Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 75

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Devanagari script

द्यूनस्थे वा विधौ यातेंगना नारी प्रसूयते । अब्धांगमन्भगः पूर्णे ज्यो वा पश्यति नारद ॥ ७५ ॥

Transliteration

dyūnasthe vā vidhau yāteṃganā nārī prasūyate | abdhāṃgamanbhagaḥ pūrṇe jyo vā paśyati nārada || 75 ||

Translation

હે નારદ, જો બુધ દ્યૂનસ્થાન (સપ્તમ ભાવ) માં સ્થિત હોય અથવા ત્યાં પહોંચ્યો હોય, તો સ્ત્રી કન્યાને જન્મ આપે છે. અને જ્યારે ચંદ્રનો અંશ/ભાગ પૂર્ણ થાય, ત્યારે તેજસ્વી જ્યોતિ દેખાય છે।

Word by Word

• द्यून-स्थे: when (the Moon) is in the 7th house (dyūna)
• द्यून-स्थे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: द्यून (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: समासपद; सप्तमी, एकवचन; विशेषण (विधौ)

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक अव्यय

• विधौ: when the Moon is (there)
• विधौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विधु (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; सप्तमी, एकवचन (Moon)

• याते: having gone
• याते: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु)
• Form: क्त (past passive participle); सप्तमी, एकवचन/द्विवचन-सम्भाव्य; used locatively with विधौ (yāte vidhau = when the Moon has gone)

• अङ्गना: a woman
• अङ्गना: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अङ्गना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• नारी: a woman
• नारी: Visheshya/Visheshana (समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; अङ्गनायाः विशेषण/समनाधिकरण

• प्रसूयते: gives birth
• प्रसूयते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √सू (धातु)
• Form: लट्-लकार; आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• अब्ध-अङ्गमन्-भगः: ... (uncertain technical compound)
• अब्ध-अङ्गमन्-भगः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अब्ध (प्रातिपदिक) + अङ्गमन् (प्रातिपदिक; uncertain) + भग (प्रातिपदिक)
• Form: समासपद; पुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन (reading uncertain)

• पूर्णे: when full
• पूर्णे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: पूर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी, एकवचन; विशेषण (काले/स्थितौ)

• ज्यः: ... (uncertain)
• ज्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ज्य (प्रातिपदिक; uncertain)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन (reading uncertain: jyo)

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक अव्यय

• पश्यति: sees
• पश्यति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पश् (धातु)
• Form: लट्-लकार; परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• नारद: O Nārada
• नारद: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Narada
• Budha (Mercury)
• Chandra (Moon)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

The verse frames Jyotiṣa as a Vedāṅga that reads karmic indications through planetary placements and lunar measures, implying that worldly events (like birth outcomes and omens) unfold according to ordered cosmic law.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by showing that life-events are governed by cosmic order, it encourages steadiness and surrender—key supports for Viṣṇu-bhakti—rather than anxiety over outcomes.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vedāṅga Jyotiṣa: interpretation of Budha’s placement (especially the 7th house) and lunar completion (pūrṇatā) as an omen of perceiving a bright light.