्यूतह्नयेऽपि च ॥ १६८ ॥

તે સમરમાં—દ્વંદ્વયુદ્ધ, મલ્લયુદ્ધ, શસ્ત્રયુદ્ધ, વાદવિવાદ, અને દ્યુત-સ્પર્ધામાં પણ—વિજય પ્રાપ્ત કરે છે.

Verse 169

व्यवहारेषु सर्वत्र जयमाप्नोति निश्चितम् । चतुरंगुलजैः पुप्पैर्होमात्संस्तंभयेदरीन् ॥ १६९ ॥

સર્વ વ્યવહારોમાં સાધક નિશ્ચિત રીતે વિજય પામે છે. ચાર આંગળ પ્રમાણના પુષ્પોથી હોમ કરવાથી શત્રુઓ સ્તંભિત થાય છે.

Verse 170

तथैव कर्णिकारोत्थैः पुन्नागोत्थैर्नमेरुजैः । चंपकैः केतकै राजवृक्षजैर्माधवोद्भवैः ॥ १७० ॥

એ જ રીતે કર્ણિકાર, પુન્નાગ તથા મેરુપર્વતજ પુષ્પોથી; ચંપક અને કેતકીના પુષ્પોથી; તેમજ રાજવૃક્ષજ અને માધવલતાજ પુષ્પોથી પણ (પૂજન) કરવું જોઈએ.

Verse 171

प्राग्वद्दारेषु जुहुयात्क्रमात्पुष्पैस्तु सप्तभिः । प्रोक्तेषु स्तंभनं शत्रोर्भंगो वा भवति ध्रुवम् ॥ १७१ ॥

પૂર્વોક્ત રીતે દ્વારો પર ક્રમશઃ સાત પુષ્પોથી આહુતિ આપવી. આ વિધાન પૂર્ણ થતાં શત્રુનું સ્તંભન અથવા વિનાશ નિશ્ચિત થાય છે.

Verse 172

शत्रोर्नक्षत्रवृक्षाग्नौ तत्समिद्धिस्तु होमतः । सर्षपाज्यप्लुताभिस्ते प्रणमंत्येव पादयोः ॥ १७२ ॥

શત્રુના નક્ષત્ર-વૃક્ષની સમિધાથી પ્રજ્વલિત અગ્નિમાં, એ જ સમિધ વડે હોમ કરવો. સરસવ અને ઘીથી સ્નિગ્ધ આહુતિઓથી તેઓ (વિરોધીઓ) નિશ્ચિતપણે પગે નમે છે.

Verse 173

मृत्युकाष्ठानले मृत्युपत्रपुष्पफलैरपि । समिद्भिर्जुहुयात्सम्यग्वारे शार्चनपूर्वकम् ॥ १७३ ॥

‘મૃત્યુ’ કાષ્ઠથી પ્રજ્વલિત અગ્નિમાં, ‘મૃત્યુ’ વિધિ માટે નિર્ધારિત પાંદડા, પુષ્પો અને ફળો તેમજ સમિધોથી વિધિપૂર્વક આહુતિ આપવી. નિશ્ચિત દિવસે પહેલાં પૂજન કરીને યોગ્ય રીતે હોમ કરવો.

Verse 174

अरातेश्चतुरंगं तु बलं रोगार्द्दितं भवेत् । तेनास्य विजयो भूयान्निधनेनापि वा पुनः ॥ १७४ ॥

જો શત્રુની ચતુરંગિણી સેના રોગથી પીડિત થાય, તો એ જ દુર્બળતાથી અથવા ફરી શત્રુના નિધનથી પણ તેનો વિજય અત્યંત સંભવ બને છે।

Verse 175

अर्कवारेऽर्कजैरिध्मैः समिद्धेऽग्नौ तदुद्भवैः । पत्रैः पुष्पैः फलैः काण्डैर्मूलैश्चापि हुनेत्क्रमात् ॥ १७५ ॥

રવિવારે અર્ક છોડમાંથી મળેલી સમિધાથી અગ્નિ પ્રજ્વલિત કરી, એ જ અર્કના પાન, ફૂલ, ફળ, કાંડ અને મૂળ—આથી ક્રમશઃ આહુતિ અર્પણ કરવી।

Verse 176

सवर्णारुणवत्साया घृतसिक्तैस्तु मण्डलात् । अरातिदिङ्मुखो भूत्वा कुंडे त्र्यस्रे विधानतः ॥ १७६ ॥

