The Account of the Third-day Vow Observed through the Twelve Months (Tṛtīyā-vrata)

Verse 1

सनातन उवाच । श्रृणु नारद वक्ष्यामि तृतीयाया व्रतानि ते । यानि सम्यग्विधायाशु नारी सौभाग्यमाप्नुयात् ॥ १ ॥

સનાતન બોલ્યા—હે નારદ, સાંભળ; હું તને તૃતીયા તિથિના વ્રતો કહું છું. તે શાસ્ત્રવિધિથી કરવાથી સ્ત્રી शीઘ્ર સૌભાગ્ય અને કલ્યાણ પામે છે.

Verse 2

चैत्रशुक्लतृतीयायां गौरीं कृत्वा सभर्तृकाम् । सौवर्णा राजतीं वापि ताम्नीं वा मृण्ययीं द्विज ॥ २ ॥

હે દ્વિજ, ચૈત્ર માસના શુક્લ પક્ષની તૃતીયાએ ગૌરીદેવીની પ્રતિમા પતિসহ બનાવવી—સોનાની, અથવા ચાંદીની, અથવા તાંબાની, અથવા માટીની.

Verse 3

अभ्यर्च्य गन्धपुष्पाद्यैर्वस्त्रैराभरणैः शुभैः । दूर्वाकांडैश्च विधिवत्सोपवासा तु कन्यका ॥ ३ ॥

ગંધ, પુષ્પ વગેરે, શુભ વસ્ત્રો અને આભૂષણો તથા વિધિપૂર્વક દૂર્વા ઘાસના કાંડોથી અર્ચના કરીને કન્યાએ ઉપવાસ કરવો જોઈએ.

Verse 4

वरार्थिनी च सौभाग्यपुत्रभर्त्रर्थिनी तथा । द्विजभार्या भर्तृमतीः कन्यकां वा सुलक्षणाः ॥ ४ ॥

યોગ્ય વર ઇચ્છતી કન્યા, સૌભાગ્ય પ્રાર્થતી સ્ત્રી, પુત્ર અથવા પતિના કલ્યાણની અભિલાષી; તેમજ પતિસહિત દ્વિજપત્ની કે સુલક્ષણ કન્યા—આ સર્વ અહીં ગ્રાહ્ય છે।

Verse 5

सिंदूरांजनवस्त्राद्यैः प्रतोष्य प्रीतमानसा । रात्रौ जागरणं कुर्याद्व्रतसंपूर्तिकाम्यया ॥ ५ ॥

સિંદૂર, અંજન, વસ્ત્ર વગેરે અર્પણ કરીને પ્રસન્ન મનથી (દેવીને) સંતોષવી; અને વ્રત પૂર્ણ થવાની ઇચ્છાથી રાત્રે જાગરણ કરવું।

Verse 6

ततस्तां प्रतिमां विप्र गुरवे प्रतिपादयेत् । धातुजां मृन्मयीं वा तु निक्षिपेच्च जलाशये ॥ ६ ॥

પછી, હે બ્રાહ્મણ, તે પ્રતિમાને ગુરુને અર્પણ કરવી; અને તે ધાતુની હોય કે માટીની, પછી તેને જળાશયમાં વિસર્જિત કરવી।

Verse 7

एवं द्वादशवर्षाणि कृत्वा गौरीव्रतं शुभम् । धेनुद्वादशसंकल्पं दद्यादुत्सर्गसिद्धये ॥ ७ ॥

આ રીતે બાર વર્ષ સુધી શુભ ગૌરી-વ્રત કરીને, ઉત્સર્ગસિદ્ધિ માટે ‘ધેનુ-દ્વાદશ-સંકલ્પ’ નામનું વ્રતદાન આપવું।

Verse 8

किमत्र बहुनोक्तेन गौरी सौभाग्यदायिनी । स्त्रीणां यथा तथा नान्या विद्यते भुवनत्रये ॥ ८ ॥

