Shloka 106
Puṣkara-Śapatha Itihāsa (Agastya–Indra Dispute at the Tīrthas) | पुष्कर-शपथ-आख्यानम्
Devanagari script
यह कहकर उस संन्यासीने ब्रह्मदण्डके समान अपने त्रिदण्डसे उसके मस्तकपर ऐसा हाथ जमाया कि वह यातुधानी पृथ्वीपर गिर पड़ी और तुरंत भस्म हो गयी ।।
Transliteration
śunaḥsakha uvāca | śunaḥsakhā ca hatvā tāṃ yātudhānīṃ mahābalām | bhūvi tridaṇḍaṃ viṣṭabhya śādvale samupāviśat ||
Translation
આ રીતે તે મહાબલવતી યાતુધાનીનો વધ કરીને શુનઃસખે પોતાનો ત્રિદંડ ધરતીમાં દૃઢપણે ગાડી દીધો અને ત્યાં જ ઘાસથી ઢંકાયેલી ભૂમિ પર બેસી ગયો.
Word by Word
शुनःसखःŚunaḥsakha (proper name)
शुनःसखः:
Karta
TypeNoun
Rootशुनःसख (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
हत्वाhaving killed
हत्वा:
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), Non-finite
ताम्her/that (female)
ताम्:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
यातुधानीम्the demoness/witch (yātudhānī)
यातुधानीम्:
Karma
TypeNoun
Rootयातुधानी (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
महाबलाम्very strong/mighty
महाबलाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहाबला (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
भूविon the ground/on earth
भूवि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative, Singular
त्रिदण्डम्the triple staff (tridaṇḍa)
त्रिदण्डम्:
Karma
TypeNoun
Rootत्रिदण्ड (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
विष्टभ्यhaving planted/fixed (it)
विष्टभ्य:
TypeVerb
Rootस्तभ् (धातु) उपसर्ग: वि-
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), Non-finite
शाद्वलेon grassy ground/turf
शाद्वले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशाद्वल (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative, Singular
समुपाविशत्sat down
समुपाविशत्:
TypeVerb
Rootउप-आ-विश् (धातु) उपसर्ग: सम्+उप+आ
FormImperfect (Laṅ), Third, Singular, Parasmaipada
Speaker
शुन:सख उवाच
Characters & Entities
श
शुन:सख (Śunaḥsakha)य
यातुधानी (yātudhānī)त
त्रिदण्ड (tridaṇḍa, triple staff)भ
भू/पृथ्वी (earth/ground)श
शाद्वल (grassy turf)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes