Home›Narada Purana›Purva Bhaga›Second Quarter›Adhyaya 52›Shloka 96
←Previous Verse
Next Verse→

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 96

Vyākaraṇa-saṅgraha: Pada–Vibhakti–Kāraka–Lakāra–Samāsa

Devanagari script

इतरेतरयोगे तु रामकृष्णौ समाहृतौ । रामकृष्णं द्विज द्वै द्वै ब्रह्म चैकमुपास्यते ॥ ९६ ॥

Transliteration

itaretarayoge tu rāmakṛṣṇau samāhṛtau | rāmakṛṣṇaṃ dvija dvai dvai brahma caikamupāsyate || 96 ||

Translation

ઇતરેતરયોગમાં ‘રામ’ અને ‘કૃષ્ણ’—આ બે નામો એકત્ર થાય છે. હે દ્વિજ, ‘રામકૃષ્ણ’ એમ બે નામ ઉચ્ચાર્યા છતાં ઉપાસના એક જ બ્રહ્મની થાય છે.

Word by Word
इतरेतर-योगेin mutual-connection (sense)
इतरेतर-योगे:
Adhikaraṇa (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootइतरेतर + योग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुष-समास
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषणार्थक-निपात
राम-कृष्णौRama and Krishna
राम-कृष्णौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक) + कृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; द्वन्द्व-समास (इतरेतर-द्वन्द्व)
समाहृतौare brought together/collected
समाहृतौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + हृ (धातु) → समाहृत (कृदन्त, क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन
राम-कृष्णम्Rama-and-Krishna (as a unit)
राम-कृष्णम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक) + कृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; द्वन्द्व-समास (समाहार-द्वन्द्व/एकवचन-निर्देशः)
द्विजO twice-born
द्विज:
Sambodhana (सम्बोधनम्)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
द्वैtwo
द्वै:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeNoun
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्याशब्द; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), द्विवचनार्थक-रूपम् (पाठे ‘द्वै’ = ‘two’)
द्वैtwo (again)
द्वै:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeNoun
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्याशब्द; पुनरुक्ति (emphatic repetition)
ब्रह्मBrahman
ब्रह्म:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
एकम्one
एकम्:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootएक (संख्या-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; संख्याविशेषणम्
उपास्यतेis worshipped
उपास्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप + आस् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि/भावे प्रयोगः (is worshipped)
Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in the Moksha-Dharma section)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities
R
Rama
K
Krishna
B
Brahman

FAQs

It teaches name-worship (nāma-upāsanā) with a Vedāntic conclusion: even if one invokes Rāma and Kṛṣṇa as two, the object of worship is the one, indivisible Brahman.

It validates bhakti through sacred names—chanting and meditating on “Rāma-Kṛṣṇa”—while clarifying that true devotion culminates in the realization of one supreme Reality behind all divine forms.

Vyākaraṇa/śabda-śāstra is implicitly relevant: the verse points to ‘itaretara-yoga’ (a grammatical/compound-sense notion) to show how two terms can indicate a single intended reality in worship.

←Previous Verse
Next Verse→