અહીં વધુ શું કહેવું? ગૌરી સૌભાગ્યદાયિની છે; સ્ત્રીઓ માટે ત્રિલોકમાં તેમના સમાન બીજી કોઈ નથી।

Verse 9

धनं पुत्रान्पतिं विद्यामाज्ञासिद्धिं यशः सुखम् । लभते सर्वमेवेष्टं गौरीमभ्यर्च्य भक्तितः ॥ ९ ॥

ભક્તિપૂર્વક ગૌરીનું પૂજન કરવાથી ધન, પુત્ર, સુયોગ્ય પતિ, વિદ્યા, આજ્ઞાસિદ્ધિ, યશ અને સુખ—અર્થાત્ ઇચ્છિત સર્વ પ્રાપ્ત થાય છે।

Verse 10

राधशुक्लतृतीया या साक्षया परिकीर्तिता । तिथिस्त्रोतायुगाद्या सा कृतस्याक्षयकारिणी ॥ १० ॥

‘રાધા’ નામે પ્રસિદ્ધ શુક્લ તૃતીયાને ‘અક્ષયા’ કહેવામાં આવે છે. તે પવિત્ર તિથિઓના યુગ્મમાં અગ્ર છે; એ દિવસે કરેલું કર્મ અક્ષય પુણ્યફળ આપે છે।

Verse 11

द्वे शुक्ले द्वे तथा कृष्णे युगादी कवयो विदुः । शुक्ले पूर्वाह्णिके ग्राह्ये कृष्णे चैव तपस्यथ ॥ ११ ॥

વિદ્વાનો કહે છે કે યુગાદિ ચાર પ્રકારના છે—બે શુક્લપક્ષમાં અને બે કૃષ્ણપક્ષમાં. શુક્લપક્ષમાં હોય તો પૂર્વાહ્ને ગ્રહણ કરવું; કૃષ્ણપક્ષમાં હોય તો તે મુજબ તપ કરવું।

Verse 12

द्वापरं हि कलिर्भाद्रे प्रवृत्तानि युगानि वै । तत्र राधतृतीयायां श्रीसमेतं जगद्गुरुम् ॥ १२ ॥

દ્વાપર અને કલિ યુગ ભાદ્રપદ માસમાં પ્રવર્તે છે. તે સમયે ‘રાધા-તૃતીયા’ તિથિએ શ્રી (લક્ષ્મી) સહિત જગદગુરુ ભગવાનનું પૂજન કરવું જોઈએ।

Verse 13

नारायणं समभ्यर्चेत्पुष्पधूपविलेपनैः । यद्वा गंगांभसि स्नातो मुच्यते सर्वकिल्बिषैः ॥ १३ ॥

પુષ્પ, ધૂપ અને લેપનથી નારાયણનું વિધિપૂર્વક પૂજન કરવું જોઈએ; અથવા ગંગાજળમાં સ્નાન કરનાર સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે।

Verse 14

अक्षतैः पूजयेद्विष्णुं स्नायादप्यक्षतैर्नरः । सक्तून्संभोजयेद्विप्रान्स्वयमभ्यवहरेच्च तान् ॥ १४ ॥

માણસે અક્ષત (અખંડ ચોખા) વડે શ્રીવિષ્ણુની પૂજા કરવી અને અક્ષતથી જ સ્નાન પણ કરવું. બ્રાહ્મણોને સત્તૂ (જવનું ચૂર્ણ) ભોજન કરાવવું અને પોતે પણ એ જ પ્રસાદરૂપે ગ્રહણ કરવું.

Verse 15

एवं कृतविधिर्विप्र नरो विष्णुपरायणः । विष्णुलोकमवाप्नोति सर्वदेवनमस्कृतः ॥ १५ ॥

હે બ્રાહ્મણ! આ રીતે વિધિ પૂર્ણ કરીને જે મનુષ્ય વિષ્ણુપરાયણ બને છે, તે વિષ્ણુલોકને પામે છે અને સર્વ દેવતાઓ દ્વારા નમસ્કૃત થાય છે.

