Shloka 73
Adhyaya 45 — Jaimini’s Cosmological Questions and the Opening of Markandeya’s Account of Primary Creation
एतत्समस्तं जानीयात् क्षेत्रक्षेत्रज्ञलक्षणम् ।
इत्येष प्राकृतः सर्गः क्षेत्रज्ञाधिष्ठितस्तु सः ।
अबुद्धिपूर्वः प्रथमः प्रादुर्भूतस्तडिद्यथा ॥
etatsamastaṃ jānīyāt kṣetrakṣetrajñalakṣaṇam | ityeṣa prākṛtaḥ sargaḥ kṣetrajñādhiṣṭhitas tu saḥ | abuddhipūrvaḥ prathamaḥ prādurbhūtas taḍid yathā
આ બધું ક્ષેત્ર અને ક્ષેત્રજ્ઞનું લક્ષણ તરીકે સમજવું જોઈએ. આ રીતે ક્ષેત્રજ્ઞના અધિષ્ઠાન હેઠળ આ પ્રાકૃત સૃષ્ટિ છે; તે પ્રથમ છે, બુદ્ધિ પ્રગટે તે પહેલાં જ ઉત્પન્ન—વિજળી જેવી અચાનક પ્રગટ થયેલી.
{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
Creation is not merely mechanical: it is ‘presided over’ by a knowing principle; therefore, knowledge (jñāna) is central to understanding reality and one’s place within it.
Directly Sarga (primary creation), concluding the prākṛta-sarga description and its supervision by kṣetrajña.
‘Like lightning’ suggests instantaneous manifestation from the causal level—analogous to sudden insight where the witness-principle is recognized prior to thought (abuddhipūrva).