Home›Narada Purana›Purva Bhaga›Second Quarter›Adhyaya 55›Shloka 69
←Previous Verse
Next Verse→

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 69

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Devanagari script

मध्याद्भ्रष्टेर्के विदेशस्थे जनने नारिजन्म वै । मंदेंगस्थे कुजेस्ते च ज्ञोस्फुजि मध्यगे विधौ ॥ ६९ ॥

Transliteration

madhyādbhraṣṭerke videśasthe janane nārijanma vai | maṃdeṃgasthe kujeste ca jñosphuji madhyage vidhau || 69 ||

Translation

જન્મ સમયે સૂર્ય મધ્યસ્થાનથી ખસી વિદેશસ્થાને હોય તો સ્ત્રી-જન્મ સૂચિત થાય છે. તેમ જ શનિ અશુભ સ્થાને અને મંગળ પણ એવો હોય; તથા બુધ સ્ફુજિત રાશિમાં અને ચંદ્ર મધ્યસ્થ હોય—આ યોગો તે પરિણામના સૂચક કહેવાય છે।

Word by Word
मध्यात्from the middle
मध्यात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
भ्रष्टेwhen deviated/fallen
भ्रष्टे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootभ्रष्ट (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ‘when (it is) fallen/deviated’
अर्केin the Sun
अर्के:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
विदेश-स्थेwhen (it is) situated in a foreign land
विदेश-स्थे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootविदेश (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘विदेशे स्थिते’)
जननेat birth
जनने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootजनन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ‘at birth’
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negative particle)
अरि-जन्मbirth of an enemy / hostile birth
अरि-जन्म:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअरि (प्रातिपदिक) + जन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘अरिणः जन्म’/‘शत्रु-सम्बन्धि जन्म’)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
मन्देin Saturn
मन्दे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ‘in Saturn (Śani)’
अङ्ग-स्थेwhen placed in a limb/part (i.e., in a certain division)
अङ्ग-स्थे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘अङ्गे स्थिते’)
कुजेin Mars
कुजे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकुज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ‘in Mars’
स्तेwhen situated
स्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त (PPP) ‘स्थित’ इत्यस्य रूपम्; सप्तमी-एकवचन (locative singular) प्रयोगः—‘स्थिते’ अर्थे; पाठे ‘स्ते’ (संक्षिप्त/विकृत)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
ज्ञेin Mercury
ज्ञे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ‘in Mercury (Budha)’ (ज्योतिष-परिभाषा)
उप्फुजिin ‘Uphuji’ (technical term)
उप्फुजि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootउप्फुजि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ज्योतिष-विशेष-शब्दः (पाठभेद/दुर्लभ)
मध्य-गेwhen in the middle
मध्य-गे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootमध्य (प्रातिपदिक) + ग (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘मध्ये गतः’)
विधौin the Moon
विधौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootविधु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ‘in the Moon’
Speaker

Sanatkumara (teaching Narada technical indicators within dharmic instruction)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities
S
Surya (Arka)
S
Shani (Manda)
M
Mangala (Kuja)
B
Budha (Jña)
C
Chandra (Vidhu)

FAQs

It shows that even within Moksha-Dharma teaching, the Purana preserves Vedanga knowledge (Jyotisha) to guide worldly understanding, while implying that such results remain secondary to dharma and liberation.

This verse is primarily Jyotisha-focused and does not directly teach bhakti; indirectly, it frames astrological knowledge as supportive, while the larger Moksha-Dharma setting points the seeker beyond fate to devotion and right conduct.

Vedanga Jyotisha: it lists specific planetary placements (Sun, Saturn, Mars, Mercury, Moon) used to infer outcomes at birth—an applied rule-based approach to horoscope interpretation.

←Previous Verse
Next Verse→