Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 83

Mantraśodhana, Dīkṣā-krama, Guru-Pādukā, Ajapā-Haṃsa, and Ṣaṭcakra-Kuṇḍalinī Sādhana

Devanagari script

षट्शतं तु गणेशाय वागधीशाय चार्पयेत् । स्वाधिष्ठाने विद्रुमाभे वादिलांतार्णसंयुते ॥ ८३ ॥

Transliteration

ṣaṭśataṃ tu gaṇeśāya vāgadhīśāya cārpayet | svādhiṣṭhāne vidrumābhe vādilāṃtārṇasaṃyute || 83 ||

Translation

વાણીના અધિપતિ ગણેશને છસો (જપ/આહુતિ) અર્પણ કરવી. સ્વાધિષ્ઠાનમાં પ્રવાળવર્ણ, ‘વ’થી ‘લ’ સુધીના અંતર્વર્ણક્રમથી સંયુક્ત રૂપે તેમનું ધ્યાન કરવું॥

Word by Word

• षट्शतम्: six hundred
• षट्शतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: षट् (संख्या) + शत (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगुसमास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; कर्म (object)

• तु: indeed
• तु: Particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• गणेशाय: to Gaṇeśa
• गणेशाय: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: गणेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; सम्प्रदान

• वागधीशाय: to the lord of speech
• वागधीशाय: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: वाक् (प्रातिपदिक) + अधीश (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (वाचः अधीशः); पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; सम्प्रदान

• च: and
• च: Particle/Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• अर्पयेत्: should offer
• अर्पयेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्पय्/अर्प् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• स्वाधिष्ठाने: in the svādhiṣṭhāna
• स्वाधिष्ठाने: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + अधिष्ठान (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• विद्रुमाभे: coral-hued
• विद्रुमाभे: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विद्रुम (प्रातिपदिक) + आभ (प्रातिपदिक)
• Form: उपमान-तत्पुरुष; सप्तमी, एकवचन (अधिकरणे विशेषणम्)

• वादिलान्तार्णसंयुते: joined with the syllables from ‘vā’ up to ‘lā’ (etc.)
• वादिलान्तार्णसंयुते: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वादि (प्रातिपदिक) + लान्त (प्रातिपदिक) + अर्ण (प्रातिपदिक) + संयुत (कृदन्त)
• Form: समास (निर्देशात्मक-तत्पुरुष); सप्तमी, एकवचन; ‘(अक्षर/बीजैः) संयुत’

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Gaṇeśa

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It prescribes a precise devotional-ritual measure (six hundred offerings/recitations) to Gaṇeśa as Vāk-pati (Lord of Speech), linking outer practice with inner contemplation at the Svādhiṣṭhāna center.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed as disciplined upāsanā: offering a fixed count with focused meditation on the deity’s form (coral-hued) and presence within the subtle body, making devotion both heartfelt and methodical.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights technical mantra-knowledge about phonetic/letter groupings (arṇa/varṇa) used in ritual recitation—an applied, śikṣā/phonetics-like precision within Narada Purana’s procedural teachings.