ઘીથી સિંચિત વર્તુળાકાર મંડલમાં, સમવર્ણ અરુણવર્ણ વત્સાવાળી ગાયના વિધાન મુજબ, શત્રુદિશાના વિરુદ્ધ મુખ રાખીને, નિયમ પ્રમાણે ત્રિકોણ કુંડમાં ક્રિયા કરવી।

Verse 177

पलायते वा रोगार्तः प्रणमेद्वा भयान्वितः । पलाशेध्मानले तस्य पंचांगैस्तद्घृताप्लुतैः ॥ १७७ ॥

રોગથી પીડિત વ્યક્તિ દુઃખે ભાગી જાય કે ભયથી નમન કરે—તથાપિ તેના માટે પલાશ સમિધાથી પ્રજ્વલિત અગ્નિમાં, ઘીથી અભિષિક્ત પંચાંગોથી આહુતિ અર્પણ કરવી।

Verse 178

होमेन सोमवारे च भवेत्प्राग्वन्न संशयः । खादिरेध्मानले तस्य पंचांगैस्तद्घृताप्लुतैः ॥ १७८ ॥

સોમવારે હોમ કરવાથી પૂર્વોક્ત ફળ નિઃસંદેહ પ્રાપ્ત થાય છે. તે માટે ખદિર સમિધાથી પ્રજ્વલિત અગ્નિમાં, ઘીથી સিক্ত પંચાંગોથી આહુતિ અર્પણ કરવી।

Verse 179

वारे भौमस्य हवनात्तदाप्नोति सुनिश्चितम् । अपामार्गस्य सौम्येऽह्नि पिप्पलस्य गुरोर्दिने ॥ १७९ ॥

મંગળવારે હવન કરવાથી સાધક નિશ્ચિત રીતે કહેલું ફળ પ્રાપ્ત કરે છે. એ જ રીતે બુધવારે અપામાર્ગની સમિધાથી અને ગુરુવારે (ગુરુદિને) પીપળની સમિધાથી હવન કરવાથી પોતપોતાનું નિશ્ચિત ફળ મળે છે.

Verse 180

उदुंबरस्य भृगुजे शम्या मांदेऽह्नि गोघृतैः । शुभ्रपीतसितश्यामवर्णाद्याः पूर्ववत्तथा ॥ १८० ॥

ભૃગુવારે (શુક્રવારે) ઉદુંબર વૃક્ષની શમી-સમિધાથી હવન કરવું; અને માંદવારે (શનિવારે) ગાયના ઘીથી કરવું. શુભ્ર, પીત, ફિક્કા (સિત) અને શ્યામ વગેરે વર્ણ-લક્ષણો પૂર્વવત્ જ સમજવા.

Verse 181

तत्फलं समवाप्नोति तत्समिद्दीपितेऽनले । प्रतिपत्तिथिमारभ्य पंचम्यंतं क्रमेण वै ॥ १८१ ॥

જ્યારે તે જ સમિધા/આહુતિથી અગ્નિ પ્રજ્વલિત થાય છે, ત્યારે સાધક એ જ ફળ પ્રાપ્ત કરે છે. પ્રતિપદા તિથિથી આરંભ કરીને ક્રમે પંચમી સુધી વિધિ કરવી જોઈએ.

Verse 182

शालीचणकमुद्गैश्च यवमाषैश्च होमतः । माहिषाज्यप्लुतैस्ताभिस्तिथिभिः समवाप्नुयात् ॥ १८२ ॥

ચોખા, ચણા, મગ, જવ અને માષ (ઉડદ) થી હવન કરવું; અને દરેક આહુતિને મહિષી-ઘી (ભેંસના ઘી) થી ભીંજવી અર્પણ કરવી. આમ કરવાથી તે તે તિથિ અનુસાર જણાવેલ ફળ પ્રાપ્ત થાય છે.

Verse 183

षष्ठ्यादिसप्तम्यंतं तु चाजाभवघृतैस्तथा । प्रागुक्तैर्निस्तुषैर्होमात्प्रागुक्तफलमाप्नुयात् ॥ १८३ ॥

પરંતુ ષષ્ઠીથી સપ્તમી સુધી બકરીમાંથી ઉત્પન્ન ઘીથી તથા પૂર્વોક્ત ભૂસી-રહિત ધાન્યોથી હવન કરવું. આવા હોમથી અગાઉ જણાવેલું એ જ ફળ પ્રાપ્ત થાય છે.

