Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 11

Gṛhastha-praveśa: Vivāha-bheda, Ācāra-śauca, Śrāddha-kāla, and Vaiṣṇava-lakṣaṇa

Devanagari script

अनर्थभाषिणीं चैव लोकद्वेष परायणाम् । परापवादनिरतां तस्कारां नोद्वहेद्वुधः ॥ ११ ॥

Transliteration

anarthabhāṣiṇīṃ caiva lokadveṣa parāyaṇām | parāpavādaniratāṃ taskārāṃ nodvahedvudhaḥ || 11 ||

Translation

અનર્થ બોલનારી, લોકો સાથે દ્વેષ રાખનારી, પારકી નિંદામાં રત રહેનારી અને ચોર જેવી વૃત્તિવાળી સ્ત્રી સાથે બુદ્ધિમાન પુરુષે વિવાહ ન કરવો જોઈએ.

Word by Word

• अनर्थ-भाषिणीम्: speaking nonsense/evil words
• अनर्थ-भाषिणीम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अनर्थ (प्रातिपदिक) + भाषिन्/भाषिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: अनर्थं भाषते/भाषिणी (fem. acc. sg.)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (emphatic particle)

• लोक-द्वेष-परायणाम्: devoted to hating people/the world
• लोक-द्वेष-परायणाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: लोक (प्रातिपदिक) + द्वेष (प्रातिपदिक) + परायण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: लोकस्य द्वेषे परायणा (fem. acc. sg.)

• पर-अपवाद-निरताम्: engaged in slandering others
• पर-अपवाद-निरताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक) + अपवाद (प्रातिपदिक) + निरत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: परस्य अपवादे निरता (fem. acc. sg.)

• तस्काराम्: a thief (woman)
• तस्काराम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तस्कर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (fem. acc. sg.)

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negative particle)

• उद्वहेत्: should marry
• उद्वहेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद्+वह् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• वुधः: a wise man
• वुधः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc. nom. sg.)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: raudra

Secondary Rasa: shanta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It warns that harmful speech, hatred, and slander corrupt one’s mind and drain spiritual merit; the wise protect their dharma by avoiding such association.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti requires purity of heart and speech; habitual ninda (fault-finding and slander) breeds hatred and agitation, which obstruct remembrance of the Lord and devotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vyākaraṇa and Śikṣā are indirectly implied through disciplined speech (vak-samyama): words should be truthful, beneficial, and non-injurious, not idle or defamatory.