Shloka 106 - Adhyaya 43 - Second Quarter - Purva Bhaga | Gujarati | Vedapath

Vyasa

←Previous VerseNext Verse→

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 106

Jīva–Ātman Inquiry; Kṣetrajña Doctrine; Karma-based Varṇa; Four Āśramas and Sannyāsa Discipline

Devanagari script

तत्र गुरुकुलवासमेव प्रथममाश्रममाहरंति सम्यगत्र शौचसस्कारनियमव्रतविनियतात्मा उभे संध्ये भास्कराग्निदैवतान्युपस्थाय विहाय तद्ध्यालस्यं गुरोरभिवादनवेदाब्यासश्रवणपवित्रघीकृतांतरात्मा त्रिषवणमुपस्पृश्य ब्रह्मचर्याग्निपरिचरणगुरुशुश्रूषा । नित्यभिक्षाभैक्ष्यादिसर्वनिवेदितांतरात्मा गुरुवचननिदेशानुष्टानाप्रतिकूलो गुरुप्रसादलब्धस्वाध्यायतत्परः स्यात् ॥ १०६ ॥

Transliteration

tatra gurukulavāsameva prathamamāśramamāharaṃti samyagatra śaucasaskāraniyamavrataviniyatātmā ubhe saṃdhye bhāskarāgnidaivatānyupasthāya vihāya taddhyālasyaṃ gurorabhivādanavedābyāsaśravaṇapavitraghīkṛtāṃtarātmā triṣavaṇamupaspṛśya brahmacaryāgniparicaraṇaguruśuśrūṣā | nityabhikṣābhaikṣyādisarvaniveditāṃtarātmā guruvacananideśānuṣṭānāpratikūlo guruprasādalabdhasvādhyāyatatparaḥ syāt || 106 ||

Translation

અહીં કહે છે કે ગુરુકુલમાં નિવાસ જ પ્રથમ આશ્રમ છે. તેમાં શૌચ, સંસ્કાર, નિયમ અને વ્રતોથી નિયતાત્મા શિષ્ય પ્રાતઃ-સાયં સૂર્ય અને અગ્નિ દેવતાઓની વિધિપૂર્વક ઉપાસના કરે, ધ્યાનમાં આળસ ત્યજે. ગુરુને અભિવાદન કરી, વેદશ્રવણ અને અભ્યાસથી અંતઃકરણ પવિત્ર કરીને, ત્રિકાલ આચમન/ઉપસ્પર્શન કરે; બ્રહ્મચર્ય પાળે, અગ્નિપરિચરણ અને ગુરુશુશ્રૂષા કરે. નિત્ય ભિક્ષા વગેરે સર્વ કર્મો સમર્પણભાવથી કરે, ગુરુવચનના નિર્દેશના અનુષ્ઠાનમાં પ્રતિકૂલ ન બને, અને ગુરુપ્રસાદથી પ્રાપ્ત સ્વાધ્યાયમાં તત્પર રહે.

Word by Word

तत्रthere / in that context

गुरुकुलवासम्residence in the teacher’s household

एवindeed

प्रथमम्first

आश्रमम्āśrama (stage of life)

आहरन्तिthey state / they call (it)

सम्यक्properly

अत्रhere

शौचसस्कारनियमव्रतविनियतात्माone whose self is disciplined by purity, sacraments, rules and vows

उभेboth

संध्येtwilights (morning and evening)

भास्कराग्निदैवतानिthe deities (Sun and Fire)

उपस्थायhaving worshipped / attended upon

विहायhaving abandoned

तत्that

हिindeed

आलस्यम्laziness

गुरोःof the teacher

अभिवादनवेदाभ्यासश्रवणपवित्रघीकृतान्तरात्माone whose inner self is purified by salutation, Vedic study, listening, and sanctifying ghee

त्रिषवणम्the three daily times (three savanas)

उपस्पृश्यhaving performed ācamana / having touched water (ritually)

ब्रह्मचर्याग्निपरिचरणगुरुशुश्रूषाcelibacy, tending the sacred fire, and service to the teacher

नित्यभिक्षाभैक्ष्यादिसर्वनिवेदितान्तरात्माone whose inner self is devoted by offering everything (daily alms etc.)

गुरुवचननिदेशानुष्ठानाप्रतिकूलःnot opposed to carrying out the teacher’s words and instructions

गुरुप्रसादलब्धस्वाध्यायतत्परःdevoted to self-study obtained through the teacher’s grace

स्यात्should be

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in the Moksha-Dharma dialogue)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

Surya (Bhaskara)

Agni

Guru

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It defines the first āśrama as disciplined gurukula life, where purity, vows, Sandhyā worship, and guru-sevā purify the inner self and prepare the student for mokṣa-oriented living.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is shown as humble surrender expressed through reverence to the guru, dedicated daily duties, and offering one’s life-activities (alms, service, study) as a continuous act of devotion and obedience.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It emphasizes svādhyāya (recitation/study) and śraavaṇa (hearing) of the Veda along with Sandhyā-related ritual discipline—foundational practice that supports later Vedāṅga learning and correct mantra/rite performance.