Shloka 53
Saṃhāra-krama (The Sequence of Cosmic Dissolution) — Yājñavalkya’s Discourse
योगमार्ग तथा55साद्य यः वक्रिद् व्रजते द्विज: । क्षेमेणोपरमेन्मार्गाद् बहुदोषो हि स स्मृतः
yogamārgaṃ tathā sādya yaḥ kaścid vrajate dvijaḥ | kṣemeṇoparamet mārgād bahudoṣo hi sa smṛtaḥ ||
ભીષ્મે કહ્યું—યોગમાર્ગનો આશ્રય લઈને કોઈ વિરલ દ્વિજ જ તેમાં આગળ વધી શકે છે; અને આગળ વધ્યા પછી પણ તે માર્ગથી સકુશળ નિવૃત્ત થઈ શકે છે. કારણ કે આ માર્ગ બહુ દોષો—અર્થાત્ બહુ કઠિનાઈઓ અને જોખમો—થી ભરેલો સ્મરાય છે.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The yogic path is exceptionally demanding and perilous in practice; only a rare, well-qualified person can follow it successfully. The verse cautions against casual or premature adoption of Yoga without preparedness, emphasizing discernment and steadiness.
In Śānti Parva’s instruction to Yudhiṣṭhira, Bhīṣma continues a didactic discussion on dharma and spiritual disciplines, warning that the yogic route—though exalted—is difficult to traverse and is traditionally described as beset with many obstacles.