Shloka 152
रुद्र-स्तवराजः (Rudra-Stavarāja) — Exempla of Śiva’s Boons and the Hymn’s Phalaśruti
स्थावराणां पतिश्नैव नियमेन्द्रियवर्धन: । सिद्धार्थ:सिद्धभूतार्थो 5चिन्त्य:सत्यव्रत: शुचि:
sthāvarāṇāṁ patiś caiva niyamendriyavardhanaḥ | siddhārthaḥ siddhabhūtārtho 'cintyaḥ satyavrataḥ śuciḥ ||
વાયુદેવે કહ્યું—તે સ્થાવરોનો અધિપતિ છે—હિમાચલાદિ પર્વતાધિપતિ સમાન. નિયમો દ્વારા મન સહિત ઇન્દ્રિયોને દમન કરી ઇન્દ્રિયજયને દૃઢ કરનાર છે. તે સિદ્ધાર્થ—આપ્તકામ; સિદ્ધભૂતાર્થ—જેનાં સર્વ પ્રયોજન સિદ્ધ છે. તે અચિંત્ય, સત્યવ્રત અને સર્વથા શુચિ છે।
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse praises an ideal of dharmic greatness: true lordship is marked not by force but by inner discipline—restraint through niyama, mastery of the senses, unwavering truthfulness, and purity. Such a being is ‘acintya’, indicating that moral and spiritual perfection transcends ordinary mental measurement.
Vāyu-deva is describing and extolling a supremely virtuous figure using a chain of epithets—lord of the immovable (mountains), disciplined, fulfilled, beyond thought, truthful, and pure—framing the character’s authority as grounded in ascetic restraint and ethical integrity.