Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 131
Graha–Ketu–Utpāta Lakṣaṇas: Solar/Lunar Omens, Comets, Eclipses, and Calendar Rules
तपास्तपस्य क्रमशश्चैत्रादीनां समाह्वयाः । यस्मिन्मासे पौर्णमासी येन धिष्ण्येन संयुता ॥ १३१ ॥
tapāstapasya kramaśaścaitrādīnāṃ samāhvayāḥ | yasminmāse paurṇamāsī yena dhiṣṇyena saṃyutā || 131 ||
તપ અને તપસ્યા—આ નામો ક્રમશઃ ચૈત્રાદિ માસોને પણ અપાય છે. જે માસમાં જે પૂર્ણિમા આવે અને તે જે નક્ષત્ર-ધિષ્ણ્ય સાથે સંયુક્ત હોય, તે જ આધારે તે માસની સંજ્ઞા નિર્ધારિત થાય છે.
Sanatkumara (in dialogue with Narada)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: adbhuta
FAQs
It frames sacred time as a dharmic structure: months are not merely civil labels but are ritually meaningful, defined through Paurṇimā and nakṣatra-conjunctions that guide observances and vows.
By clarifying the sacred calendar, it supports bhakti-practice indirectly—helping devotees perform vrata, pūjā timings, and festival observances on correct tithis and nakṣatra-yogas, which strengthens disciplined devotion.
Jyotiṣa (Vedāṅga astronomy/astrology): determining month-names and ritual months through the full moon (Paurṇimā) and its associated nakṣatra, a key rule for calendrical computation.