Shloka 26
Daśagrīva-boonāvaraṇa, Viṣṇv-avatāra-niyoga, Vānara-sahāya-janana, Mantharā-nirmāṇa
शुभानुशयबुद्धिह्हि संयुक्त: कालधर्मणा । प्रादुर्भवति तद्योगात् कल्याणमतिरेव स:,“जिसकी बुद्धि शुभमें ही आसक्त होती है, वह मनुष्य मृत्युको प्राप्त होनेपर उस शुभके संयोगसे कल्याणबुद्धि होकर ही उत्पन्न होता है”
śubhānuśayabuddhir hi saṁyuktaḥ kāladharmaṇā | prādurbhavati tad-yogāt kalyāṇamatir eva saḥ ||
વૈશંપાયન બોલ્યા— જેની બુદ્ધિ શુભ સંસ્કારોમાં જ સ્થિર રહે છે, તે કાળધર્મના સંયોગે—અર્થાત્ મૃત્યુ સમયે—એ જ શુભ વૃત્તિના બળે કલ્યાણમતિ બની ફરી પ્રાદુર્ભવ થાય છે.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A person’s deep-seated moral tendencies (anuśaya) shape the state of mind at death and condition the nature of the next birth; habitual inclination toward the good leads to an auspicious, welfare-oriented disposition in the next arising.
Vaiśampāyana delivers a doctrinal reflection within the Vana Parva’s discourse context, explaining how time/death (kāla) operates according to dharma so that a person’s ingrained orientation toward good manifests again as a wholesome mentality after death.