Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 72

The Account of the Lalitā Hymn, the Protective Armor

Kavaca), and the Thousand Names (Sahasranāma

Devanagari script

मददेगिनीका चैव तथा भुवनपालिनी । शशिलेखा समुद्दिष्टा गतिलेखाह्वया मता ॥ ७२ ॥

Transliteration

madadeginīkā caiva tathā bhuvanapālinī | śaśilekhā samuddiṣṭā gatilekhāhvayā matā || 72 ||

Translation

તે ‘મદદેગિનીકા’ તથા ‘ભુવનપાલિની’ નામે પણ કહેવાય છે. તેને ‘શશિલેખા’ તરીકે ઉલ્લેખિત કરવામાં આવી છે અને ‘ગતિલેખા’ નામથી પણ માનવામાં આવે છે.

Word by Word

• मद-देगिनीका: named ‘Madadeginīkā’ (reading uncertain)
• मद-देगिनीका: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मद (प्रातिपदिक) + देगिनीका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः; विशेषणम् (fem. nom. sg.); ‘देगिनीका’ शब्दः दुर्लभ/पाठभेद-संभव

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक-निपात (conjunction ‘and’)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक-निपात (particle ‘indeed’)

• तथा: also
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb ‘also/likewise’)

• भुवन-पालिनी: protector of the worlds
• भुवन-पालिनी: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भुवन (प्रातिपदिक) + पालिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः; विशेषणम् (fem. nom. sg.)

• शशि-लेखा: (named) ‘Śaśilekhā’ (moon-marked)
• शशि-लेखा: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शशि (प्रातिपदिक) + लेखा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (‘moon-like line/mark’); विशेषणम् (fem. nom. sg.)

• समुद्दिष्टा: declared/mentioned
• समुद्दिष्टा: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-उद्-√दिश् (धातु) → उद्दिष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्तः—क्त (past passive participle); विशेषणम् (fem. nom. sg.)

• गति-लेखा-आह्वया: named ‘Gatilekhā’ (line/mark of movement)
• गति-लेखा-आह्वया: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गति (प्रातिपदिक) + लेखा (प्रातिपदिक) + आह्वया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः; विशेषणम् (fem. nom. sg.)

• मता: considered/held to be
• मता: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: √मन् (धातु) → मत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्तः—क्त (PPP); विशेषणम् (fem. nom. sg.)

Speaker

Sanatkumara (in dialogue with Narada, within the enumerative/technical section)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Madadeginika
• Bhuvanapalini
• Shashilekha
• Gatilekha

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

Its significance lies in preserving sacred nomenclature: multiple epithets are recorded to aid correct remembrance and usage of revered names within śāstric tradition.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: bhakti is strengthened by accurate nāma-smaraṇa (remembrance of divine/sacred names). This verse supports that discipline by listing accepted appellations.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

A Nighaṇṭu-like, technical listing of names/synonyms—useful for precise recitation, interpretation, and śāstric reference in Vedāṅga-oriented study.