Verse 16

अथ ज्येष्ठतृतीया तु शुक्ला रंभेति नामतः । तस्यां सभार्यं विधिवत्पूजयेद्वाह्मणोत्तमम् ॥ १६ ॥

હવે જ્યેષ્ઠ માસની શુક્લપક્ષની તૃતીયા ‘રંભા’ નામે પ્રસિદ્ધ છે. તે દિવસે વિધિપૂર્વક, પત્ની સહિત, ઉત્તમ બ્રાહ્મણનું પૂજન કરવું જોઈએ.

Verse 17

गन्धपुष्पांशुकाद्यैस्तु नारी सौभाग्यकाम्यया । रंभाव्रतमिदं विप्र विधिवत्समुपाश्रितम् ॥ १७ ॥

હે વિપ્ર! સૌભાગ્યની ઇચ્છાવાળી નારીએ ગંધ, પુષ્પ, વસ્ત્ર વગેરે સાથે આ ‘રંભા-વ્રત’ને વિધિપૂર્વક આશ્રય કરીને કરવું જોઈએ.

Verse 18

ददाति वित्तं पुत्रांश्च मतिं धर्मे शुभावहाम् । अथाषाढतृतीयायां शुक्लायां शुक्लवाससा ॥ १८ ॥

આ વ્રત ધન અને પુત્રો આપે છે તથા ધર્મમાં શુભપ્રદ બુદ્ધિ પણ પ્રદાન કરે છે. ત્યારબાદ આષાઢ માસની શુક્લપક્ષની તૃતીયાએ શ્વેત વસ્ત્ર ધારણ કરવું જોઈએ.

Verse 19

केशवं तु सलक्ष्मीकं सस्त्रीके तु द्विजेऽर्चयेत् । भोजनैः सुरभीदानैर्वस्त्रैश्चापि विभूषणैः ॥ १९ ॥

લક્ષ્મીસહિત કેશવની આરાધના માટે પત્નીસહિત બ્રાહ્મણનું પૂજન કરવું; ભોજન, દૂધાળ ગાયનું દાન, વસ્ત્રો અને આભૂષણો અર્પણ કરવાં।

Verse 20

प्रियेर्वाक्यैर्भृशं प्रीता नारी सौभाग्यवांछया । समुपास्य व्रतं चैतद्धनधान्यसमन्विता ॥ २० ॥

પ્રિયના વચનોથી અત્યંત પ્રસન્ન, સૌભાગ્ય ઇચ્છતી સ્ત્રી આ વ્રતને વિધિપૂર્વક પાળે; ત્યારે તે ધન અને ધાન્યથી સમૃદ્ધ બને।

Verse 21

देवदेवप्रसादेन विष्णुलोकमवाप्नुयात् । नभः शुक्लतृतीयायां स्वर्णगौरीव्रतं चरेत् ॥ २१ ॥

દેવોના દેવની કૃપાથી વિષ્ણુલોક પ્રાપ્ત થાય છે; તેથી નભસ (ભાદ્રપદ) માસની શુક્લ તૃતીયાએ ‘સ્વર્ણ-ગૌરી વ્રત’ કરવું।

Verse 22

उपचारैः षोडशभिर्भवानीमभिपूजयेत् । पुत्रान्देहि धनं देहि सौभाग्यं देहि सुव्रते ॥ २२ ॥

ષોડશ ઉપચારોથી ભવાનીદેવીનું પૂજન કરી પ્રાર્થના કરવી—“હે સુવ્રતે દેવી, પુત્ર આપો, ધન આપો, સૌભાગ્ય આપો।”

Verse 23

अन्यांस्च सर्वकामान्मे देहि देहि नमोऽस्तु ते । एवं संप्रार्थ्य देवेशीं भवानीं भवसंयुताम् ॥ २३ ॥

“મારી અન્ય સર્વ કામનાઓ પણ પૂર્ણ કરો, કરો; તમને નમસ્કાર.” એમ કહી ભવ (શિવ)સહિત દેવેશી ભવાનીને ભક્તિપૂર્વક પ્રાર્થના કરવી।

Verse 24

व्रतसंपूर्तिकामा तु वायनं दापयेत्तथा । एवं षोडशवर्षाणि कृत्वा नारी व्रतं शुभम् ॥ २४ ॥

વ્રતની પૂર્ણતા ઇચ્છતી સ્ત્રીએ વિધિપૂર્વક વાયન (નિયત દાન) પણ અપાવવું જોઈએ. આ રીતે સોળ વર્ષ સુધી આ શુભ વ્રત કરીને તે તેને યોગ્ય રીતે પૂર્ણ કરે છે.