Verse 184

तद्वर्द्धं पंचके त्वेतैः समस्तैश्च तिलद्वयैः । सितान्नैः पायसैः सिक्तैराविकैस्तु घृतैस्तथा ॥ १८४ ॥

પાંચ અર્પણોના સમૂહમાં તે પ્રમાણને અડધું વધુ વધારવું—બે પ્રકારના તલ, મીઠું અન્ન, પાયસ, પાયસથી સিক্ত પદાર્થો તથા ભેંસ/ઘેટાંના દૂધનું ઘી—આ બધું એકસાથે લઈને।

Verse 185

हवनात्तदवाप्नोति यदादौ फलमीरितम् । एवं नक्षत्रवृक्षोत्थवह्नौ तैस्तैर्मधुप्लुतैः ॥ १८५ ॥

હવન કરવાથી આરંભે જણાવેલું તે જ ફળ પ્રાપ્ત થાય છે. એ જ રીતે, સંબંધિત નક્ષત્રોના વૃક્ષોથી પ્રજ્વલિત અગ્નિમાં મધુથી સিক্ত તે-તે હવિ અર્પણ કરવાથી ઉક્ત ફળો સિદ્ધ થાય છે.

Verse 186

हवनादपि तत्प्राप्तिर्भवत्येव न संशयः । विद्यां संसाध्य पूर्वं तु पस्चादुक्तानशेषतः ॥ १८६ ॥

હવનથી પણ તે પ્રાપ્તિ નિશ્ચયે થાય છે—કોઈ સંશય નથી. પરંતુ પહેલાં આવશ્યક વિદ્યાને સિદ્ધ કરી, પછી જણાવેલ તમામ વિધિઓને એકપણ બાકી ન રાખી પૂર્ણ રીતે આચરવા.

Verse 187

प्रयोगान्साधयेद्धीमान् मंगलायाः प्रसादतः । संपूज्य देवतां विप्रकुमारीं कन्यकां तु वा ॥ १८७ ॥

બુદ્ધિમાન પુરુષ મંગલા દેવીના પ્રસાદથી આ પ્રયોગોને સિદ્ધ કરે. પ્રથમ દેવતાની સમ્યક પૂજા કરીને, પછી વિધિપૂર્વક બ્રાહ્મણ કુમારી અથવા કોઈ કન્યાનું યોગ્ય સન્માન કરે.

Verse 188

सशुभावयवां मुग्धां स्नातां धौतांबरां शुभाम् । तथाविधं कुमारं वा संस्थाप्यभ्यर्च्य विद्यया ॥ १८८ ॥

શુભ અંગોવાળી નિર્દોષ બાળકી—સ્નાન કરેલી, ધોયેલા વસ્ત્રો ધારણ કરેલી, પવિત્ર સ્વભાવવાળી—અથવા તેવી જ રીતે બાળકને બેસાડી, નિર્ધારિત વિદ્યા/વિધિથી તેની અર્ચના કરવી.

Verse 189

स्पृष्टशीर्षो जपेद्विद्यां शतवारं तथार्चयेत् । प्रसूनैररुणैः शुभ्रैः सौरभाढ्यैरथापि वा ॥ १८९ ॥

શ્રદ્ધાથી મસ્તક સ્પર્શ કરીને વિદ્યાનો સો વાર જપ કરવો અને તેમ જ પૂજન કરવું—લાલ કે શ્વેત, અથવા સુગંધથી સમૃદ્ધ પુષ્પોથી।

Verse 190

दद्याद्गुग्गुलधूपं च यावत्कर्मावसानकम् । ततो देव्या समाविष्टे तस्मिन्संपूज्य भक्तितः ॥ १९० ॥

કર્મ પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી ગુગ્ગુલુનો ધૂપ અર્પણ કરવો. પછી જ્યારે દેવી તેમાં પ્રવેશીને સન્નિધાન થાય, ત્યારે તે સન્નિધાનનું ભક્તિપૂર્વક વિધિવત્ પૂજન કરવું।

Verse 191

ततस्तामुपचारैस्तैः प्रागुक्तैर्विद्यया व्रती । प्रजपंस्तां ततः पृच्छेदभीष्टं कथयेच्च सा ॥ १९१ ॥

પછી વ્રતધારી સાધક, પૂર્વોક્ત ઉપચાર અને વિધિ અનુસાર તેણીનો વારંવાર જપ કરતો; ત્યારબાદ ઇચ્છિત વિષય પૂછે—અને તે (દેવી) તેને કહી દેશે।

Verse 192

भूतं भवद्भविष्यं च यदन्यन्मनसि स्थितम् । जन्मांतराण्यतीतानि सर्वं सा पूजिता वदेत् ॥ १९२ ॥

