Shloka 108
Nāradasya Rājadharma-praśnāḥ
Nārada’s Examination of Royal Ethics
नास्तिक्यमनृतं क्रोध॑ प्रमादं दीर्घसूत्रताम् । अदर्शनं ज्ञानवतामालस्यं पज्चवृत्तिताम् । एकचिन्तनमर्थानामनर्थजैश्व चिन्तनम्
nāstikyam anṛtaṁ krodhaṁ pramādaṁ dīrghasūtratām | adarśanaṁ jñānavatām ālasyaṁ pañcavṛttitām | ekacintanam arthānām anarthajaiś ca cintanam, yudhiṣṭhira! |
યુધિષ્ઠિર! રાજધર્મનો નાશ કરનારા આ દોષોનો ત્યાગ તો કરે છે ને—નાસ્તિકતા, અસત્ય, ક્રોધ, પ્રમાદ, દીર્ઘસૂત્રતા, જ્ઞાનીઓનું દર્શન-સંગ ન કરવું, આળસ, પાંચ ઇન્દ્રિયોના વિષયોમાં આસક્તિ, રાજ્યકાર્ય પર એકલા જ વિચાર કરવો, અને નીતિ-અનીતિ ન જાણનારા મૂર્ખો સાથે વિચાર-વિમર્શ? આ દોષોથી મજબૂત રીતે સ્થિર રાજ્ય ધરાવતા રાજાઓ પણ નષ્ટ થાય છે.
नारद उवाच
Educational Q&A
A ruler’s stability depends less on power and more on disciplined character and sound counsel: truthfulness, self-control, diligence, and seeking the wise are essential, while sensuality, anger, negligence, procrastination, and consulting the unqualified destroy even well-established kingdoms.
In the royal-ethics dialogue of the Sabha Parva, the sage Nārada addresses Yudhiṣṭhira and tests/teaches him by listing governance-ruining vices, urging him to abandon them as part of rājadharma (the duties and prudence of kings).