Verse 25

उद्यापनं चरेद्भक्त्या वित्तशाठ्यविवर्जिता । मंडपे मण्डले शुद्धे गणेशादिसुरार्चनम् ॥ २५ ॥

તે ભક્તિપૂર્વક, ધન વિષે કોઈ છળકપટ વિના, ઉદ્યાપન કરવું. શુદ્ધ મંડપ અને પવિત્ર મંડળમાં ગણેશ આદિ દેવતાઓનું પૂજન કરવું.

Verse 26

कृत्वा ताम्रमयं पात्रं कलशोपरिविन्यसेत् । सौवर्णीं प्रतिमां तत्र भवान्याः प्रतिपूजयेत् ॥ २६ ॥

તાંબાનું પાત્ર તૈયાર કરીને તેના ઉપર કલશ સ્થાપવો. ત્યાં ભવાની દેવીની સુવર્ણ પ્રતિમાને વિધિપૂર્વક પૂજવી.

Verse 27

गंधपुष्पादिभिः सम्यक् ततो होमं समाचरेत् । वेणुपात्रैः षोडशभिः पक्वान्नपरिपूरितैः ॥ २७ ॥

પછી ગંધ, પુષ્પ વગેરે વડે સમ્યક્ પૂજન કરીને હોમ કરવો. પક્વ અન્નથી સંપૂર્ણ ભરેલા સોળ વેણુપાત્રો (વાંસના પાત્રો) નો ઉપયોગ કરવો.

Verse 28

समर्प्य देव्यै नैवेद्यं द्विजेष्वेतन्निवेदयेत् । वायनं च ततः पश्चाद्दद्यात्संबन्धिबन्धुषु ॥ २८ ॥

દેવીને નૈવેદ્ય અર્પણ કરીને એ જ નૈવેદ્ય દ્વિજોને (બ્રાહ્મણોને) નિવેદિત કરવું. ત્યારબાદ વાયનને સંબંધીઓ અને બંધુઓમાં વહેંચી આપવું.

Verse 29

प्रतिमां गुरवे दत्त्वा द्विजेभ्यो दक्षिणां तथा । पूर्णं लभेत्फलं नारी व्रताचरणतत्परा ॥ २९ ॥

ગુરુને પ્રતિમા અર્પણ કરીને અને દ્વિજોને યથાવિધી દક્ષિણા આપીને, વ્રતાચરણમાં તત્પર નારી તે વ્રતનું પૂર્ણ ફળ પ્રાપ્ત કરે છે।

Verse 30

भाद्रशुक्लतृतीयायां व्रतं वै हारितालकम् । कुर्याद्भक्त्या विधानेन पाद्यार्ध्यार्चन पूर्वकम् ॥ ३० ॥

ભાદ્રપદ શુક્લ પક્ષની તૃતીયાએ હારિતાલક વ્રત અવશ્ય કરવું જોઈએ; ભક્તિપૂર્વક વિધાન મુજબ, પહેલાં પાદ્ય અને અર્ઘ્ય અર્પણ કરીને પછી અર્ચના કરવી।

Verse 31

ततस्तु कांचने पात्रे राजते चापि ताम्रके । वैणवे मृन्मये वापि विन्यस्यान्नं सदक्षिणम् ॥ ३१ ॥

ત્યારબાદ સોનાના, ચાંદીના કે તાંબાના પાત્રમાં—અથવા વાંસના કે માટીના પાત્રમાં પણ—દક્ષિણાસહ અન્ન મૂકી યથાવિધી અર્પણ કરવું જોઈએ।