ભૂત, વર્તમાન અને ભવિષ્ય—અને મનમાં સ્થિત બીજું જે કંઈ હોય; તેમજ ભૂતકાળના જન્માંતરો—પૂજિત થતાં તે (દેવી) બધું કહી દે છે।

Verse 193

ततस्तां प्राग्वदभ्यर्च्य स्वात्मन्युद्वास्य तां जपेत् । सहस्रवारं स्थिरधीः पूर्णात्मा विचरेत्सुखी ॥ १९३ ॥

પછી અગાઉની જેમ તેણીનું અર્ચન કરીને, તેણીને પોતાના આત્મામાં પ્રતિષ્ઠિત કરીને જપ કરવો. સ્થિર બુદ્ધિથી હજાર વાર જપ કરતાં, અંતરમાં પૂર્ણતા પામી સુખથી વિહરે છે।

Verse 194

मधुरत्रयसंसिक्तैररुणैरंबजैः श्रियम् । प्राप्नोति मंडलं होमात्सितैश्च महद्यशः ॥ १९४ ॥

ત્રણ મધુર દ્રવ્યોમાં સ્નિગ્ધ કરેલા લાલ કમળોથી હોમ કરવાથી શ્રી-સમૃદ્ધિ મળે છે; અને શ્વેત કમળોની આહુતિથી મહાન યશ પ્રાપ્ત થાય છે.

Verse 195

क्षौद्राक्तैरुप्तलै रक्तैर्हवनात्प्रोक्तकालतः । सुवर्णं समवाप्नोति निधिं वा वसुधां तु वा ॥ १९५ ॥

પ્રોક્ત કાળે મધથી લેપિત લાલ કમળોથી હવન કરવાથી સોનું મળે છે—અથવા ધનનિધિ, કે જમીન પણ પ્રાપ્ત થાય છે.

Verse 196

क्षीराक्तैः कैरवैर्होमात्प्रोक्तं काममवाप्नुयात् । धान्यानि विविधान्याशु सुभगः स भवेन्नरः ॥ १९६ ॥

દૂધથી સ્નિગ્ધ કરેલા કુમુદ (શ્વેત જળકમળ) પુષ્પોથી હોમ કરવાથી કહેલું ઇચ્છિત ફળ મળે છે. તે ઝડપથી વિવિધ ધાન્ય મેળવે છે અને તે પુરુષ સુભાગ્યશાળી તથા સમૃદ્ધ બને છે.

Verse 197

आज्याक्तैरुत्पलैर्होमाद्वांछितं समवाप्नुयात् । तदक्तैरपि कह्लारैर्हवनाद्राजवल्लभः ॥ १९७ ॥

ઘીથી સ્નિગ્ધ કરેલા નીલ કમળોથી હોમ કરવાથી ઇચ્છિત ફળ મળે છે. તેમજ ઘી-લેપિત કહ્લાર કમળોની આહુતિથી તે રાજાને પ્રિય બને છે.

Verse 198

पलाशपुष्पैस्त्रिस्वादुयुक्तैस्तत्कालहोमतः । चतुर्विधं तु पांडित्यं भवत्येव न संशयः ॥ १९८ ॥

ત્રણ મધુર રસોથી યુક્ત પલાશ પુષ્પોથી યોગ્ય કાળે હોમ કરવાથી નિઃસંદેહ ચતુર્વિધ પાંડિત્ય પ્રાપ્ત થાય છે.

Verse 199

लाजैस्त्रिमधुरोपेतैस्तत्कालहवनेन वै । कन्यकां लभते पत्नीं समस्तगुणसंयुताम् ॥ १९९ ॥

ત્રિમધુરથી યુક્ત લાજાની નિર્ધારિત કાળે હવનમાં આહુતિ આપવાથી સાધક સર્વગુણસંપન્ન કન્યાને પત્નીરૂપે પ્રાપ્ત કરે છે।

Verse 200

नालिकेरफलक्षोदं ससितं सगुडं तु वा । क्षौद्राक्षं जुहुयात्तद्वदयत्नाद्धनदोपमः ॥ २०० ॥

નારિકેલફળનો રસ/સાર ખાંડ સાથે અથવા ગોળ સાથે, અથવા મધમાં દ્રાક્ષ મિશ્રિત કરીને હવનાગ્નિમાં આહુતિ આપવી; આમ કરવાથી તે અલ્પ પ્રયત્ને કુબેર સમ ધનવાન બને છે।