Shloka 83
कामदेव: कामपाल: कामी कान्तः कृतागम: । अनिर्देश्यवपुर्विष्णुर्वीरोडनन्तो धनंजय:
kāmadevaḥ kāmapālaḥ kāmī kāntaḥ kṛtāgamaḥ | anirdeśyavapur viṣṇur vīro 'nanto dhanañjayaḥ ||
ભીષ્મે કહ્યું—તે કામદેવ—સમસ્ત ઇચ્છાઓનો અધિષ્ઠાતા; કામપાલ—સકામી ભક્તોની કામનાઓ પૂર્ણ કરનાર; કામી—પોતાના પ્રિયજનોને ઇચ્છનાર; કાંત—પરમ મનોહર। તે કૃતાગમ—વેદ-શાસ્ત્રોના પ્રવર્તક; અનિર્દેશ્યવપુ—જેનાં દિવ્ય દેહનું વર્ણન અશક્ય; વિષ্ণુ—સર્વવ્યાપી પ્રભુ; વીર—અદ્ભુત સામર્થ્યયુક્ત; અનંત—અસીમ ગુણ-ઐશ્વર્યવાળો; અને ધનંજય—ધનવિજેતા, અર્જુનરૂપે પ્રગટ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents a cluster of divine epithets to show that the Supreme (identified with Viṣṇu) is simultaneously the source of human aspirations (including desire), the fulfiller of devotees’ aims, the transcendent reality beyond description, and the limitless Lord—thus integrating worldly aims (puruṣārthas) within a dharmic, God-centered framework.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and devotion; here he continues a litany of names/glories of the Lord, explaining how various titles (Kāmadeva, Ananta, Dhanañjaya, etc.) apply to the same divine being and what each signifies.