Verse 32

सफलं च सवस्त्रं च द्विजाय प्रतिपादयेत् । तदंते पारणं कुर्यादिष्टबन्धुजनैः सह ॥ ३२ ॥

દ્વિજને ફળ અને વસ્ત્ર સહિત દાન આપવું જોઈએ. ત્યારબાદ અંતે, પ્રિય મિત્ર-બંધુઓ સાથે પારણ (વ્રતસમાપ્તિ) કરવી જોઈએ।

Verse 33

एवं कृतव्रता नारी भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् । व्रतस्यास्य प्रभावेण गौरीसहचरीभवेत् ॥ ३३ ॥

આ રીતે વ્રત કરનાર નારી મનોહર ભોગસુખો ભોગવીને, આ વ્રતના પ્રભાવથી ગૌરી (પાર્વતી)ની સહચરી બને છે।

Verse 34

सौभाग्यद्रव्यवस्त्राणि वंशपात्राणि षोडश । दातव्यानि प्रयत्नेन ब्राह्मणेभ्यो यथाविधि ॥ ३४ ॥

સૌભાગ્યવર્ધક દ્રવ્યો, વસ્ત્રો તથા વંશપાત્રો એવા સોળ દાન વિધિ મુજબ પ્રયત્નપૂર્વક બ્રાહ્મણોને આપવાં જોઈએ।

Verse 35

अन्येभ्यो विप्रवर्येभ्यो दक्षिणां च प्रयत्नतः । भूयसीं च ततो दद्याद्विप्रेभ्यो देवितुष्टये ॥ ३५ ॥

અન્ય શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોને પણ પ્રયત્નપૂર્વક દક્ષિણા આપવી; ત્યારબાદ દેવતાની તૃપ્તિ માટે બ્રાહ્મણોને વધુ ઉદારતાથી દાન કરવું।

Verse 36

एवं या कुरुते नारी व्रतं सौभाग्यवर्द्धनम् । सा तु देवीप्रसादेन सौभाग्यं लभते ध्रुवम् ॥ ३६ ॥

આ રીતે જે સ્ત્રી સૌભાગ્યવર્ધક વ્રત કરે છે, તે દેવીના પ્રસાદથી નિશ્ચિતપણે સૌભાગ્ય પ્રાપ્ત કરે છે।

Verse 37

यदा तृतीया भाद्रे तु हस्तर्क्षसहिता भवेत् । हस्तगौरीव्रतं नाम तदुद्दिष्टं हि शौरिणा ॥ ३७ ॥

ભાદ્રપદ માસમાં તૃતીયા તિથિ હસ્ત નક્ષત્ર સાથે આવે ત્યારે તે ‘હસ્ત-ગૌરી વ્રત’ કહેવાય; આ શૌરી (શ્રીવિષ્ણુ) દ્વારા નિર્દિષ્ટ છે।

Verse 38

तथा कोटीश्वरी नाम व्रतं प्रोक्तं पिनाकिना । लक्षेश्वरी चैव तथा तद्विधानमुदीर्यते ॥ ३८ ॥

તેમજ ‘કોટીશ્વરી’ નામનું વ્રત પિનાકી (શિવ)એ કહ્યું છે; અને ‘લક્ષેશ્વરી’ નામનું વ્રત પણ તેના વિધાન સાથે વર્ણવવામાં આવે છે।

Verse 39

अस्यां व्रतं तु संग्राह्यं यावद्वर्षचतुष्टयम् । उपवासेन कर्तव्यं वर्षे वर्षे तु नारद ॥ ३९ ॥

આ રીતમાં આ વ્રત ચાર વર્ષ સુધી ગ્રહણ કરવું જોઈએ. હે નારદ, દર વર્ષે ઉપવાસ સાથે જ તેનું આચરણ કરવું.

