Shloka 109
Nāradasya Rājadharma-praśnāḥ
Nārada’s Examination of Royal Ethics
निश्चितानामनारम्भं मन्त्रस्यापरिरक्षणम् | मड़लाद्यप्रयोगं च प्रत्युत्थानं च सर्वतः
niścitānām anārambhaṁ mantrasya aparirakṣaṇam | maṅgalādyaprayogaṁ ca pratyutthānaṁ ca sarvataḥ, yudhiṣṭhira |
નારદ બોલ્યા—હે યુધિષ્ઠિર, શું તું રાજધર્મના આ દોષો ટાળે છે—નક્કી કરેલા કાર્યનો આરંભ ન કરવો, ગુપ્ત મંત્રણાનું રક્ષણ ન કરવું, પ્રજાનો ઉત્સાહ અને રાજ્યની પ્રતિષ્ઠા જાળવનારા મંગલોત્સવો તથા જાહેર વિધિઓની અવગણના કરવી, અને એકસાથે સર્વ મોરચાઓ પર ઊભા થઈ જવું? આવા દોષોથી તો મજબૂત મૂળ ધરાવતું રાજ્ય પણ નાશ પામે છે; કારણ કે નિશ્ચય નબળો પડે છે, નીતિ ખુલ્લી પડે છે, લોકવિશ્વાસ ઘટે છે અને શક્તિ વિખેરાઈ જાય છે।
नारद उवाच
Educational Q&A
A king must convert decisions into timely action, protect confidential strategy, maintain auspicious public observances that uphold legitimacy and social cohesion, and avoid overextending by confronting all threats simultaneously. Neglect in these areas can destroy even a stable kingdom.
In the Sabha Parva dialogue on rājadharma, Nārada questions Yudhiṣṭhira about whether he has abandoned key royal defects, warning that such lapses—delay, indiscretion, neglect of public rites, and strategic overreach—bring ruin to rulers.