Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 7

Dīpa-vidhi-vyākhyānam

Procedure for Lamp-Offering to Hanumān

Devanagari script

गोधूमाश्च तिला माषा मुद्गा वै तंडुलाः क्रमात् । पंचधान्यमिदं प्रोक्तं नित्यदीपं तु मारुतेः ॥ ७ ॥

Transliteration

godhūmāśca tilā māṣā mudgā vai taṃḍulāḥ kramāt | paṃcadhānyamidaṃ proktaṃ nityadīpaṃ tu māruteḥ || 7 ||

Translation

ક્રમશઃ ગોધૂમ (ઘઉં), તલ, માષ (ઉડદ), મુદગ (મૂંગ) અને તંડુલ (ચોખા)—આને પંચધાન્ય કહેવાયું છે; અને આ મારુતિ (હનુમાન)ના નિત્યદીપ માટે નિર્ધારિત છે.

Word by Word

• गोधूमाः: wheat grains
• गोधूमाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गोधूम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• तिलाः: sesame seeds
• तिलाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• माषाः: black gram
• माषाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: माष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• मुद्गाः: green gram
• मुद्गाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुद्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• वै: indeed
• वै: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चय/खल्वर्थक-अव्यय (emphatic particle)

• तण्डुलाः: rice grains
• तण्डुलाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तण्डुल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• क्रमात्: in order, successively
• क्रमात्: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-प्रयोगवत्; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) ‘in order/ क्रमशः’

• पञ्चधान्यम्: the five-grain set
• पञ्चधान्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पञ्च-धान्य (प्रातिपदिक; पञ्च + धान्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘group of five grains’

• इदम्: this
• इदम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• प्रोक्तम्: is declared
• प्रोक्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: प्र-√वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘declared’

• नित्यदीपम्: as the perpetual lamp
• नित्यदीपम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नित्य-दीप (प्रातिपदिक; नित्य + दीप)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेष्य-विशेषणभावः ‘everlasting lamp’

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अवधारणार्थक-अव्यय (contrast/emphasis)

• मारुतेः: of Maruti (Hanuman)
• मारुतेः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मारुति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

Speaker

Narada (teaching in a technical/ritual context to the Sanatkumara tradition)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Maruti (Hanuman)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It sanctifies everyday staples as pañcadhānya and links them to a steady act of worship—sustaining a nitya-dīpa—signifying continuous remembrance and protection under Maruti (Hanuman).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By prescribing a simple, repeatable offering connected to a perpetual lamp, it emphasizes consistent, daily upāsanā—Bhakti expressed through regular service rather than occasional grand rites.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual procedure and correct material specification (a Kalpa-style, Vedāṅga-aligned detail): identifying exact grains in sequence for a prescribed observance connected with maintaining a nitya-dīpa.