Verse 40

अखंडानां तंडुलानां तिलानां वा मुनीश्वर । लक्षमेकं विशोध्याथ क्षिपेत्पयसि संसृते ॥ ४० ॥

હે મુનિશ્રેષ્ઠ, અખંડ ચોખાના દાણા અથવા તલ—એમાંથી એક લાખને શુદ્ધ કરીને, પછી વિધિપૂર્વક તૈયાર કરેલા દૂધમાં નાખવા જોઈએ.

Verse 41

तत्पक्वेन तु निर्माय देव्या मूर्तिं सुशोमनाम् । प्रकरे गंधपुष्पाणां पुष्पमालाविभूषिताम् ॥ ४१ ॥

પછી તે સારી રીતે તૈયાર થયેલા પદાર્થથી દેવીએની અતિ શોભન મૂર્તિ બનાવી, તેને પુષ્પમાળાઓથી વિભૂષિત કરી અને સુગંધિત પુષ્પોથી ચારે તરફ સજાવવી.

Verse 42

संस्थाप्य पार्वतीं तत्र पूजयेद्भक्तिभावितः । गन्धैः पुष्पैस्तथा धूपैर्दीपैर्नैवेद्यविस्तरैः ॥ ४२ ॥

ત્યાં પાર્વતીને સ્થાપિત કરીને, ભક્તિભાવથી ભરેલા મનથી તેમની પૂજા કરવી—ગંધ, પુષ્પ, ધૂપ, દીપ અને વિવિધ નૈવેદ્યના વિસ્તારો સાથે.

Verse 43

विविधैश्च फलैर्विप्र नमस्कृत्य क्षमापयेत् । ततो विसर्जयद्देवीं जलमध्येऽथ दक्षिणाम् ॥ ४३ ॥

હે વિપ્ર, વિવિધ ફળો અર્પણ કરીને નમસ્કાર કરી દેવીએ પાસે ક્ષમા યાચના કરવી. ત્યારબાદ જળના મધ્યમાં દેવીએનું વિસર્જન કરી, પછી દક્ષિણા આપવી.

Verse 44

दत्त्वा विधिज्ञविप्रेभ्यो भुञ्जीयाच्च परे दिने । इति ते कथितं विप्र कोटिलक्षेश्वरीव्रतम् ॥ ४४ ॥

વિધિ જાણતા બ્રાહ્મણોને નિયમ મુજબ દાન આપી, બીજા દિવસે ભોજન કરવું. હે વિપ્ર, આ રીતે તને કોટિલક્ષેશ્વરી વ્રત સમજાવ્યું છે.

Verse 45

गौरीलोकं प्रयात्यंते व्रतस्यास्य प्रभावतः । इषशुक्लतृतीयायां बृहद्गौरीव्रतं चरेत् ॥ ४५ ॥

આ વ્રતના પ્રભાવથી અંતે ગૌરીલોક પ્રાપ્ત થાય છે. તેથી ઈષ માસના શુક્લપક્ષની તૃતીયાએ બૃહદ્-ગૌરી વ્રત આચરવું જોઈએ.

Verse 46

पंचवर्षं विधानेन पूर्वोक्तेनैव नारद । आचार्यं पूजयेदंते विप्रानन्यान्धनादिभिः ॥ ४६ ॥

હે નારદ, અગાઉ કહેલી જ વિધિ પ્રમાણે પાંચ વર્ષ (આ વ્રત) આચરવું. અંતે આચાર્યનું પૂજન કરી, અન્ય બ્રાહ્મણોને પણ ધનાદિ દાનથી સન્માનિત કરવા.

Verse 47

सुवासिनीः पंच पूज्या वस्त्रालंकारचन्दनैः । कंचुकैश्चैव ताटंकैः कंठसूत्रैर्हरिप्रियाः ॥ ४७ ॥

હરિને પ્રિય એવી પાંચ સુવાસિનીઓનું વસ્ત્ર, આભૂષણ અને ચંદનથી પૂજન કરવું; તેમજ કંચુક, તાટંક અને કંઠસૂત્ર પણ અર્પણ કરવું.

