Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 143
Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā
शुभगो यद्भगस्तद्भिस्न्वादिस्थेन तद्धिकृत् । प्रोक्तेतरस्थानगतस्तत्तद्भावक्षयं करः ॥ १४३ ॥
śubhago yadbhagastadbhisnvādisthena taddhikṛt | proktetarasthānagatastattadbhāvakṣayaṃ karaḥ || 143 ||
‘શુભગ’ રૂપે અર્થ ‘ભાગ્યવાન’ થાય છે. પરંતુ એ જ પદ સ્ન્વાદિ-ગણના પ્રત્યય સાથે જોડાય ત્યારે કર્તૃવાચક બની ‘તે પરિણામ કરાવનાર’ એવો અર્થ આપે છે. અને કહેલું પદ અન્ય સ્થાને વપરાય તો તે જ ભાવનો ક્ષય અથવા નાશ સૂચવે છે।
Sanatkumara (teaching Narada)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: none
FAQs
It teaches that meaning is not fixed merely by a word’s surface form; context and grammatical formation determine sense—an important discipline for correctly understanding dharma and moksha teachings.
Indirectly: it safeguards bhakti and moksha teachings by insisting on precise interpretation—misreading terms can distort doctrines about devotion, merit, and liberation.
Vedanga Vyākaraṇa/Nirukta: the verse illustrates how affixes (like those in the snvādi group) and syntactic placement shift a term from ‘possessing fortune’ to ‘causing/producing an effect,’ or even to a sense of loss/diminution.