Shloka 14
Nāgendra–Brāhmaṇa Saṃvāda: Praśna-vidhi and Dharmic Approach on the Gomatī Riverbank
धरण्यामथ लीनायामप्सु चैकार्णवे पुरा । ज्योतिर्भूते जले चापि लीने ज्योतिषि चानिले
dharaṇyām atha līnāyām apsu caikārṇave purā | jyotir-bhūte jale cāpi līne jyotiṣi cānile, nṛpaśreṣṭha adya tvaṁ pañcabhūtānām ātyantika-pralayasya vṛttāntaṁ śṛṇu |
વૈશંપાયન બોલ્યા—પ્રાચીન કાળે જ્યારે ધરણી એકાર্ণવના જળમાં લય પામી, અને જળ જ્યોતિરૂપ બની જ્યોતિમાં લય પામ્યું, તથા તે જ્યોતિ વાયુમાં લય પામી—ત્યારે ક્રમે સર્વ ભૂતો પોતાના-પોતાના સૂક્ષ્મ કારણોમાં વિલીન થતા ગયા. તે સમયે ક્યાંય કશું દેખાતું ન હતું; માત્ર અંધકાર જ રહ્યો.
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
All manifested forms are impermanent and ultimately resolve back into subtler causes; recognizing this cosmic reabsorption supports detachment and steadiness in dharma by loosening clinging to transient worldly structures.
Vaiśampāyana describes an ancient scene of cosmic dissolution: earth merges into water, water into the fiery/light principle, and that into wind, indicating a stepwise withdrawal of the elements until perceptible reality disappears into darkness.