Verse 48

वंशपात्राणि पंचैव सूत्रैः संवेष्टितानि च । सिंदूरं जीरकं चैव सौभाग्यद्रव्यसंयुतम् ॥ ४८ ॥

સૂત્રોથી લપેટેલા પાંચ વાંસના પાત્રો તૈયાર કરવા; તેમજ સિંદૂર, જીરું અને સૌભાગ્યદાયક દ્રવ્યો પણ સાથે રાખવા.

Verse 49

गोधीमपिष्टजातं च नवापूपं फलादिकम् । वायनानि च पंचैव ताभ्यो दद्याच्च भोजयेत् ॥ ४९ ॥

ઘઉંના લોટથી બનેલા પદાર્થો, તાજા બનાવેલા અપુપ અને ફળાદિ પણ અર્પણ કરવાં. ત્યારબાદ પાંચ વાયન તૈયાર કરી તેમને દાન આપવું અને ભોજન પણ કરાવવું.

Verse 50

अर्घं दत्त्वा वायनानि पश्चाद्भुंजीत वाग्यता । तत्फलं धारयेत्कंठे सर्वकामसमृद्धये ॥ ५० ॥

અર્ઘ્ય અર્પણ કરીને પછી વિધિપૂર્વક વાયન દાન આપ્યા બાદ, વાણી-સંયમ રાખીને ત્યારપછી ભોજન કરવું. સર્વ કામનાઓની સમૃદ્ધિ માટે તે ફળ ગળે ધારણ કરવું.

Verse 51

ततः प्रातः समुत्थाय सालंकारा सखीजनैः । गीतवाद्ययुता नद्यां गौरीं तां तु विसर्जयेत् ॥ ५१ ॥

પછી પ્રાતઃકાળે ઊઠીને, અલંકારોથી સજ્જ થઈ, સખીજન સાથે—ગીત અને વાદ્યો સહિત—તે ગૌરીનું નદીમાં વિસર્જન કરવું.

Verse 52

आहूतासि मयाभद्रे पूजिता च यथा विधि । मम सौभाग्यदानाय यथेष्टं गम्यतां त्वया ॥ ५२ ॥

હે ભદ્રે! મેં તને આવાહન કરી છે અને વિધિપૂર્વક પૂજા પણ કરી છે. મને સૌભાગ્ય આપવાના હેતુથી હવે તું ઇચ્છા મુજબ પ્રસ્થાન કર.

Verse 53

एवं कृत्वा व्रतं भक्त्या द्विज देवीप्रसादतः । भुक्त्वा भोगांस्तु देहांते गौरीलोकमवाप्नुयात् ॥ ५३ ॥

હે દ્વિજ! આ રીતે ભક્તિપૂર્વક વ્રત કરવાથી દેવીના પ્રસાદથી ઇચ્છિત ભોગો પ્રાપ્ત થાય છે; અને દેહાંતરે ગૌરીલોક પ્રાપ્ત થાય છે.

Verse 54

ऊर्जशुक्लतृतीयायां विष्णुगौरीव्रतं चरेत् । पूजयित्वा जगद्वन्द्यामुपचारैः पृथग्विधैः ॥ ५४ ॥

ઊર્જ માસના શુક્લ પક્ષની તૃતીયાએ વિષ્ણુ-ગૌરી વ્રત કરવું જોઈએ. જગદ્વંદ્યા દેવીને નાનાવિધ અલગ-અલગ ઉપચારોથી વિધિપૂર્વક પૂજવી.

Verse 55

सुवासिनीं भोजयित्वा मङ्गलद्रव्यपूजिताम् । विसर्जयेत्प्रणम्यैनां विष्णुगौरीप्रतुष्टये ॥ ५५ ॥

સુવાસિની (સૌભાગ્યવતી) સ્ત્રીને ભોજન કરાવી, મંગલ દ્રવ્યોથી તેનું સન્માન કરવું. પછી તેને પ્રણામ કરીને વિદાય આપવી—વિષ્ણુ અને ગૌરી પ્રસન્ન થાય તે માટે.

