Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 44

The Description of the Four Durgā Mantras

Devanagari script

देवता देशिकैरुक्ता देवी त्रिपुरभैरवी । नाभेराचरणं न्यस्य वाग्भवं मन्त्रवित्पुनः ॥ ४४ ॥

Transliteration

devatā deśikairuktā devī tripurabhairavī | nābherācaraṇaṃ nyasya vāgbhavaṃ mantravitpunaḥ || 44 ||

Translation

દેશિકોએ કહ્યા મુજબ દેવતા દેવી ત્રિપુરભૈરવી છે. ત્યારબાદ મંત્રવિદ નાભિથી ચરણ સુધી ન્યાસ કરીને, ફરી ‘વાગ્ભવ’ (બીજ)નું વિન્યાસ કરે.

Word by Word

• देवता: the deity
• देवता: Karta (कर्ता/विषय)
• Type: Noun
• Root: देवता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• देशिकैः: by the teachers/adepts
• देशिकैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: देशिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• उक्ता: is said/declared
• उक्ता: Kriya-visheshana (विधेय)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (देवता इत्यस्य विधेयविशेषण)

• देवी: the Goddess
• देवी: Karta (कर्ता/विषय)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• त्रिपुरभैरवी: Tripurabhairavī
• त्रिपुरभैरवी: Karta (कर्ता/विषय)
• Type: Noun
• Root: त्रिपुर + भैरवी (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (त्रिपुरस्य भैरवी); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• नाभेः: of the navel
• नाभेः: Apadana/Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नाभि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• आचरणम्: (down to) the feet; conduct/region of the feet
• आचरणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आचरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• न्यस्य: having placed
• न्यस्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: नि + अस् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यबन्त अव्ययीभावरूप (gerund/absolutive) ‘having placed’; अव्ययप्रयोग

• वाग्भवम्: Vāgbhava (seed/mantra)
• वाग्भवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक् + भव (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• मन्त्रवित्: the knower of mantra
• मन्त्रवित्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र + विद् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (मन्त्रं वेत्ति इति); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पुनः: again; further
• पुनः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: again/further)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Tripurabhairavi
• Deshika (Acharya/Guru)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes disciplined mantra-practice: recognizing the correct presiding deity (Tripurabhairavī) as taught by the guru-lineage, and sanctifying the body through nyāsa before applying the seed-mantra.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed as reverent, guru-guided worship—devotion is made concrete through correct identification of the deity and careful ritual installation (nyāsa) that turns the practitioner’s body into a fit seat of worship.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights applied mantra-vidyā: the technical ritual method of nyāsa (placing mantra on body-points) and the use of a bīja (Vāgbhava) under ācārya instruction—an example of disciplined liturgical practice within the text’s technical teachings.