Home›Narada Purana›Purva Bhaga›Second Quarter›Adhyaya 56›Shloka 169
←Previous Verse
Next Verse→

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 169

Graha–Ketu–Utpāta Lakṣaṇas: Solar/Lunar Omens, Comets, Eclipses, and Calendar Rules

Devanagari script

चंद्रे शादितिजीवाहिपितरो भगसंज्ञकः । अर्यमार्कत्वष्टृमरुच्छक्राग्निमित्रवासवः ॥ १६९ ॥

Transliteration

caṃdre śāditijīvāhipitaro bhagasaṃjñakaḥ | aryamārkatvaṣṭṛmarucchakrāgnimitravāsavaḥ || 169 ||

Translation

ચંદ્રમંડળમાં શા (શનિ), આદિત્યો, જીવ (બૃહસ્પતિ), અહિ (નાગો) અને પિતૃઓ છે; તેમજ ‘ભગ’ નામે ઓળખાતો દેવ પણ છે. ત્યાં અર્યમા, અર્ક (સૂર્ય), ત્વષ્ટા, મરુત, ચક્ર, અગ્નિમિત્ર અને વાસવ (ઇન્દ્ર) પણ કહેવાયા છે.

Word by Word
चन्द्रेfor the Moon
चन्द्रे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; locative ‘in/for the Moon’
शातिŚāti
शाति:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootशाति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; proper name in list
दितिजDitija
दितिज:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootदितिज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘son of Diti’ (name)
ईवlike/as if
ईव:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootईव (अव्यय)
Formअव्यय; particle ‘as if/like’ (here likely part of name-sequence per sandhi)
अहिAhi
अहि:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; proper name ‘Ahi’
पितरःthe Pitṛs (Fathers)
पितरः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; nominative plural ‘Fathers’ (Pitṛs)
भग-संज्ञकःnamed Bhaga
भग-संज्ञकः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभग (प्रातिपदिक) + संज्ञक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having the name Bhaga’
अर्यमाAryamā
अर्यमा:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootअर्यमा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; proper name
अर्कArka (Sun)
अर्क:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; proper name (Sun)
त्वष्टृTvaṣṭṛ
त्वष्टृ:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्वष्टृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; proper name
मरुत्Marut
मरुत्:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (collective); proper name/group
शक्रŚakra (Indra)
शक्र:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Indra
अग्नि-मित्रAgnimitra
अग्नि-मित्र:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + मित्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; proper name ‘Agnimitra’
वासवःVāsava
वासवः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootवासव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘Vāsava’ (Indra) / name in list
Speaker

Sage Sanatkumara (in dialogue with Sage Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities
C
Chandra
A
Adityas
J
Jiva
A
Ahi (Nagas)
P
Pitaras
B
Bhaga
A
Aryaman
A
Arka (Surya)
T
Tvashtri
M
Maruts
C
Chakra
A
Agnimitra
V
Vasava (Indra)

FAQs

It maps the lunar realm (Chandra’s sphere) as an ordered domain governed by specific deities and powers, reinforcing the Purāṇic idea that cosmic order (ṛta/dharma) pervades even planetary spheres—knowledge that supports discernment and detachment in Mokṣa-dharma.

While it is primarily cosmological, it frames the universe as a divinely administered system; such vision encourages reverence for the Supreme who governs through these deities, strengthening bhakti by seeing all realms as parts of a sacred order.

It aligns with Jyotiṣa (Vedic astrology/astronomy) by associating the Moon’s sphere with specific deities—useful for understanding traditional cosmological correspondences employed in calendrical and ritual contexts.

←Previous Verse
Next Verse→