Verse 56

मार्गशुक्लतृतीयायां हरगौरीव्रतं शुभम् । कृत्वा पूर्वविधानेन पूजयेज्जगदंबिकाम् ॥ ५६ ॥

માર્ગશીર્ષ માસના શુક્લ પક્ષની તૃતીયાએ શુભ હર-ગૌરી વ્રત કરવું. અને પૂર્વોક્ત વિધાન મુજબ જગદંબિકાની પૂજા કરવી.

Verse 57

एतद्व्रतप्रभावेण भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् । देवीलोकं समासाद्य मोदते च तया सह ॥ ५७ ॥

આ વ્રતના પ્રભાવથી મનોહર ભોગો ભોગવીને સાધક દેવીલોકને પ્રાપ્ત કરે છે અને ત્યાં તેણી સાથે આનંદ કરે છે.

Verse 58

पौषशुक्लतृतीयायां ब्रह्मगौरीव्रतं चरेत् । पूर्वोक्तेन विधानेन पूजितापि द्विजोत्तम ॥ ५८ ॥

પૌષ માસના શુક્લ પક્ષની તૃતીયાએ બ્રહ્મ-ગૌરી વ્રત કરવું જોઈએ. હે દ્વિજોત્તમ! પૂર્વોક્ત વિધાન મુજબ જ તેમની પૂજા કરવી.

Verse 59

ब्रह्मगौरीप्रसादेन मोदते तत्र संगता । माघशुक्लतृतीयायां पूज्या सौभाग्यसुंदरी ॥ ५९ ॥

બ્રહ્મ-ગૌરીના પ્રસાદથી તે ત્યાં સંગતમાં આનંદિત થાય છે. માઘ શુક્લ તૃતીયાએ ‘સૌભાગ્યસુંદરી’ દેવીની પૂજા કરવી જોઈએ.

Verse 60

पूर्वोक्तेन विधानेन नालिकेरार्घ्यदानतः । प्रसन्ना दिशति स्वीयं लोकं तु व्रततोषिता ॥ ६० ॥

પૂર્વોક્ત વિધાન મુજબ નાળિયેર સાથે અર્ઘ્યદાન કરવાથી, વ્રતથી તૃપ્ત થયેલી દેવી પ્રસન્ન થઈ પોતાનો લોક અર્પે છે.

Verse 61

फाल्गुनस्य सिते पक्षे तृतीया कुलसौख्यदा । पूजिता गन्धपुष्पाद्यैः सर्वमङ्गलदा भवेत् ॥ ६१ ॥

ફાલ્ગુન શુક્લ તૃતીયા કુળસુખ આપનારી છે. ગંધ, પુષ્પ વગેરે વડે પૂજિત થાય તો તે સર્વમંગળ આપે છે.

Verse 62

सर्वासु च तृतीयासु विधिः साधारणो मुने । देवीपूजा विप्रपूजा दानं होमो विसर्जनम् ॥ ६२ ॥

હે મુને! સર્વ તૃતીયાઓમાં વિધિ સામાન્ય છે—દેવીપૂજા, વિપ્રપૂજા, દાન, હોમ અને વિસર્જન।

Verse 63

इत्येवं कथितानीह तृतीयाया व्रतानि ते । भक्त्या कृतानि चेष्टांस्तु कामान्दर्द्युमनोगतान् ॥ ६३ ॥

આ રીતે અહીં તૃતીયાના વ્રતો તને કહ્યા. ભક્તિપૂર્વક કરવાથી મનમાં રહેલી ઇચ્છિત કામનાઓ સિદ્ધ થાય છે.

Verse 64

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासतृतीयाव्रतकथनं नाम द्वादशाधिकशततमोऽध्यायः ॥ ११२ ॥

આ રીતે શ્રી બૃહન્નારદીયપુરાણના પૂર્વભાગમાં બૃહદુપાખ્યાનના ચતુર્થ પાદમાં ‘દ્વાદશ માસ તૃતીયા-વ્રતકથન’ નામનો એકસો બારમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।