Shloka 52
Saṃhāra-krama (The Sequence of Cosmic Dissolution) — Yājñavalkya’s Discourse
अभक्तमटवीप्रायं दावदग्धमहीरुहम् । पन्थानं तस्कराकीर्ण क्षेमेणाभिपतेद् युवा
abhaktamaṭavīprāyaṁ dāvadagdhamahīruham | panthānaṁ taskarākīrṇaṁ kṣemeṇābhipated yuvā ||
ભીષ્મે કહ્યું—જેમ કોઈ વિરલ યુવાન જ એવા માર્ગે સકુશળ જઈ શકે છે જે નિર્જન અટવી સમો હોય, જેના વૃક્ષો દાવાનલથી દગ્ધ થયેલા હોય અને જે લૂંટારુઓથી ભરેલો હોય; જ્યાં અન્ન અપ્રાપ્ય હોય અને મુસાફરી કઠોર તથા જોખમી હોય—તેમ જ યોગમાર્ગનો આશ્રય લઈને કોઈ વિરલ દ્વિજ જ કુશળતાથી આગળ વધી શકે છે.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that genuine progress in Yoga is rare and demanding: like safely crossing a perilous, foodless, fire-scorched forest-road infested with robbers, the yogic path is full of obstacles and requires exceptional steadiness, discipline, and discernment.
In Shanti Parva’s instruction to Yudhishthira, Bhishma uses a vivid simile: only an uncommon young traveler can safely traverse a terrifying wilderness-road; likewise, only a rare qualified person can move competently along the yogic discipline because it is beset with many difficulties.