Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 53
Vyākaraṇa-saṅgraha: Pada–Vibhakti–Kāraka–Lakāra–Samāsa
भवाद्यर्थे तु कानीनः क्षत्रियो वैदिकः स्वकः । स्वार्थे चौरस्तु तुल्यार्थे चंद्रवन्मुखमीक्षते ॥ ५३ ॥
bhavādyarthe tu kānīnaḥ kṣatriyo vaidikaḥ svakaḥ | svārthe caurastu tulyārthe caṃdravanmukhamīkṣate || 53 ||
‘ભવ’ વગેરે અર્થપ્રયોગમાં આ શબ્દ ‘કાનીન’ તરીકે ગ્રહણ થાય છે; અન્ય પ્રયોગમાં ‘ક્ષત્રિય’; અને વૈદિક પ્રયોગમાં ‘સ્વક’। સ્વાર્થમાં તે ‘ચોર’ છે; અને તુલ્યાર્થી/રૂપકમાં ‘ચંદ્રસમાન મુખને નિહાળે છે’ એમ કહેવાય છે।
Sanatkumara (teaching Narada in a technical/semantic exposition within Moksha-Dharma context)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: adbhuta
FAQs
It highlights disciplined interpretation—distinguishing primary meaning from contextual or Vedic usage—so that scriptural study supports right understanding, which is foundational to Moksha-dharma.
Indirectly: Bhakti relies on correct comprehension of sacred words and names; this verse reinforces careful reading so devotional practice is aligned with authentic Vedic and Purāṇic intent.
Vedāṅga methodology—especially Vyākaraṇa/Nirukta-style semantic analysis: distinguishing svārtha (primary sense), tulyārtha (equivalent/figurative sense), and vaidika (Vedic-specific usage).