Shloka 22
कर्णवधोत्तरं शल्य-दुर्योधनसंवादः
Aftermath of Karṇa’s Fall: Śalya’s Address to Duryodhana
(भीमस्य पुत्र: समराग्रयायी महास्त्रविच्चापि तवानुरूप: । यत्नं समासाद्य रिपोर्बलं नो निमीलिताक्षं भयविप्लुतं भवेत् ।।
sañjaya uvāca |
(bhīmasya putraḥ samarāgrayāyī mahāstravic cāpi tavānurūpaḥ |
yatnaṃ samāsādya ripor balaṃ no nimīlitākṣaṃ bhayaviplutaṃ bhavet ||
cakāra yo 'sau niśi yuddham ekaḥ tyaktvā raṇaṃ yasya bhayād dravanti |
sa cet samāsādya mahānubhāvaḥ karṇa raṇe bāṇagaṇaiḥ pramohā[ ] |
dhairye sthitenāpi ca sūtajena śaktyā hato vāsavadattayā tayā ||)
સંજયે કહ્યું—“ભીમનો પુત્ર—યુદ્ધની અગ્રપંક્તિમાં આગળ વધનાર, મહાસ્ત્રોનો વિદ્વાન, અને પરાક્રમમાં તારા સમાન—એવો હતો કે શત્રુસેના સર્વ પ્રયત્ન કરીને પણ સફળ ન થાત; ભયથી વ્યાકુળ થઈ જાણે આંખો મીંચી લેત। એ જ વીરે રાત્રે એકલો યુદ્ધ કર્યું હતું; જેના ભયથી શત્રુસૈનિકો રણભૂમિ છોડીને ભાગી જતાં. તે મહાનુભાવએ સંગ્રામમાં કર્ણ સામે આગળ વધી બાણવર્ષાથી પંક્તિઓને મોહગ્રસ્ત કરી દીધી; પરંતુ ધૈર્યમાં સ્થિર સૂતપુત્ર કર્ણે ઇન્દ્રપ્રદત્ત તે શક્તિથી તેને મારી નાખ્યો। નિશ્ચયે મારા દુર્ભાગ્ય અને પૂર્વકૃત પાપો આ યુદ્ધમાં બલવાન બની રહ્યા છે।”
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how, in war, even exceptional valor and mastery can be overturned by forces beyond ordinary merit—divine boons, strategic asymmetry, and the ripening of prior deeds—raising ethical reflection on power, fairness, and the human cost of victory.
Sañjaya describes Bhīma’s son (Ghaṭotkaca) as a terrifying vanguard who fought fiercely—especially at night—causing enemy troops to flee. He attacks Karṇa and confounds the battlefield with arrow-showers, but Karṇa remains steady and kills him using the Śakti weapon bestowed by Indra.