Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 125

The Description of the Worship of Rāma and Others

Rāmādi-pūjā-vidhāna

Devanagari script

ध्यानपूजादिकं सर्वमस्य कुर्यात्षडर्णवत् । तारो हृञ्चैव ब्रह्मण्यसेव्याय पदमीरयेत् ॥ १२५ ॥

Transliteration

dhyānapūjādikaṃ sarvamasya kuryātṣaḍarṇavat | tāro hṛñcaiva brahmaṇyasevyāya padamīrayet || 125 ||

Translation

આનું ધ્યાન, પૂજા વગેરે બધું ષડાક્ષરી મંત્રની જેમ કરવું. પછી ‘તાર’ (ૐ) ને ‘હ્રીં’ સાથે ઉચ્ચારી ‘બ્રહ્મણ્યસેવ્યાય’ આ પદ બોલવું.

Word by Word

• ध्यान-पूजा-आदिकम्: meditation, worship, etc.
• ध्यान-पूजा-आदिकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ध्यान + पूजा + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—ध्यानं पूजा च आदयः यस्य तत्

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (ध्यानपूजादिकम्)

• अस्य: of this (mantra)
• अस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• कुर्यात्: should do/perform
• कुर्यात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• षडर्णवत्: as in the six-syllable (mantra)
• षडर्णवत्: Kriya-Visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: षड् + अर्ण + वत् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; ‘षडर्णस्य वत्’ (like the six-syllabled one); क्रियाविशेषणवत्

• तारः: tāra (praṇava, Oṃ)
• तारः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; मन्त्राङ्ग/बीज—‘तार’ = प्रणव (Oṃ)

• हृँ: hṛṃ (seed syllable)
• हृँ: Karma (कर्म)
• Type: Indeclinable
• Root: हृँ (बीजाक्षर/अव्ययवत्)
• Form: बीजाक्षर (mantric seed syllable), अव्ययवत् प्रयोगः

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक (particle of emphasis)

• ब्रह्मण्य-सेव्याय: for the one to be served by the pious/devout (Brahmaṇya)
• ब्रह्मण्य-सेव्याय: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मण्य + सेव्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन; समासः—ब्रह्मण्येन सेव्यः (तृतीया-तत्पुरुष) / अथवा ‘ब्रह्मण्यः’ (ब्रह्मणि निष्ठः) इति विशेषण; सेव्य = सेवनीय

• पदम्: the word/epithet
• पदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; मन्त्रपद (word/epithet)

• ईरयेत्: should utter/recite
• ईरयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ईर् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative nuance possible in usage: ‘उच्चारयेत्/प्रोच्येत्’

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara
• Om (Tara)
• Hrīm (Bīja)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It standardizes mantra-sādhana: meditation and worship are to be done with the same disciplined procedure used for established mantras (like the six-syllabled), emphasizing correct recitation and reverent ritual order.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed as structured upāsanā—dhyāna, pūjā, and mantra-ucchāraṇa—showing devotion as both inner contemplation and outward worship aligned with scriptural method.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights practical mantra-vidhi (applied ritual science): correct sequencing of dhyāna and pūjā, and precise pronunciation/usage of sacred syllables (Oṃ/tāra, bīja ‘hṛṃ’) and mantra-padas.